III OW 182/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 18 października 2022 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnobrzegu a Burmistrzem Przecławia przez wskazanie organu właściwego w sprawie zajęcia stanowiska dotyczącego wniosku o udzielenie informacji o środowisku postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 18 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wniosło o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Burmistrza Przecławia jako organu właściwego w sprawie zajęcia stanowiska dotyczącego rozpatrzenia wniosku D.C. (dalej: wnioskodawca) z 14 września 2022 r. złożonego w trybie art. 72 ust 4 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wyjaśniło, że Burmistrz Przecławia wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnobrzegu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku J.C. o przeniesienie na rzecz wnioskodawcy ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. Eksploatacja złóż kruszywa naturalnego w rejonie Kiełkowa w Gminie Przecław. Postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. III OW 173/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza Przecławia jako organ właściwy w sprawie. Po przeniesieniu ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wnioskodawca wystąpił do Burmistrza Przecławia o zajęcia stanowiska dotyczącego rozpatrzenia wniosku z 14 września 2022 r. złożonego w trybie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej. Burmistrz Przecławia zawiadomieniem z 20 września 2022 r. przekazał sprawę według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Tarnobrzegu. Burmistrz Przecławia wskazał, że w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym przez wnioskodawcę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu uchyliło decyzję Burmistrza Przecławia z 26 kwietnia 2016 r. odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i orzekło co do istoty sprawy wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie Burmistrza Przecławia, organ I instancji nie może ingerować w reformatoryjne rozstrzygniecie organu odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie podzieliło stanowiska Burmistrza Przecławia i wskazało, że właściwym w sprawie jest organ, który jest właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie organ odwoławczy, który rozstrzygnął sprawę decyzją ostateczną. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Przecławia podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wskazując, że organem właściwym do zajęcia stanowiska w trybie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, które rozstrzygnęło sprawę środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej, "Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia może nastąpić w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w pierwszej instancji, stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane." Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że od czasu wydania powołanego przez Burmistrza Przecławia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2018 r. II OW 137/18, który również dotyczył ustalenia właściwości organu do zajęcia stanowiska w trybie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej, stan prawny uległ częściowej zmianie. Na podstawie art. 1 pkt 16 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1712), zmianie uległ art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej. W poprzednim stanie prawnym, aktualnym w dacie wydania postanowienia z 30 października 2018 r. II OW 137/18 przepis ten posługiwał się pojęciem: "organ, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach". Natomiast jak już wyżej wskazano, w obecnym stanie prawnym art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej stanowi, że jest to "organ, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w pierwszej instancji". Należy przy tym zaznaczyć, że powody tej zmiany nie zostały wyjaśnione w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również w obecnym stanie prawnym, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu ma odpowiedź na pytanie, czy pojęcie "organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w pierwszej instancji" należy na gruncie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej rozumieć jako organ I instancji, który był właściwy do wydania tej decyzji, czy też jako organ, który ustalił środowiskowe uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, a więc również organ odwoławczy, który w sprawie orzekał reformatoryjnie. W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wydało decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło odmowną decyzję Burmistrza Przecławia z 26 kwietnia 2016 r. oraz ustaliło środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Oznacza to, że decyzja reformatoryjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu była źródłem obowiązków nałożonych na jej adresata, stanowiąc ostatecznie o ukształtowaniu stosunku administracyjnoprawnego. W tej sytuacji, to na Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnobrzegu ciąży obowiązek rozpoznania wniosku inwestora o zajęcie w formie postanowienia stanowiska, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z treści art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że dotyczy on zajęcia stanowiska odnośnie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a nie decyzji odmownej. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a więc decyzja odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie jest decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Do tego rodzaju wniosku prowadzi nie tylko literalna wykładnia art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej i art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej, ale również wykładnia celowościowa. Postępowanie w sprawie zajęcia stanowiska jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale stanowi jego kontynuację i jest ściśle z nim związanie. Opiera się na założeniu, że tylko organ wydający decyzję o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest władny zająć stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ to właśnie ten organ powyższe uwarunkowania władczo ustalił. Natomiast na gruncie tej sprawy organ I instancji nie ustalił środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a więc nie ma możliwości zajęcia stanowiska w trybie art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej. W tym znaczeniu nowelizacja art. 72 ust. 4 ustawy środowiskowej stanowi doprecyzowanie stanowiska prezentowanego już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.