III FZ 403/22

Dnia 25 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 269/22 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialność podatkowa osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. 1.1. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 269/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi złożonej przez M. B. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 października 2021 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. 1.2. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucono naruszenie: art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a") oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS) 2.3. Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przy czym, z uwagi na charakter działania sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji. 2.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych gdyż adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zawodowy charakter działalności adwokata powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego podkreśla, że ze względu na nagłą chorobę dziecka, nie był on w stanie uzupełnić braków formalnych w terminie, gdyż w okresie od dnia 28 lutego 2022r. do 2 marca 2022r. sprawował opiekę nad małoletnim dzieckiem z uwagi na jego chorobę. Z tego tytułu pełnomocnik otrzymał zwolnienie lekarskie. Ze względu na udzielenie pełnomocnictwa do reprezentacji wyłącznie jednemu pełnomocnikowi, nikt inny nie mógł uzupełnić braków formalnych, jedynie pełnomocnik, który ze względu na opiekę nad chorym dzieckiem, przebywał wtedy na zwolnieniu lekarskim. Jednakże, przesyłka zawierająca odpis wezwania do uzupełnienia braków formalnych została odebrana 22 lutego 2022 r., to jest jeszcze przed chorobą małoletniego dziecka i zwolnieniem lekarskim pełnomocnika. Oznacza to, że pełnomocnik miał możliwość do uzupełnienia braków formalnych, jednakże z tego nie skorzystał. Pozostawianie tej czynności na ostatnią chwilę jest, co najmniej niedbalstwem. Pełnomocnik, jako profesjonalista powinien mieć na uwadze to, że mogą zaistnieć nieprzewidziane okoliczności w czasie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Oznacza to, że powinien on tak zorganizować swoją pracę, aby w przypadku nagłych okoliczności, termin ten jednak został dochowany. Wskazane wyżej okoliczności świadczą jedynie o niedbalstwie w działaniu pełnomocnika, przy organizowaniu pracy kancelarii. W konsekwencji należy uznać, że nie zaistniały okoliczności uprawdopodobniające zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, a Sąd pierwszej instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu. 2.5. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił je na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.