I SA/Wr 262/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2023 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2023 r. nr 0201-IEW2.4121.10.2022.AK w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od II do XII 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi postanawia odrzucić skargę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną w sentencji decyzję organu skarżący nadał przesyłką pocztową w dniu 7 marca 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 3 lutego 2023 r., a więc skargę wniesiono po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, jednak z innych powodów niż wskazane w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Doręczenie decyzji w postępowaniu podatkowym regulowane jest przez przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.; dalej: o.p.). Zgodnie z art. 145 § 1 o.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie miała przedstawiciela, zatem doręczenia należało dokonać stronie. W myśl art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Istotne jest w realiach niniejszej sprawy przywołanie art. 149 o.p., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady dopuszczalne jest doręczenie pisma (decyzji organu) sąsiadowi strony, jednak spełniony musi być warunek, że osoba ta podejmie się oddania pisma adresatowi, a doręczyciel umieści zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Podkreślić należy, że skuteczność doręczenia pisma w powyższy sposób musi być udokumentowana w postaci prawidłowo wypełnionego potwierdzenia odbioru pisma. W niniejszej sprawie analiza akt administracyjnych prowadzi do ustalenia, że zaskarżoną decyzję organ skierował do skarżącego za pośrednictwem operatora pocztowego. W jednej kopercie nadano decyzję będącą przedmiotem skargi w sprawie niniejszej oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 263/23. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzenia odbioru (kopii – oryginał jest Sądowi znany z urzędu, ponieważ znajduje się w aktach administracyjnych przy sprawie o sygn. akt I SA/Wr 263/23) wynika, że doręczyciel w dniu 3 lutego 2023 r. kopertę zawierającą ww. decyzje organu doręczył sąsiadowi skarżącego, który podjął się oddania pisma adresatowi. Doręczyciel zaznaczył w ww. potwierdzeniu, że "zawiadomienie o doręczeniu pisma umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania, lokalu siedziby; w widocznym miejscu przy wejściu na posesję" – nie sprecyzował jednak, w którym miejscu faktycznie pozostawił zawiadomienie o doręczeniu. Z kolei w polu "czytelny podpis odbiorcy z podaniem imienia i nazwiska" znajduje się parafa, na podstawie której brak jest możliwości ustalenia imienia i nazwiska osoby, która ją złożyła. Zdaniem Sądu dokument mający potwierdzać doręczenie decyzji organu w istocie nie zawiera danych umożliwiających ustalenie, że doszło do doręczenia decyzji organu z zachowaniem wymogów art. 149 o.p. W realiach niniejszej sprawy nieoznaczenie miejsca pozostawienia zawiadomienia o doręczeniu przesyłki sąsiadowi i niepełny zapis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (brak wskazania imienia i nazwiska sąsiada i jego czytelnego podpisu) stanowią podstawy do przyjęcia nieskuteczności doręczenia decyzji w trybie art. 149 o.p. Zgodzić należy się ze stanowiskiem, według którego istotne jest, by przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane przez doręczyciela. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne (zob. wyrok NSA z 24 marca 1999 r., I SA/Lu 151/98 – przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem decyzja organu nie została prawidłowo doręczona, to nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych, a tym samym nie można było od niej wnieść skutecznie skargi do sądu administracyjnego, ponieważ nie rozpoczął się bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 7 marca 2022 r. (I FPS 4/21), że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto Sąd podzielił również pogląd wyrażony w ww. uchwale NSA, że w przypadku czynności doręczenia mamy do czynienia albo z sytuacją, gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. W konsekwencji powyższego, skoro decyzja organu odwoławczego – w skutek jej doręczenia z naruszeniem art. 149 o.p. – nie może zostać uznana za doręczoną prawidłowo, nie było możliwe skuteczne wniesienie w jej przedmiocie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na marginesie Sąd zauważa, że po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia organ odwoławczy będzie zobligowany do prawidłowego wykonania czynności doręczenia wydanej w sprawie decyzji. Od dnia prawidłowego doręczenia tej decyzji stronie przysługiwać będzie 30-dniowy termin do ewentualnego wniesienia od niej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.