III OZ 38/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1543/22 o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] Bank [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1543/22, przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi [...] Bank [...] na punkt 1. decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 czerwca 2022 r, nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 2 września 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania - braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu (KRS), z którego wynika upoważnienie dla osób podpisanych pod pełnomocnictwem do działania w imieniu [...] Bank [...]. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 19 września 2022 r. W dniu 30 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego Banku złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podniósł, że przyczyną uchybienia terminu była jego nagła choroba (kolka nerkowa), a ze względu na nagłość i termin pogorszenia się stanu zdrowia pełnomocnika strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Wskazał również, że uzupełnienie braków formalnych skargi stało się możliwe dopiero w dniu 30 września 2022 r. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie lekarza sądowego oraz Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców w całości i dodatkowo Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu – w części. Następnie WSA w Warszawie przytoczył treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Za brak winy uważa się sytuację, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu, argumenty dotyczące nagłej choroby pełnomocnika strony skarżącej, tj. ataku kolki nerkowej, potwierdzone zaświadczeniem lekarza sądowego, zasługują na uwzględnienie i stanowią przesłankę do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się organ, który wniósł zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że uchybienie przez pełnomocnika Banku terminu wyznaczonego na uzupełnienie braków formalnych skargi nie było przez pełnomocnika zawinione, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że jego działanie było nacechowane brakiem staranności, a przez to przywrócenie terminu było niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Jedną zatem z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i niedającej się przezwyciężyć, usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. np. postanowienie NSA z 2.12.2014 r., II GZ 786/14). W orzecznictwie przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, powódź, pożar lub inne nagłe zdarzenie losowe. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Wskazane powyżej kryteria ujmowane są szczególnie surowo względem osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi przez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji uznał, że w pełnomocnik strony skarżącej uprawdopodobnił, że jego choroba mogła przyczynić się do uchybienia terminowi w uzupełnieniu braków formalnych skargi, a tym samym, że przesłanka z art. 86 § 1 P.p.s.a. została w sprawie spełniona. Z takim stanowiskiem Sądu nie można się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. Z treści wniosku nie wynika bowiem, że stan zdrowia uniemożliwiał pełnomocnikowi uczynienie zadość wezwaniu Sądu. Uzasadnienie wniosku ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że "przyczyną uchybienia jest nagła choroba pełnomocnika (kolka nerwowa)". A "w celu uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy przedłożył zaświadczenie lekarza sądowego, w którym biegły stwierdza, że pełnomocnik nie mógł wykonać zobowiązania Sądu". Ponadto pełnomocnik podniósł, że "ze względu na nagłość i termin pogorszenia się stanu zdrowia pełnomocnika strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą". Z załączonego do wniosku zaświadczenia nie wynika w jakim okresie pełnomocnik strony skarżącej przebywał na zwolnieniu lekarskim, a zatem nie potwierdza, że w okresie od 19 do 26 września 2022 r., pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przedłożony dokument zaświadcza, że radca prawny nie mógł dotrzymać terminu wykonania zobowiązania WSA w Warszawie z powodu choroby. Z uzasadnienia wniosku pełnomocnika nie wynika ponadto, kiedy nastąpiło nagłe pogorszenie choroby – czy wystąpiło po dacie doręczenia wezwania Sądu czy przed doręczeniem wezwania, czy choroba miała charakter nagły, czy wymagała hospitalizacji lub podjęcia natychmiastowego leczenia, które uniemożliwiło dochowanie terminu. Podkreślić należy, że sam fakt zachorowania, czy też przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie jest sam w sobie wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Nie każda zatem choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej, jednak powołanie się na jej wystąpienie wymaga wykazania, że była to taka choroba, która miała niespodziewany lub nagły charakter, a przez to uniemożliwiła osobiste działanie. Podnieść wypada, że samo istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, który powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczać interesy swoich klientów, również w przypadku choroby, czy innych przeszkód losowych, uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie ich interesów. Jeżeli przy dochowaniu należytej staranności, możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby zostać zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu, a sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (por. m.in. postanowienie NSA z 20 kwietnia 2017 r., I GZ 81/17, CBOSA). Stwierdzić zatem należy, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu nie daje podstaw do uznania, że jego uchybienie zaistniało wskutek okoliczności niezawinionych przez profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej, który nie dochował przy prowadzeniu niniejszej sprawy należytej staranności, jakiej w danych okolicznościach wypadałoby od niego oczekiwać. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 oraz art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.