IV SO/Wr 44/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. K. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Zagrodno za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Wójtowi Gminy Zagrodno grzywnę w kwocie 600 (słownie: sześćset) złotych; II. zasądzić od Wójta Gminy Zagrodno na rzecz B. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie: Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2022 r. (nadanym dnia 12 grudnia 2022 r.) B. K. (dalej: strona, wnioskodawca) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Wójtowi Gminy Zagrodno (dalej: organ) grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia 28 stycznia 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Uzasadniając żądanie, strona wskazała (w załączeniu przedkładając kopię skargi z naniesioną prezentatą organu), że dnia 28 stycznia 2022 r. wniosła za pośrednictwem Wójta Gminy Zagrodno skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 listopada 2021 r.). Wobec nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie, w dniu 9 marca 2022 r. złożyła do tut. Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 29 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. IV SO/Wr 11/22 wymierzył organowi grzywnę w kwocie 300 zł za nieprzekazanie skargi. Pomimo wymierzenia grzywny organowi, skarga z dnia 28 stycznia 2022 r. wciąż nie została przekazana do tut. Sądu, wobec czego strona złożyła ponowny wniosek o wymierzenie grzywny. Ponadto przesyłką nadaną tego samego dnia nadesłała odpis skargi i wniosła o rozpoznanie sprawy na jej podstawie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. (sprawa zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. IV SAB/Wr 1073/22). W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić że jednokrotne wymierzenie grzywny za nieprzekazanie konkretnej skargi nie oznacza, że kolejne wnioski w tym zakresie będą niedopuszczalne. Takie rozumowanie prowadziłoby wprost do ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Organ bezkarnie mógłby nadal pozostawać w zwłoce, a skarżący utraciłby instrumenty do zwalczania dalszego łamania prawa przez organ. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie stanowi, że grzywna może zostać wymierzona tylko raz. Gdyby przyjąć interpretację o jednokrotnej możliwości ukarania organu grzywną, skarżący nie uzyskałby w ten sposób odpowiedniej ochrony prawnej przed bezprawnym działaniem organu administracji (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., I OZ 418/12). Jak wynika z przedłożonej przez stronę kopii skargi (k. 7 akt sądowych), skarga została wniesiona do tut. Sądu za pośrednictwem organu w dniu 28 stycznia 2022 r. Tym samym, zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p., organ powinien przekazać tę skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 14 lutego 2022 r. (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem organ – pomimo wymierzenia mu grzywny w kwocie 300 zł za jej nieprzekazanie postanowieniem tut. Sądu z dnia 29 września 2022 r., IV SO/Wr 11/22 – w dalszym ciągu nie wykonał obowiązku przekazania skargi. Dopiero działanie strony, która przesyłką nadaną 12 grudnia 2022 r. (czyli w dniu złożenia ponownego wniosku o wymierzenie organowi grzywny) samodzielnie nadesłała odpis skargi i wniosła o rozpoznanie sprawy na jej podstawie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a., doprowadziło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi strony. Ponowny wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi był zatem dopuszczalny, gdyż poprzednio wymierzona grzywna nie osiągnęła celu dyscyplinującego (pomimo wymierzenia grzywny organ wciąż nie dochował ciążących na nim obowiązków). Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał ponowny wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości sześciuset złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt dalszego uchylania się przez organ od spełnienia obowiązku przekazania skargi, treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres uchybienia terminowi przekazania skargi (ponad dziesięć miesięcy, przy czym okres ten mógłby być nawet dłuższy, gdyby strona nie wniosła o rozpoznanie sprawy na podstawie samodzielnie przesłanego odpisu skargi). W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.