II OZ 40/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1996/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r., znak KOC/4177/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości prawa własności nieruchomości gruntowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1996/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r., znak KOC/4177/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości prawa własności nieruchomości gruntowej. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarb Państwa – Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r., znak: KOC/4177/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości prawa własności nieruchomości gruntowej. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Na jego uzasadnienie podano, że "w przypadku uiszczenia oznaczonej kwoty, a następnie uchylenia decyzji, po stronie Skarżącego powstanie szkoda majątkowa w wysokości ustalonej kwoty. Wskutek zaskarżenia decyzji, jej wykonanie powinno zostać wstrzymane do momentu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż tylko wtedy Skarżący będzie bezpieczny, a jego słuszny interes w sposób prawidłowy zabezpieczony przed możliwością powstania szkody." Ponadto zauważono, że na stronie skarżącej "ciąży odpowiednie dbanie o finanse publiczne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględniając powyższego wniosku zaznaczył, że pozostawienie przez ustawodawcę zasadności wstrzymania aktu uznaniu Sądu wiąże się z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia wniosku w tej sprawie, zwłaszcza że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Sąd podniósł, że skoro wykonanie zaskarżonej decyzji ma polegać na uiszczeniu przez stronę kwoty pieniężnej, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek zobrazowania okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że zapłata takiej sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia W ocenie Sądu Skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Sąd nie miał zatem możliwości ustalenia, w jaki sposób uiszczenie spornej kwoty wpłynie na jego sytuację finansową. Skarżący nie przedstawił Sądowi żadnych informacji dotyczących swojego aktualnego i rzeczywistego majątku, innych wierzytelności i zobowiązań, a więc informacji, które pozwoliłyby ocenić, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd również wyjaśnił, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie zaskarżonego aktu nie może badać legalności tego aktu, jak też brać pod uwagę ewentualnej możliwości jego późniejszego uchylenia. Na tym etapie postępowania ocenia się jedynie, czy z wykonaniem zaskarżonego aktu wiąże się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżący nie przedstawił wyczerpujących informacji pozwalających na rzetelną ocenę jego możliwości płatniczych. Sąd dodatkowo wskazał, że zapłata należności oznaczonej w decyzji jest odwracalna, a w przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Skarb Państwa – Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne uznanie, że brak wstrzymania wykonania decyzji nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy brak wstrzymania powoduje niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na podstawie tego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Organu, na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając strona żaląca podniosła, że faktem notoryjnym jest, że obecnie Skarb Państwa z uwagi na niezależne od niego okoliczności, zmaga się z trudną sytuacją budżetową. Najpierw znaczne wydatki generowały kwestie związane z pandemią, a obecnie z ochroną przed znaczącą wzrastającą inflacją oraz pomocą ukraińskim uchodźcom i ich siłom zbrojnym. Nadto, wszystkie te działania, jak również projekt ustawy budżetowej na rok 2023 i obecny kształt budżetu, powodują że trudna sytuacja finansowa Skarbu Państwa jest faktem notoryjnym. Nie trzeba bowiem wielu danych lub posiadania wiedzy specjalistycznej by uznać, że ta sytuacja rzeczywiście jest trudna. Najdobitniej świadczy od tym przewyższanie wydatków od dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie Wnioskujący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej, mimo że obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Rację ma też Sąd I instancji, że powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań do określenia sytuacji finansowej Skarżącego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy Skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OZ 876/13). W uzasadnieniu zażalenia zawarto ogólne stwierdzenia, że przykładowo: "(...) trudna sytuacja finansowa Skarbu Państwa jest faktem notoryjnym.", które należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji oraz wyraz tego, że Skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, np. dokumentem w postaci bilansu z wykonania budżetu za poprzedni rok, budżetu planowanego na kolejny rok lub innych. Sądowi nie jest znana z urzędu sytuacja budżetowa Skarżącego, a nadto, Sąd nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. Natomiast, do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Poza tym, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy jest odwracalny, ponieważ w przypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, wnioskodawca będzie posiadał określone instrumenty prawne do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów. Z tych też względów przytoczony w zażaleniu zarzut należy uznać za niezasadny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.