I SA/Kr 464/23

|Sygn. akt I SA/Kr 464/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska, Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 4 lipca 2023 r., sprawy ze skargi N. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 września 2019 r. nr SKO-Pod.-4140-333/19 w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 18 lutego 2019 r. znak: WP.RWP.3120.2.11.2019.SS; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: Kolegium) postanowieniem z 23 września 2019 r. nr SKO-Pod.-4140-333/19 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza (dalej: Prezydent) z 18 lutego 2019r. znak: WP.RWP.3120.2.11.2019.SS w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r. wniesionego przez N. S.A. w W. (dalej: Spółka) o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie prawnym i faktycznym. Prezydent pozostawiając wniosek Spółki o zwrot nadpłaty bez rozpatrzenia wskazał, że nie dołączono do niego dokumentu potwierdzającego ustanowienie radcy prawnego S.G. jako pełnomocnika Spółki, a jedynie druk pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji składanej w postaci papierowej UPL-1P. Prezydent wystosował wezwanie do usunięcia braków wniosku poprzez doręczenie dokumentu wykazującego umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu Spółki z pouczeniem, iż nieusunięcie braków podania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Spółka przesłała kserokopię pełnomocnictwa do jej reprezentacji wraz z dowodem uiszczenia należnej opłaty skarbowej. Zdaniem Prezydenta do wniosku nie został dołączony dokument potwierdzający ustanowienie pełnomocnictwa dla radcy prawnego, który wniosek podpisał. Postanowieniem z 23 września 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta, wskazując w uzasadnieniu, że z Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych wynika, iż S.G. został ustanowiony pełnomocnikiem ogólnym Spółki od dnia 16 stycznia 2019 r., a zatem, występując w jej imieniu z wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., w dniu 28 grudnia 2018 r. - nie był umocowany do działania w jej imieniu i powinien był przedłożyć pełnomocnictwo szczególne do reprezentowania Spółki przed organem podatkowym na wymaganym formularzu PPS-1, zgodnie z art. 138e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.). Ponieważ radca prawny pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego, wraz z pouczeniem o konsekwencjach jego nieuzupełnienia, nie przedłożył pełnomocnictwa szczególnego na stosownym druku, to organ podatkowy zasadnie, na podstawie art. 169 § 4 O.p., pozostawił bez rozpatrzenia wniosek. Kolegium za nieprawidłowe uznało stanowisko Spółki, że w sytuacji niedostarczenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika, organ pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do osoby składającej wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jako pełnomocnika, a dopiero w razie niewykazania przez wymienionego umocowania do działania w imieniu Spółki, wezwać stronę, do podpisania wniosku. Wskazało, że art. 169 § 1 O.p. wprost odnosi się do osoby wnoszącej podanie. W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - naruszenie art. 138e § 1 i art. 138i § 1 w związku z art. 169 O.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pełnomocnictwo złożone na formularzu PPS-1 wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego, a tym samym przyjęciu, że w dniu złożenia wniosku, tj. 28 grudnia 2018 r. pełnomocnik nie był upoważniony przez spółkę do prowadzenia postępowań w zakresie wskazanym we wniosku o zwrot nadpłaty; - rażące naruszenie art. 169 § 4 w związku z art. 169 § 1 O.p. przez jego zastosowanie w sytuacji uzupełnienia przez spółkę braków formalnych wniosku; - art. 169 § 1 O.p. przez błędne przyjęcie, że Spółka nie uzupełniła braku formalnego w postaci przedstawienia prawidłowego pełnomocnictwa; - art. 233 § 1 w związku z art. 122 O.p., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 121 § 1 w związku z art. 124 O.p. w związku z art. 19 ust. 1 ustawy o z dnia 12 października 1994 r. samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570), poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego w sposób, który nie budzi zaufania do organów odwoławczych oraz nie przekonuje o trafności ustaleń organu odwoławczego. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę WSA w Krakowie podzielił stanowisko Kolegium, odnotowując, że w odpowiedzi na wezwanie dostarczono pełnomocnictwo szczególne (PPS-1) do reprezentowania Spółki w zakresie postępowań podatkowych dotyczących nadpłaty w podatku od nieruchomości, uwierzytelnione przez radcę prawnego S.G. w dniu 8 lutego 2019 r. Jednakże zdaniem Sądu w niniejszej sprawie niezwykle istotną sprawą jest moment, w którym pełnomocnictwo szczególne wywiera skutek prawny. Stosownie bowiem do postanowień art. 138i § 2 O.p. pełnomocnictwo szczególne wywiera skutek prawny w dniu wpływu pełnomocnictwa do siedziby organu, nie zaś od nadania w placówce pocztowej, czy tym bardziej samego sporządzenia dokumentu. Sąd uznał, że skoro pełnomocnictwo szczególne (PPS-1) wpłynęło do Prezydenta 8 lutego 2019 r., to właśnie w tym dniu organ został zawiadomiony o ustanowieniu przez Spółkę jej pełnomocnikiem radcy prawnego S.G. i od tego dnia pełnomocnictwo szczególne było prawnie skuteczne. Tym samym radca prawny S.G. nie wykazał, że sporządzając i podpisując w dniu 28 grudnia 2018 r. wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., był prawidłowo umocowany do reprezentowania Spółki. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła Spółka. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, że organy podatkowe zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, naruszyły przepisy postępowania podatkowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 169 § 4 w związku z art. 138e § 1 i art. 138i § 1 O.p. poprzez: a) błędną wykładnię ww. przepisów polegającą na uznaniu, iż pomimo uzupełnienia braku formalnego podania w ustawnym terminie zasadnym było pozostawienia wniosku spółki o zwrot nadpłaty bez rozpatrzenia; b) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pełnomocnictwo złożone na formularzu PPS-1 wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego, a tym samym przyjęciu, iż w dniu złożenia wniosku, tj. 28 grudnia 2018 r., pełnomocnik nie był upoważniony przez spółkę do prowadzenia postępowań w zakresie wskazanym we wniosku o zwrot nadpłaty; 2) art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 169 § 1 i art. 122 O.p. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ odwoławczy niezasadnie utrzymał w mocy postanowienia organu podatkowego w sytuacji braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności przyjęcie, iż spółka nie uzupełniła braku formalnego podania w sytuacji, gdy nie była o to wzywana. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 2983/21, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i § 4 O.p. Zgodnie z art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przytoczony przepis gwarantuje możliwość usunięcia braków formalnych podania. Wnoszący podanie nie musi obawiać się, że jego podanie zostanie pozostawione bez rozpatrzenia wyłącznie z tej przyczyny, że jest ono obarczone brakami formalnymi, gdyż organ podatkowy zobowiązany jest wskazać jakimi wadami podanie jest dotknięte, przez co ma on szansę do naprawienia błędów. Usunięcie braków formalnych przez wnoszącego podanie, w zakreślonym terminie, wywiera ten skutek, że podanie zostanie rozpatrzone przez organ podatkowy. W niniejszej sprawie podpisany pod wnioskiem o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. radca prawny został wezwany przez Prezydenta do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania w tym postępowaniu Spółki, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W wyznaczonym terminie radca prawny przedłożył uwierzytelnioną przez niego kserokopię pełnomocnictwa, usuwając tym samym brak formalny podania. Skoro stanowiąca przeszkodę w rozpoznaniu wniosku wadliwość została usunięta, to wniosek powinien być rozpatrzony przez organ podatkowy. Stanowisko Kolegium i WSA w Krakowie, że usunięcie braku formalnego nie otwiera drogi do rozpatrzenia wniosku, czyni martwym przepis art. 169 § 1 O.p. i pozbawia ustawodawcę przypisywanej mu racjonalności. Po cóż bowiem ustawodawca miałby zobowiązywać organ podatkowy do wezwania wnoszącego podanie o usunięcie braków formalnych, jeśli i tak ich usunięcie miałoby nie wywołać skutku w postaci rozpatrzenia podania. Zawsze usunięcie braku formalnego ma skutek wsteczny, gdyż ma na celu naprawienie wcześniej popełnionego błędu i służy temu, by wadliwe podanie mogło być rozpatrzone. Jeśli brakiem formalnym jest niedołączenie do podania pełnomocnictwa i brak ten zostanie usunięty to oznacza, że podanie zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Działania art. 169 § 1 O.p. nie może wykluczyć regulacja z art. 138i § 2 O.p., jak przyjął to WSA w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie art. 138i § 2 O.p. ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. Niewątpliwie z przepisu tego wynika, że organ uwzględnia pełnomocnictwo lub jego brak wówczas, gdy ma wiedzę o jego istnieniu lub jego wycofaniu. Jednak trzeba mieć na uwadze, że nieuprawniona jest wykładnia przepisów tej samej ustawy, która poprzez interpretację jednego przepisu prowadzi do zniwelowania działania innego przepisu. Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 138i § 2 O.p. powinien być interpretowany z uwzględnieniem postanowień art. 169 § 1 tej ustawy. Zderzenie zaś regulacji zawartych w obu tych przepisach prowadzi do wniosku, że art. 138i § 1 O.p. normuje kwestię pełnomocnictwa przedkładanego w innym trybie, niż przewidziany w art. 169 § 1 O.p. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy złożenie pełnomocnictwa szczególnego w terminie wyznaczonym przez organ pierwszej instancji skutkuje usunięciem braku formalnego i uprawnia pełnomocnika do reprezentowania Spółki o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. Oznacza to, że Prezydent nie miał podstaw prawnych do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że sprawa rozpatrywana jest przez Sąd ponownie, gdyż poprzednio wydany wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego też dla rozpoznania niniejszej sprawy znajduje zastosowanie art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 412/22 – powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "wykładnia prawa", użyte w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć wąsko, tj. jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że wojewódzki sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez NSA. W przypadku, gdy sąd pierwszej instancji pominie w swym ponownym orzeczeniu wykładnię prawa dokonaną przez NSA, może to stanowić istotne uchybienie procesowe i doprowadzić do ponownego uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki sąd administracyjny tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez NSA. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Można odstąpić od zastosowania art. 190 p.p.s.a. również z uwagi na podjęcie uchwały przez NSA w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa, odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku NSA, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023r., sygn. akt III OSK 7225/21). W realiach rozpatrywanej sprawy, żadna z powyżej wskazanych przesłanek nie wystąpiła. Dlatego też stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu uznać należy za błędne. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając poprzednio wydany wyrok przez WSA w Krakowie, zawsze usunięcie braku formalnego ma skutek wsteczny, gdyż ma na celu naprawienie wcześniej popełnionego błędu i służy temu, by wadliwe podanie mogło być rozpatrzone. Jeśli brakiem formalnym jest niedołączenie do podania pełnomocnictwa i brak ten zostanie usunięty to oznacza, że podanie zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Odnosząc to stanowisko do realiów rozpatrywanej sprawy, NSA stwierdził, że złożenie pełnomocnictwa szczególnego w terminie wyznaczonym przez Prezydenta skutkuje usunięciem braku formalnego i uprawnia pełnomocnika do reprezentowania Spółki o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. Oznacza to, że Prezydent nie miał podstaw prawnych do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Tak kategoryczne stanowisko wyrażone przez NSA prowadzi do wniosku, że w sprawie błędnie zastosowano przepis art. 169 § 4 O.p. o pozostawieniu wniosku Spółki bez rozpatrzenia. Brak formalny podania, jakim było niedołączenie pełnomocnictwa, został bowiem w terminie usunięty, co powoduje, że wniosek Spółki uznać należy za kompletny i z tego powody powinien on zostać rozpoznany. Z tych powodów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Uznając zaś, że stwierdzoną wadliwością dotknięte jest również postanowienie Prezydenta, również i ono podlegało uchyleniu w oparciu o art. 135 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent rozpozna złożony przez Spółkę wniosek. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.ps.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Spółki (480 zł) o wysokości którego orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).