III SA/Gl 714/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO.VI/420/3/2022 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 20 lipca 2022 r. nr SKO.VI/420/3/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: Organ nadzoru), po rozpatrzeniu odwołania P. z I., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy I. z dnia 27 maja 2022 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W podstawie prawnej powołało się na m.in. art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz.U. z 2021 r., poz.1119 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 162 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: Kpa). W uzasadnieniu wyjaśniło, że Wójt Gminy I. decyzją z 27 maja 2022 r. orzekł o cofnięciu zezwoleń wydanych przez Wójta Gminy I. dnia 19 grudnia 2014 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o numerach: I/14/A/14/14 - do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwo; II/14/B/14/14 - zawierających od 4,5% do 18 % alkoholu (za wyjątkiem piwa); zezwolenie nr I/14/C/14/14 - o zawartości powyżej 18% zawartości alkoholu; przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży udzielonych J.N. w S.. Organ I instancji stwierdził bowiem, iż u Strony w dniach 10 i 14 grudnia 2021 r. została przeprowadzona kontrola obejmująca przestrzeganie zasad i warunków korzystania z zezwoleń na sprzedaż napoi alkoholowych. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w I. stwierdzono nieprawidłowości w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za 2020 r. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie o cofnięcie wydanych zezwoleń, o czym powiadomiono J.N. W odpowiedzi na zawiadomienie Strona wysłała pismo do Urzędu Gminy, w którym wyjaśniła, że błędna kwota wpisana została omyłkowo zamiast wpisać brutto wpisano netto, a omyłkę tą popełniła nieświadomie. Organ w konsekwencji poczynionych ustaleń, powołując się na przepis art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazał, iż ma on charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że stwierdzenie zaistnienia wskazanej przesłanki skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napoi alkoholowych. Nie zgadzając się z powyższym Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to art.18 ust.10 pkt 5 w zw. z art.111 ust.4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zw. z art. 39 ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji o cofnięciu trzech zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo iż przeprowadzona kontrola prowadzonej działalności, nie wskazała nieprawidłowości w zakresie: warunków prowadzenia sprzedaży napoi alkoholowych; zasad prowadzenia sprzedaży i podawania napojów alkoholowych - gdzie nie wykazano złamania zakazu sprzedaży, m.in. podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim i nietrzeźwym, na kredyt i pod zastaw, zakazu spożywania alkoholu w miejscu sprzedaży i w najbliższej okolicy punktu sprzedaży, czy zakazu wprowadzania do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł; złamania zasad reklamy i promocji napojów alkoholowych, a stwierdzono istnienie wszelkich istotnych informacji (w widocznych miejscach sklepu) informujących klientów o zasadach sprzedaży alkoholu oraz w sposób wyczerpujący przedstawiono Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wszystkie dokumenty i zezwolenia. 2. naruszenie przepisów art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady proporcjonalności, bez zachowania proporcji pomiędzy ochroną interesu indywidualnego i szeroko pojętego interesu społecznego. 3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie: - art. 7 w zw. z art. 7a, art. 77, art. 80 Kpa poprzez jego nie zastosowanie polegające na nie uwzględnieniu faktu, iż złożone oświadczenie zawierające kwoty netto zamiast brutto, nie wynika z celowego działania, ani zamiaru wprowadzenia organu w błąd, ale ze zwykłego niedopatrzenia i jednoczesnego nie podjęcia przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz nie przyjęcia, iż wszelkie zaistniałe wątpliwości winny być rozstrzygnięte na korzyść skarżącego; - art.8 Kpa w zw. z art. 10 Kpa poprzez jego nie zastosowanie polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do treści oświadczenia z dnia 29 stycznia 2021 r. kwot i danych określających wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów alkoholi za 2020 r., pomimo że taka konieczność istniała. Przedstawiając powyższe pełnomocnik wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w całości lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; wyznaczenie posiedzenia z jednoczesnym umożliwieniem udziału pełnomocnika skarżącego. Rozpoznając sprawę w trybie drugoinstancyjnym zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie znajdując podstaw do uchylenia powyższej decyzji, utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało na treść art. 111 ust. 1 i 4 oraz art. 18 ust. 1 i 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi podkreślając, że warunkiem cofnięcia zezwolenia jest podanie przez przedsiębiorcę w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych fałszywych danych dotyczących wartości sprzedaży poszczególnych napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży. Jak wynika ze sporządzonego w dniach 11 i 14 grudnia 2021 r. protokołu kontroli prawidłowości złożonego oświadczenia z dnia 29 stycznia 2021r. o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r., w punkcie sprzedaży S., prowadzonym przez Stronę - wartość sprzedaży napojów alkoholowych : - do 4,5% alkoholu i piwa wyniosła 228 912,46 zł, zaś w oświadczeniu podana została wartość 186 488,99 zł; - od 4,5% do 18% alkoholu bez piwa wyniosła 15 522,47 zł, wg oświadczenia - 12 377,45 zł; - powyżej 18% alkoholu wyniosła - 191 241,75 zł, wg oświadczenia - 155 688,99 zł. Różnica zatem między wartością sprzedaży alkoholu od podanej w oświadczeniu miała wpływ na wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Odwołujący złożył oświadczenie (w styczniu 2021 r.) o rocznym utargu sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w którym podał kwotę brutto sprzedaży. Składając stosowne oświadczenie odwołujący jednocześnie oświadczył, że został poinformowany, że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Natomiast organy kontroli na podstawie dokumentacji księgowej odwołującego ustaliły, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych wskazana w oświadczeniu jest inna niż wynika to z dokumentów. Powyższe w ocenie Kolegium stanowi złamanie postanowień art.111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, skutkujące w konsekwencji, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, gdyż odwołujący w złożonym oświadczeniu podał fałszywe dane. Wskazało również, iż organy administracji nie mają obowiązku badać czy odwołujący działał umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Kolegium nie dopatrzyło się wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu naruszenia przepisów postępowania i decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła Organowi: 1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez błędną wykładnię przesłanki "fałszywego" charakteru złożonego oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ww. ustawy, a w konsekwencji uznanie, że zaistniała przesłanka do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj.: art. 7 i art. 77 Kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa mającym postać niezbadania przez organy administracji przyczyn zaniżenia wartości sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do treści oświadczenia z dnia 29 stycznia 2021 r. i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie w ślad za organem administracyjnym, że zaniżenie wartości sprzedaży napojów alkoholowych przez Skarżącego miało charakter świadomy. W uzasadnieniu zaakcentowano, że organ I instancji uniemożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się co do treści oświadczenia z dnia 29 stycznia 2021 r. poprzez złożenie przez niego pisemnych bądź ustnych wyjaśnień. Brak przeprowadzenia obowiązkowej czynności uznać należy za poważne uchybienie powodujące konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem ma to oczywisty wpływ na wynik postępowania. Organ orzekający powinien dokonać ustaleń w zakresie ewentualnego "fałszywego" charakteru złożonego przez Skarżącego oświadczenia o wartości sprzedanych napojów alkoholowych, czy oświadczenie to miało charakter zamierzony przez Stronę skarżącą. Skarżący wskazał, że błędy w oświadczeniu miały charakter nieumyślny, a jego działanie było li tylko niedopatrzeniem i nie stanowiło umyślnego wprowadzenia w błąd organu administracji publicznej. Należy podkreślić, że ewidencje sprzedaży nie były przez skarżącego fałszowane ani ukrywane, w każdej chwili dane te były dostępne dla kontrolujących, nie może więc być w tej sytuacji mowy o fałszerstwie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie sądowej, niezależnie od podniesionych zarzutów, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – zwany dalej p.p.s.a.) pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i świadka na okoliczność braku wystąpienia przesłanki uzasadniającej cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez Sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie Skarżącego, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu. Bada wyłącznie legalność zaskarżonego aktu. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa. Podstawę faktyczną wyroku stanowią prawidłowe ustalenia stanu faktycznego obszernie przytoczone w zaskarżonym rozstrzygnięciu SKO (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), które Sąd w całości aprobuje i przyjmuje za własne, podobnie jak ocenę prawną tego stanu faktycznego. Natomiast poglądów prezentowanych przez Stronę skarżącą - Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił. Badając legalność objętego skargą aktu stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał podstawy do wydania zaskarżonego orzeczenia; nie budzi zastrzeżeń także postępowanie organów obu instancji, jak i proces zastosowania przepisów prawa materialnego. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 111 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Natomiast w myśl art. 18 ust. 10 zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku – pkt 5 przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który Sąd w składzie rozpoznającym w całości podziela. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że Skarżący złożył takie oświadczenie podając kwotę sprzedaży netto, zamiast brutto, mimo że w formularzu oświadczenia wyraźne było wskazanie co do wymogu wartości. W ocenie Sądu poczynione ustalenia są więc zasadne, a podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym jest niesporne i jednoznacznie wynika z oświadczenia z 29 stycznia 2021r. Odpowiadając na zarzut Strony skarżącej braku świadomości podania zaniżonej wartości kwoty sprzedaży i niecelowości takiego działania to wyjaśnić należy, że kwestie te nie mają żadnego znaczenia dla sprawy. W świetle wyżej przytoczonych regulacji prawnych ustawodawca nie dopuścił w takiej sytuacji dowolności czy uznaniowości organów. Organ nie naruszył także przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7, art. 77 § 1 Kpa, albowiem Organ wyczerpująco zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Świadczy o tym zgromadzony materiał dowodowy, zastosowane przepisy prawa i dokonana subsumpcja. W ocenie Sądu mające znaczenie w rozpoznawanej sprawie fakty zostały udowodnione wskazywanymi przez organ środkami dowodowymi, zatem słusznie organ oddalił postanowieniem wnioski dowodowe strony, albowiem gromadzenie materiału dowodowego nie może dotyczyć zbierania wszelkich informacji, ale tylko tych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniach decyzji organy obu instancji przeanalizowały okoliczności zarówno ustalone w toku postępowania, jak i podawane przez Stronę skarżącą. Uzasadnienia decyzji są kompletne, a organy wskazały na jakich dowodach się oparły, jakie okoliczności uznały za udowodnione i wyjaśniły zastosowane przepisy prawa. W zakresie zgłoszonego na rozprawie przez Skarżącego wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i świadka na okoliczność nieświadomości podania zaniżonych kwot w oświadczeniu z 29 stycznia 2021 r. należy podkreślić, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Kontrolą sądu administracyjnego objęte są bowiem kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Na podstawie wskazanego przepisu Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Sąd oddalił zgłoszony wniosek, albowiem stwierdził jego niedopuszczalność w świetle w/w regulacji prawnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.