III FSK 96/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 538/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 4 maja 2021 r., nr SKO.4140.75.2021 w przedmiocie podatku rolnego za 2021 r. oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 538/21 oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu wydaną w przedmiocie ustalenia Skarżącemu i 11 innym współpodatnikom –wymiaru podatku rolnego na 2021 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ I instancji na podstawie danych z ewidencji gruntów ustalił skarżącemu i pozostałym współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym za 2021 r. w wysokości 54 zł. Zobowiązanie zostało określone do działek o numerach [...] w obrębie B. Przedmiot opodatkowania stanowiły grunty o powierzchni [...] ha przeliczeniowego ( w tym zwolnieniem objęto [...]- ha przeliczeniowego). Decyzja ta została utrzymana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu. Organ zwrócił uwagę na znajdujące się w aktach zawiadomienie Starosty Przemyskiego z dnia 1 kwietnia 2020 r. o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek w związku z nabyciem spadku po J. K. przez Skarżącego i sześć innych osób. Organ wskazał, że zobowiązanie zostało naliczone w oparciu o zaktualizowane dane z ewidencji gruntów i budynków. W skardze do WSA Skarżący podniósł, że w sprawie nie było rzetelnego i zakończonego prawomocnie postępowania spadkowego, zaś Strona nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie udziału w przedmiotowych działkach. Stwierdził, że "od prawa do spadku nie ma podatków". Skarżący zakwestionował kompletność zebranego materiału dowodowego oraz prawdziwość danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym i wskazał, że z treści przywołanych przepisów wynika, że w przypadku współwłasności nie ma możliwości odrębnego opodatkowania podatkiem rolnym każdego ze współwłaścicieli jedynie co do przypadającego mu udziału w nieruchomości. Organ zobowiązany jest wydać jedną decyzję adresowaną do wszystkich współwłaścicieli, a obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Dalej Sąd wskazał, że organy podatkowe, w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków nie mogą – co do zasady- kwestionować. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Ewidencja zawiera również dane o właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących gruntami (art. 2 pkt 8) Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Dane te stanowią podstawę wymiaru podatków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też, dopóki zapis w ewidencji nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu wiążąca. Jak ustalono w toku postępowania, skarżący jest współpodatnikiem podatku rolnego, a wymiar podatku został ustalony na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów z uwzględnieniem ceny skupu kwintala żyta. Porównanie danych zawartych w informacji o działkach z danymi uwidocznionymi w treści zaskarżonej decyzji pozwalają przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika, że przedmiot opodatkowania stanowią grunty będące współwłasnością skarżącego i współpodatników. Wprawdzie skarżący podważa wiarygodność tych danych i ich prawdziwość, jednakże nie wskazał żadnych innych danych, w szczególności tych znajdujących odzwierciedlenie w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym czy też innych urzędowych dokumentach, w oparciu o które można byłoby ustalić podatek rolny. Jeżeli skarżący uważa, że dane w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu, to powinien zainicjować postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w tym rejestrze, na zasadzie art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Po dokonaniu aktualizacji, podstawą wymiaru podatku dla organu będą dane zaktualizowane. Dalej Sąd wskazał, że organ podatkowy został powiadomiony o zmianie co do stanu prawa własności przedmiotu opodatkowania ze wskazaniem dokumentu stanowiącego podstawę dokonanych zmian - postanowienia sądu z 26 listopada 2018 r. sygn. akt I NS 373/18 dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po jednej ze współwłaścicielek J. K. Skarżący kontestując te dane nie przedstawia żadnych dowodów, które wskazywałyby, że w/w orzeczenie straciło moc, i że jak twierdzi, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nadal toczy się. Organ podatkowy, nie był zobowiązany do weryfikacji danych wynikających z tego urzędowego zbioru danych. Z zawiadomieniem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o zmianach w danych ewidencyjnych związane jest domniemanie wiarygodności przypisane dokumentom urzędowym (art. 194 § 1 ordynacji podatkowej). W konkluzji Sąd stwierdził, że dokonana kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pozwoliła na ustalenie, że zarówno podmiot, jak przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone w sposób prawidłowy, a wydane decyzje nie naruszają prawa. W złożonej skardze kasacyjnej Strona zaskarżyła wyrok w całości, a wyrokowi zarzuciła: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 133 §1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez Organ w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, 187 § 1, art. 191 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej jako OP), co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji Organu drugiej instancji w całości; 2) na podstawie art.174 pkt.1 p.p.s.a., że został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333; dalej: ustawa o podatku rolnym), poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący jest w niniejszej sprawie podatnikiem podatku rolnego. Mając na uwadze podniesione zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wyrok WSA w Rzeszowie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Skarżący podnosi zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie ustalania stanu faktycznego stanowiącego podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego jak i naruszenie prawa materialnego. W ocenie Strony Skarżącej Sąd naruszył art. 133§ 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż oparł się na stanie faktycznym który nie został wyjaśniony. Zdaniem Strony organ nie uwzględnił, że postępowanie spadkowe po J. K. wciąż się toczy, a co za tym idzie, nie ma ustalonego kręgu spadkobierców i ich udziału w spadku. Natomiast naruszenia prawa materialnego Strona Skarżąca upatrywała w naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący jest w niniejszej sprawie podatnikiem. Powyższe zarzuty odnoszą się więc do kwestionowania ustaleń organów, przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, dotyczących uznania Skarżącego za podatnika podatku rolnego w odniesieniu do działek o numerach 269 i 271. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym - podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2. Z punktu widzenia istoty sporu, kluczowym są dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków to rejestr publiczny, który zawiera dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów, budynków i lokali oraz danych dotyczących właścicieli nieruchomości (a w przypadku braku danych o właścicielach, danych osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - dalej P.g.k.). Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 P.g.k. - podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań tak w podatku rolnym, jak i od nieruchomości nie są zatem uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. Z ewidencji tej wynikają również dane dotyczące właścicieli. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym; zmiana taka jest możliwa tylko w odpowiednim, odrębnym postępowaniu administracyjnym i wywiera skutki na przyszłość (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 października 2021 r., III FSK 385/21, czy z dnia 22 lutego 2022 r., III FSK 4693, 4706 i 4707/21). Należy dodać, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 listopada 2013 r. II FPS 2/13 (dostępna, podobnie jak pozostałe powołane wyroki na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl)) odstępstwo od tej zasady może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy ewidencja gruntów i budynków nie klasyfikuje kategorii istotnych podatkowo, względnie, gdy dane z ewidencji gruntów i budynków mogą zostać skonfrontowane i pozostają w sprzeczności z danymi z innych rejestrów publicznych. Dane zawarte w ewidencji były więc na podstawie art. 21 ust. 1 P.g.k. wiążące dla wymiaru podatków, a zatem organy podatkowe były zobowiązane do ich uwzględnienia. Dopiero dokonana w odrębnym postępowaniu administracyjnym - także na wniosek skarżącego - zmiana danych, będzie miała znaczenie prawnopodatkowe. Jako niezasadny należy ocenić podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prze Sąd art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, natomiast z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Strona jednak nie uzasadniła na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd pierwszej instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy rzetelnie wyjaśniły stan faktyczny, w tym prawidłowo przyjęły dane dotyczące powierzchni i przeznaczenia nieruchomości z ewidencji gruntów i budynków. Dane te znajdowały się w aktach administracyjnych. Skarżący zarzuty ograniczył tylko do niepopartych dowodami własnych opinii i swojego niezadowolenia. Jak ustalono w toku postępowania, skarżący jest współpodatnikiem podatku rolnego, a wymiar podatku został ustalony na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów z uwzględnieniem ceny skupu kwintala żyta. Porównanie danych zawartych w informacji o działkach (zawiadomienie starosty z 1 kwietnia 2020 r. o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek) z danymi uwidocznionymi w treści zaskarżonej decyzji pozwalają przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika, że przedmiot opodatkowania stanowią grunty będące współwłasnością skarżącego i współpodatników. Wprawdzie skarżący podważa wiarygodność tych danych i ich prawdziwość, jednakże nie wskazał żadnych innych danych, w szczególności tych znajdujących odzwierciedlenie w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym czy też innych urzędowych dokumentach, w oparciu o które można byłoby ustalić podatek rolny. Jeżeli skarżący uważa, że dane w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu, to powinien zainicjować postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w tym rejestrze, na zasadzie art. 24 P.g.k. Po dokonaniu aktualizacji, podstawą wymiaru podatku dla organu będą dane zaktualizowane. Zasadnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, stanowiącej w sprawie podatkowej podstawę wymiaru podatku, zawiadamia organy podatkowe m.in. o każdej zmianie danych objętych działem I księgi wieczystej, a więc co do oznaczenia nieruchomości i prawa własności, co jest skorelowane z obowiązkiem sądów powiadamiania organ prowadzący ewidencje o każdej takiej zmianie. W niniejszej sprawie organ podatkowy został powiadomiony o zmianie co do stanu prawa własności przedmiotu opodatkowania ze wskazaniem dokumentu stanowiącego podstawę dokonanych zmian – postanowienia sądu z 26 listopada 2018 r. sygn. akt I NS 373/18 dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po jednej ze współwłaścicielek J. K. Skarżący kontestując te dane nie przedstawia żadnych dowodów, które wskazywałyby, że w/w orzeczenie straciło moc, i że jak twierdzi, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nadal toczy się. Organ podatkowy, nie był zobowiązany do weryfikacji danych wynikających z tego urzędowego zbioru danych. Z zawiadomieniem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o zmianach w danych ewidencyjnych związane jest domniemanie wiarygodności przypisane dokumentom urzędowym (art. 194 § 1 ordynacji podatkowej). W toku postępowania podatkowego organy podatkowe nie mogły odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów w sytuacji, gdy stosowane kategorie ewidencyjne różnicują grunt rolny od gruntu stanowiącego przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, również w ewidencji znajdują się dane dotyczące powierzchni nieruchomości, jak i właściciela nieruchomości. Z przyczyn wcześniej już omówionych zasada otwartego systemu środków dowodowych doznaje tu istotnego ograniczenia, gdyż nie może prowadzić do godzącego w stabilność systemu prawnego i pewność obrotu podważania danych pochodzących z rejestru publicznego, jakim jest ewidencja gruntów i budynków - tym bardziej, że istnieje procedura prawna pozwalająca na skorygowanie ewentualnych nieprawidłowości w tym rejestrze, także z inicjatywy stron (podatników) zainteresowanych wprowadzeniem takich zmian. Nieakceptowanie przez Skarżącego zapisów widniejących w ewidencji nie oznacza, że zapisy te są nieprawdziwe. Skarga kasacyjna jest więc pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. |Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stanisław Bogucki |Bogusław Dauter |