I OZ 24/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 962/22 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr SKO.PS/41.5/233/2022/3779/ w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w pieczy zastępczej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 962/22 odrzucił skargę M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr SKO.PS/41.5/233/2022/3779/ w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach została doręczona skarżącej w dniu 10 maja 2022 r. na podany przez nią adres w [...]. Termin do wniesienia skargi, liczony zgodnie z brzmieniem art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") upływał z dniem 9 czerwca 2022 r. Natomiast jak wynika z informacji zamieszczonej na kopercie nadawczej, w której znajdowała się skarga (k. 10), skarga w niniejszej sprawie została nadana w placówce pocztowej [...] w Wielkiej Brytanii w dniu 9 czerwca 2022 r. W dniu 13 czerwca 2022 r., przesyłka zawierająca skargę została przekazana polskiej placówce pocztowej, jak wynika z wydruku śledzenia przesyłek, znajdującego się w aktach sprawy. Sąd I instancji podniósł, że w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, które spowodowało również wystąpienie z Europejskiego Obszaru Gospodarczego, należy mieć na względzie przepis art. 126 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U.UE C z dnia 25 kwietnia 2019 r.). Zgodnie z tym przepisem, okres przejściowy lub okres wdrażania, który rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej umowy, kończy się w dniu 31 grudnia 2020 r. Z kolei na podstawie art. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o okresie przejściowym, o którym mowa w Umowie o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2019, poz. 1516) w okresie przejściowym ilekroć mowa o państwie członkowskim – rozumie się przez to również Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Zatem Wielka Brytania utraciła status państwa członkowskiego z dniem 31 grudnia 2020 r. W związku z tym, w ocenie Sądu I instancji, daty nadania przesyłki w angielskiej placówce pocztowej, po dniu 31 grudnia 2020 r. nie można uznać za datę wpływu do Sądu. Nie można uznać, że takie nadanie przesyłki spełnia kryterium z art. 83 P.p.s.a. Jedynie nadanie przesyłki w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem jej do sądu. Art. 83 § 3 P.p.s.a. wskazuje, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym, jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Sąd stanął na stanowisku, że w przypadku pisma wysłanego drogą pocztową z zagranicy, zachowanie terminu do jego wniesienia należy oceniać według daty przyjęcia tej przesyłki przez polską placówkę pocztową. Zagraniczny urząd pocztowy w takiej sytuacji, jest bowiem jedynie pośrednikiem, za pomocą którego nadawca oddaje pismo polskiemu urzędowi pocztowemu i tylko data oddania pisma temu ostatniemu ma znaczenie prawne o którym mowa w art. 83 § 3 P.p.s.a. W związku z powyższym, w ocenie Sądu I instancji, skoro termin do wniesienia skargi upływał 9 czerwca 2022 r., a skarga została przekazana polskiemu operatorowi pocztowemu 13 czerwca 2022 r., to złożono ją z uchybieniem terminu i podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – r.pr. E.K. Zaskarżając je w całości, na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 83 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, w sytuacji gdy organ II instancji dopuści się naruszenia art. 9 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony w treści zaskarżonej decyzji o treści art. 57 § 5 k.p.a. w tym w szczególności art. 57 § 5 pkt 2 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powiększonej o podatek VAT oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. W uzasadnieniu podniesiono, że uchybienie terminu przez skarżącą wynikało z błędnego pouczenia przez organ II instancji o sposobie wniesienia skargi do sądu. Organ ten posiadał bowiem informację, że skarżąca przebywa poza granicami RP i zobligowany był poinformować ją o treści art. 57 § 5 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie zaś do brzmienia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji właściwie przyjął, że data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma znaczenia dla oceny, czy zachowany został termin do złożenia tego pisma. Za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uważa się datę przekazania przesyłki przez ten urząd - polskiemu urzędowi pocztowemu. Podnieść należy, że analiza art. 83 § 3 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że jedynie nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub polskim urzędzie konsularnym jest wystarczające dla uznania, że został zachowany termin do jego złożenia. Natomiast w sytuacji, gdy strona składa pismo w zagranicznym urzędzie pocztowym o zachowaniu terminu nie decyduje data nadania za granicą, lecz data przekazania pisma polskiemu urzędowi pocztowemu lub polskiemu urzędowi konsularnemu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1567/10). Z akt niniejszej sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została skierowana na wskazany przez skarżącą adres i odebrana w dniu 10 maja 2022 r., co wynika z dołączonego do akt administracyjnych dokumentu śledzenia przesyłek, a czego skarżąca w złożonym zażaleniu nie zakwestionowała. Trzydziestodniowy termin przewidziany do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 9 czerwca 2022 r. Znajdująca się w aktach sprawy koperta zawierająca skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wskazuje, że strona nadała skargę w placówce pocztowej w [...] w dniu 9 czerwca 2022 r., zaś jej wpływ do polskiej placówki pocztowej miał miejsce w dniu 13 czerwca 2022 r. (k. 36 akt sądowych). Wobec powyższego spełniona została przesłanka obligująca Sąd I instancji do odrzucenia skargi, określona w art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że kwestie związane z brakiem pouczenia o właściwym trybie wniesienia skargi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te mogą ewentualnie stać się przedmiotem analizy Sądu w odrębnym postępowaniu o przywrócenie terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym brak jest podstaw do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego między stronami. Odnośnie natomiast wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.