I SA/Wa 2230/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Asesor WSA Nina Beczek (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2022 r. nr DN.gn.623.1.2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 13 lipca 2022 r. nr DN.gn.623.1.2022 utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z 13 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.67.2021 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. nr N-I.7581.74.2017 umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] czerwca 1989 r. nr [...] o ustaleniu kandydata na nabywcę gruntów Państwowego Funduszu Ziemi w [...], oznaczonych jako działka nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją z [...] czerwca 1989 r. orzekł o zakwalifikowaniu T. W. jako kandydata na nabywcę gruntów Państwowego Funduszu Ziemi w [...], oznaczonych jako działka nr [...]. O uchylenie tej decyzji wystąpił E. S. wnioskiem z 6 lipca 2012 r. Przyczyną złożenia wniosku było zainteresowanie E. S. zakupem gruntu nabytego uprzednio przez T. W. Wojewoda Podkarpacki decyzją z 22 grudnia 2017 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek E. S., działającego przez opiekuna prawnego J. S. E. S. wnioskiem z 2 marca 2021 r., potwierdzonym przez jego kuratora E. K., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją Wojewody Podkarpackiego wskazując, że decyzja ta nie została jemu doręczona. Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z 17 maja 2021 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Jednakże Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia E. S., postanowieniem z 24 września 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie z 17 maja 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z 17 listopada 2021 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. Następnie decyzją z 13 grudnia 2021 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z 22 grudnia 2017 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, że wskazana przez stronę przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, stanowiąca o braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy, jest bezzasadna, ponieważ decyzja Wojewody z 22 grudnia 2017 r. została doręczona opiekunowi prawnemu E. S. – J. S. E. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji Wojewody z 13 grudnia 2022 r., a E. K. jako kurator E. S. potwierdziła dokonaną przez niego czynność wniesienia odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z 13 grudnia 2021 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Minister wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wznowione w oparciu o regulację zawartą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. E. S. we wniosku wznowieniowym podniósł, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. nie została jemu doręczona, co w przekonaniu skarżącego uzasadniać ma wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją Wojewody. Minister wyjaśnił, że z pisma Sądu Okręgowego w [...] z 12 kwietnia 2021 r. wynika, że E. S. jest osobą ubezwłasnowolnioną. Postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...] E. S. został całkowicie ubezwłasnowolniony, a następnie Sąd Apelacyjny zmienił postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] ubezwłasnowolnienie całkowite na ubezwłasnowolnienie częściowe. Tym samym obowiązkiem organu orzekającego w sprawie, było kierowanie wszelkiej korespondencji, w tym przede wszystkim decyzji wydanej w sprawie, do przedstawiciela ustawowego E. S., zgodnie z treścią art. 40 § 1 kpa, w świetle którego, gdy strona działa przez przedstawiciela – pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Minister wskazał, że z rozdzielnika decyzji Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. wynika, że kwestionowana decyzja skierowana została na adres ówczesnego przedstawiciela ustawowego E. S. – J. S. Podpis odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji potwierdza, że decyzja ta została prawidłowo doręczona kuratorowi E. S. w dniu 7 listopada 2017 r. Minister wyjaśnił, że doręczenie decyzji ustanowionemu przez Sąd kuratorowi E. S. wywołuje skutek prawny doręczenia decyzji stronie, bowiem w przypadku osób ubezwłasnowolnionych to właśnie kurator (albo opiekun prawny) reprezentuje stronę m.in. przed organami administracji. Tym samym wnioskodawca nie może skutecznie powoływać się na to, że decyzji z 22 grudnia 2017 r. nie otrzymał. Powyższa decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stała przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący podał, że nie kwestionuje decyzji Wojewody z 13 grudnia 2021 r., decyzja "jest właściwa", ale uważa, że do transakcji kupna gruntu nie doszło nie z winy wnioskodawcy, lecz z winy J. S., który "celowo i na telefon nie przekazał zainteresowanemu E. S. postanowienia z dn. 17.05/2021 dotyczącego umorzenia postępowania administracyjnego i wówczas nastąpiła blokada transakcji". W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. wskazał brak jego udziału w postępowania bez własnej winy, co skutkowało niedoręczeniem mu tej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że E. S. był osobą ubezwłasnowolnioną, początkowo od 4 grudnia 2007 r. całkowicie, a następnie od 18 maja 2017 r. – częściowo. Do jego reprezentowania i dokonywania w jego imieniu czynności prawnych został ustanowiony przez sąd kurator w osobie J. S. W toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji przez Wojewodę Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. skarżący był reprezentowany przez kuratora. Powyższa decyzja została skierowana na adres kuratora J. S. i została jemu prawidłowo doręczona w dniu 7 listopada 2017 r. Oznacza to, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wznowieniowa, na którą powołał się skarżący we wniosku. Zasadnie zatem Wojewoda odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji. Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 30 § 1 i 2 kpa osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli, przy czym zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Natomiast w świetle art. 14 § 1 kc czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Reprezentacja osoby ubezwłasnowolnionej częściowo została unormowana w art. 181 § 1 kro. W myśl tego przepisu, kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. Wykładnia art. 66 w związku z art. 65 § 2 kpc prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności w sprawach wynikających z czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby wykonywać samodzielnie. W tym zakresie przedstawicielem osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest jej kurator, ustanowiony zgodnie z art. 16 § 2 kc, któremu nie jest w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego. Zarówno zatem z punktu widzenia dyspozycji przepisu art. 30 § 2 kpa odnoszącego się do reprezentacji osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych w postępowaniu administracyjnym, jak i uwzględniając kontekst cywilnoprawny, należy przyjąć, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym skarżący, jako osoba ubezwłasnowolniona częściowo, powinien być reprezentowany przez kuratora. Osoba pozbawiona zdolności do czynności prawnych nie może bowiem sama w postępowaniu administracyjnym podejmować żadnych czynności prawnych, ponieważ nie wywierają one skutku procesowego. Skoro kurator J. S. był powiadamiany o czynnościach podejmowanych w postępowaniu administracyjnym, brał udział w tym postępowaniu i jemu została prawidłowo doręczona decyzja Wojewody z 22 grudnia 2017 r., to nie można przyjąć, by osoba, którą reprezentował, bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kierowanie pism w postępowaniu administracyjnym do kuratora, na adres jego zamieszkania, należy uznać za prawidłowe. Nie została więc spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Prawidłowe jest zatem stanowisko organów orzekających w sprawie odmawiające uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z 22 grudnia 2017 r. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).