II SAB/Wa 249/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Karolina Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu z listy uczniów postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z 8 marca 2022 r. T. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu jego małoletniej córki A. Z. z listy uczniów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga dotyczy sprawy, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Dyrektor Szkoły wyjaśnił, że zawieranie i rozwiązywanie umów kształcenia z rodzicami lub prawnymi opiekunami uczniów należy do kompetencji i zadań Zarządu Fundacji [...] . Umowę tą zawiera się na okres jednego roku szkolnego i ma ona charakter cywilnoprawny. W niniejszej sprawie Zarząd Fundacji [...] na wniosek Dyrektora Szkoły zdecydował o niepodpisaniu z rodzicami A. Z. kolejnej umowy kształcenia na rok szkolny 2021/2022 z uwagi na wielokrotnie naruszenie przez skarżącego obowiązujących w szkole przepisów. O powyższym poinformowano rodziców uczennicy w dniu 8 czerwca 2021 r. Organ podkreślił, że w związku z tym, że umowa kształcenia wygasa z upływem okresu, na który została zawarta, tj. po upływie roku szkolnego, decyzja o skreśleniu z listy uczniów jest bezzasadna. Dziecko przestaje być bowiem uczniem Szkoły z chwilą wygaśnięcia stosunku cywilnoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga T. Z. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Jak już wskazano, badając w pierwszej kolejności dopuszczalność wniesionej skargi, Sąd ustala czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Sąd uznał, że skarga T. Z. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ zarzucana w przedmiotowym postępowaniu bezczynność organu nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Nie dotyczy ona bowiem rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej, a organ nie był zobowiązany do załatwienia sprawy skarżącego ani w formie decyzji, ani postanowienia, ani też innego aktu lub czynności regulujących indywidualne obowiązki lub uprawnienia skarżącego. Małoletnia córka skarżącego była uczennicą niepublicznej szkoły podstawowej, a działalność szkół niepublicznych ma inne podstawy normatywne niż działalność szkół publicznych. Organ słusznie zauważył, że podjęcie nauki w szkole niepublicznej wiąże się z zawarciem umowy cywilnoprawnej, która modyfikuje konstrukcję administracyjnoprawnej relacji pomiędzy szkołą, jako zakładem a uczniem jako jego użytkownikiem. Relacja ta zawiera zarówno cechy stosunku administracyjnego, jak i kontraktu cywilnoprawnego, podlegającego uregulowaniom zawartym w Kodeksie cywilnym. Z chwilą podpisania przez strony umowy o naukę powstaje stosunek zobowiązaniowy, obejmujący swym zakresem zobowiązanie do świadczenia nauki z jednej strony, a z drugiej obowiązek uiszczania wynagrodzenia za pobieraną naukę (czesne) oraz obowiązek podporządkowania się zasadom panującym w placówce. Umowa o naukę podlega regułom zawartym w Kodeksie cywilnym, w tym przepisom dotyczącym umów dwustronnie zobowiązujących. Zgodnie z zasadą swobody umów (art. 3531 k.c.), strony mają wolną wolę w kwestii zawarcia umowy, wyboru kontrahenta, kształtowania treści umowy oraz formy zawarcia umowy. Z zasady swobody umów wyprowadza się także uprawnienie stron stosunku zobowiązaniowego do podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy łączącej strony. Stosunek zobowiązaniowy może być w każdej chwili rozwiązany na skutek zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy. Rodzice ucznia szkoły niepublicznej nawiązują zatem dwa równoległe i wewnętrznie sprzężone stosunki prawne: cywilnoprawny (który opiera się na umowie o naukę łączącej go z osobą prowadzącą placówkę) i administracyjnoprawny (łączący go bezpośrednio ze szkołą). Wobec powyższego stosunek administracyjny jest niejako stosunkiem wtórnym w odniesieniu do kontraktu cywilnego zawartego przez strony. Jego istnienie uzależnione jest od ważnej umowy łączącej strony. W sytuacji skutecznego rozwiązania umowy cywilnej, relacja administracyjna (przejawiająca się podległością ucznia w stosunku do szkoły) ulega przerwaniu, co oznacza, że od tej chwili słuchacz nie ma obowiązku poddania się regulacjom wewnętrznym szkoły, przede wszystkim statutowi (tak: postanowienie NSA z 14 października 2015 r. sygn. akt I OSK 2098/15). Należy zatem podkreślić, że aby skutecznie zarzucić szkole bezczynność musi istnieć obowiązek jej działania w zakresie, w jakim podnosi się ową bezczynność. Skarżący wskazuje na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu jego małoletniej córki z listy uczniów. Jednak w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Szkoły nie miał obowiązku wydawać decyzji w tym przedmiocie, gdyż nie zastosował takiej procedury. W niniejszej sprawie A. Z. nie została skreślona z listy uczniów, lecz Zarząd Fundacji [...] na wniosek Dyrektora Szkoły zdecydował o niepodpisaniu z jej rodzicami umowy kształcenia na kolejny rok szkolny 2021/2022. Nie można zatem uznać, że w sprawie mamy do czynienia z procedurą skreślenia z listy uczniów w drodze decyzji przewidzianą w art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2021 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.). Córka skarżącego przestała być uczennicą Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] Fundacji [...] wskutek wygaśnięcia zawartej umowy cywilnoprawnej i nieprzedstawienia nowej – celem kontynuacji, a więc obowiązek zastosowania procedury z art. 68 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe nie zaistniał w niniejszej sprawie. Reasumując, skarga T. Z. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...], jako niepodlegająca kognicji sądów administracyjnych, była niedopuszczalna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.