II SA/Lu 760/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat J. K.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...]) w tym [...] zł ([...]) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania I. B. (dalej także jako: "skarżąca" lub wnioskodawczyni"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2020 r. Nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na refundację kosztów poniesionych na zakup leków i procedur medycznych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. I. B. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z wnioskiem o pomoc m. in. z przeznaczeniem na refundację kosztów poniesionych na zakup leków i procedur medycznych. Decyzją dnia [...] lutego 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do zasiłku celowego, motywując rozstrzygnięcie brakiem współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej oraz odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ wskazał, że pracownicy socjalni Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wizytowali miejsce zamieszkania wnioskodawczyni w dniach 20 grudnia 2019 r., 30 grudnia 2019 r. oraz 10 stycznia 2020 r, lecz strona była nieobecna. Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. organ zobowiązał wnioskodawczynię do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym celem ustalenia terminu wywiadu, jednocześnie informując skarżącą o treści art. 106 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie pracownika socjalnego I. B. składała w sekretariacie MOPR wielokrotnie pisma wyznaczające pracownikowi socjalnemu termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, po czym w wyznaczonym dniu składała pisma informujące o nieobecności w tych dniach i braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pomimo wyznaczonych wizyt i wskazywanych godzin pracownikowi socjalnemu, nie było możliwe przeprowadzenie ze stroną wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu. Również w związku ze składanymi wnioskami i licznymi wizytami w Ośrodku strona nie nawiązała współpracy z pracownikiem socjalnym. Działanie takie organ uznał za celowe i świadome utrudnianie rozpoznania i ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej i zawodowej. W ocenie organu pierwszej instancji powyższe świadczyło o braku działań własnych do zmiany i poprawy sytuacji dochodowej oraz o braku współpracy z pracownikiem socjalnym w kierunku rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej. Z tych względów organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na refundacje kosztów poniesionych na zakup leków i procedur medycznych. W wyniku wniesionego przez I. B. odwołania, w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na refundacje kosztów poniesionych na zakup leków i procedur medycznych. Organ drugiej instancji, odwołując się do przepisów ustawy o pomocy społecznej, wskazał, że skarżąca w dniu 17 grudnia 2019 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o udzielenie wsparcia w postaci dopłaty do czynszu, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży, skierowania do otrzymywania pomocy żywnościowej, refundacji kosztów poniesionych na zakup leków od 29 czerwca 2019 r. w kwocie [...]zł, ubezpieczenia zdrowotnego finansowanego ze środków publicznych od 5 grudnia 2019 r. (k. 22 akt adm. I inst.). W dniu 18 grudnia 2019 r. w siedzibie organu wnioskodawczyni złożyła pismo w którym wyznaczyła terminy wywiadu środowiskowego na dzień 19 grudnia 2019 r. od godziny 13.30 lub 20 grudnia 2019 r. od godziny 14.00. W piśmie z dnia 20 grudnia 2019 r. poinformowała o nieobecności w dniu 19 grudnia 2019 r. oraz o tym, że będzie w miejscu zamieszkania w dniu 23 grudnia 2019 r. od godziny 14.00. W dniu 23 grudnia 2019 r. złożyła pismo informujące o obecności w miejscu zamieszkania w dniu 23 grudnia 2019 r. i braku wizyty pracowników socjalnych oraz wyznaczyła kolejne terminy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, tj. 24 grudnia 2019 r. od godziny 14 oraz 27 grudnia 2019 r. od godziny 14.00. W dniu 24 grudnia 2019 r. złożyła pismo informując o obecności w mieszkaniu i braku wizyty pracowników do godz. 15.00. W piśmie z dnia 27 grudnia 2019 r. informowała o obecności od godziny 14.00 do godz. 15.00 i braku wizyty pracowników socjalnych. Wyznaczyła termin przeprowadzenia wywiadu na dzień 30 grudnia 2019 r. od godziny 14.00. W dniu 30 stycznia 2020 r. poinformowała o obecności w miejscu zamieszkania dla celów wywiadu w dniach 3 lutego 2020 r. w godzinach 14.00 do 15.00 oraz w dniu 4 lutego 2020 r. w godzinach 13.00 do 15.00. W piśmie z dnia 3 lutego 2020 r. poinformowała o nieobecności w dniu 3 i 4 lutego 2020 r. W dniu 20 grudnia 2019 r., 30 grudnia 2019 r. i 10 stycznia 2020 r. w asyście policji pracownicy socjalni wizytowali miejsce zamieszkania I. B. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia sytuacji dochodowej wnioskodawczyni. Z uwagi na jej nieobecność nie doszło do sporządzenia aktualizacji wywiadu. Również wielokrotne próby kontaktu telefonicznego okazały się bezskuteczne (k. 31 akt adm. I inst.). Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. I. B. wezwana została do zgłoszenia się w siedzibie organu, aby ustalić datę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub do nawiązania kontaktu telefonicznego. Ww. pismo doręczone zostało stronie w dniu 27 stycznia 2020 r. Organ wskazał, że stan faktyczny sprawy bezsporne wskazuje, że skarżąca wielokrotnie przekładała termin wywiadu środowiskowego, co w ocenie Kolegium ukierunkowane było na uniemożliwienie ustalenia aktualizacji sytuacji materialno-bytowej. W ocenie Kolegium w stanie faktycznym sprawy z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyni organ pierwszej instancji mimo podejmowanych działań, nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji na tej podstawie ustalenia aktualnej sytuacji zdrowotnej, dochodowej oraz życiowej strony. Organ podkreślił, że to skarżąca w kolejnych składanych do organu pismach zakreślała organowi termin w którym możliwe będzie przeprowadzenie z nią wywiadu, a następnie w wyznaczonym przez siebie terminie poinformowała, że nie będzie obecna, zakreślając kolejny termin wizyty. Zdaniem Kolegium okoliczności te świadczą wyłącznie o tym, że wnioskodawczyni stwarza pozory komunikacji i współdziałania z organem, natomiast nie podejmuje w tym zakresie realnych działań ukierunkowanych na wspólne ustalenie terminu, w którym byłoby możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W ocenie Kolegium podejmowane przez stronę działania ukierunkowane są wyłącznie na pozorowanie wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ podkreślił przy tym, że decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu jej pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - Dz. U. z 2016 r., poz. 1406). Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub / osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy, co wynika z § 2 ust. 4 rozp. Pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc domagać się złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 5). W związku z powyższym to na stronie spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a otrzymanie pomocy społecznej wymaga odpowiedniego zachowania, którego wyrazem jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Natomiast niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a za takie wypada uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez I. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1) art. 7 kpa w zw. z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa polegające na zaniechaniu przez organ II instancji podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie orzeczenia na powtórzeniu błędnych argumentów wywiedzionych przez organ I instancji, takich jak: a) powoływanie się przez organ na brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego i obarczenie wnioskodawczyni, jako strony postępowania administracyjnego, odpowiedzialnością za: - rzekomo celowe i świadome utrudnianie przez wnioskodawczynię postępowania; - nie wyrażanie przez nią zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego; - przekładanie terminu wywiadu środowiskowego, co według organu ukierunkowane było na uniemożliwienie ustalenia aktualizacji sytuacji materialno-bytowej; b) niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zarówno przez organ I jak i II instancji sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a mianowicie: - niezasadne przyjęcie, że zachowanie strony było jedynie pozorowaną współpracą z organem pierwszej instancji, podczas gdy z zachowania strony, a w szczególności z treści pism składanych przez stronę, należało wyprowadzić wniosek, że strona zmierzała do ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego; - niezasadne przyjęcie, że strona prezentuje postawę bierną i nie podejmuje starań nakierowanych na poprawę swojej sytuacji życiowej, podczas gdy priorytetem jest przede wszystkim poprawa sytuacji zdrowotnej skarżącej co wymaga badań, wizyt u lekarzy, leków i suplementów w dużej mierze komercyjnych, gdyż nie są one refundowane w ramach NFZ, jak też zapewnienie podstawowych potrzeb związanych z zakupem obuwia i ubrań; 1. niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji była dotknięta poważnymi uchybieniami proceduralnymi, tj: naruszeniem art. 10 § 1, art. 9 oraz art. 79a § 1 kpa, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w ramach prowadzonego postępowania, co przejawiło się w: a) braku poinformowania strony, przed wydaniem decyzji, o zamiarze zakończenia postępowania dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy; b) braku poinformowania strony, przed wydaniem decyzji, o przesłankach zależnych od strony, które nie zostały spełnione, a ich niespełnienie mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony; c) celowym podjęciu próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w terminach i godzinach niedogodnych dla strony, podczas gdy organ został wcześniej poinformowany przez stronę o możliwych terminach przeprowadzenia tej czynności; co uniemożliwiło stronie wzięcie udziału w kluczowej czynności dowodowej oraz wyrażenie stanowiska w sprawie, po zakończeniu postępowania dowodowego; podczas gdy organy administracji publicznej mają obowiązek umożliwienia czynnego udziału stronie postępowania na każdym jego etapie (art. 10 § 1 kpa) oraz udzielania stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o okolicznościach faktycznych i prawnych, czuwając, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 i 79a § 1 kpa); 2. niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez uznanie przez organ II instancji za udowodnione okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, powtórzonych za decyzją organu pierwszej instancji, która dotknięta była poważnymi uchybieniami proceduralnymi tj.: naruszeniem art. 10 § 1, 7, 77, 81 kpa, a zatem pozbawieniem strony możliwości wypowiedzenia się, co do kluczowego dowodu - próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego; naruszenie niniejsze powinno skutkować uchyleniem decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez uznanie, że zachodziła potrzeba aktualizacji wywiadu środowiskowego, podczas gdy skarżąca korzysta ze stałych form pomocy społecznej od grudnia 2018 r. a ostatnie wywiady środowiskowe zostały przeprowadzone w innych postępowaniach z wniosku I. B. w dniach 27 czerwca 2019 r. oraz 2 października 2019 r. i od tego czasu nie nastąpiła żadna zmiana danych zawartych w wywiadzie, co pozwalało na wydanie decyzji korzystnej dla skarżącej, z uwzględnieniem znanej organowi sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej I. B.; 2) art. 107 ust. 4a w zw. z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez jego niesłuszne zastosowanie, skutkujące odmową przyznania świadczenia, w sytuacji gdy ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego nie wynikało by skarżąca nie wyrażała zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a wręcz przeciwnie - pozostawała z pracownikami organu w stałym kontakcie listownym i wielokrotnie wskazywała terminy, w których możliwe było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przeprowadzenie rozprawy celem rozpoznania niniejszej skargi oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm.; dalej jako: ustawa Covid-19), gdyż rozpoznanie sprawy było konieczne, z uwagi na istniejącą sytuację epidemiczną przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, i nie było możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona. Podkreślić należy również, że także sama skarżąca nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Brak jest również podstaw do uznania za trafne zarzutów naruszenia prawa materialnego. Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s."). Dla uporządkowania wywodu należy w pierwszej kolejności wskazać zasadnicze ramy prawne sporu, dotyczącego odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków i procedur medycznych. Jak wynika z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpoznawanej sprawie przesłanką rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej było uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z art. 107 ust. 1 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem ocena, czy skarżąca odmówiła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym za równoznaczne z niewyrażeniem zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego uznać należy także uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności. Argumentacja pełnomocnika skarżącej zmierza w tym zakresie w dwóch kierunkach. Po pierwsze, pełnomocnik kwestionuje podnoszony przez organ brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, stwierdzając, że niezasadnie obarczono wnioskodawczynię odpowiedzialnością za "rzekomo celowe i świadome utrudnianie" jego przeprowadzenia. W ocenie pełnomocnika, skarżąca wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a jego przekładanie zmierzało do ustalenia dogodnego dla obu stron terminu. Po drugie, w ocenie pełnomocnika organ dopuścił się szeregu uchybień proceduralnych w zakresie prowadzonego postepowania, m.in. braku poinformowania strony o zamiarze zakończenia postępowania dowodowego oraz celowym podjęciu próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w terminie i godzinach niedogodnych dla skarżącej. Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika strony skarżącej w żadnym z tych aspektów. W dniu 17 grudnia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na refundacje kosztów poniesionych na zakup leków i procedur medycznych. Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s., w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Mając na uwadze powyższy przepis, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że niezasadny okazuje się zarzut pełnomocnika skarżącej, jakoby organ niezasadnie uznał, że zaszła potrzeba aktualizacji wywiadu środowiskowego, podczas, gdy taki wywiad został przeprowadzony w ostatnim czasie, ponieważ skarżąca korzysta ze stałych form pomocy społecznej od grudnia 2018 r. Co prawda, nie tylko ze skargi, ale również z akt spraw o sygn. II SA/Lu 352-353/20 wynika, że ostatnie wywiady środowiskowe zostały przeprowadzone w innych postępowaniach z wniosku I. B., w dniach 27 czerwca 2019 r. oraz 2 października 2019 r. Powyższe ustalenia nie mają jednak znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, a wnioski pełnomocnika, że na tej podstawie organ mógł wydać decyzję korzystną dla skarżącej są błędne. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie miał bowiem zastosowania przepis art. 107 ust. 4 zd. 2 u.p.s. Przedmiotem wniosku skarżącej i rozstrzygnięcia organów był zasiłek celowy. Przytoczone wyżej przesłanki przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.) wskazują jednoznacznie, że jest to świadczenie doraźne, a nie stała forma pomocy. Zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu konkretnej, niezbędnej potrzeby bytowej, nie jest stałą formą wsparcia tak jak zasiłek stały (art. 37 u.p.s.). Potrzeba przyznania pomocy doraźnej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności, dlatego też w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja (por. podobnie wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2019 r., II SA/Bk 27/19, CBOSA). W związku z powyższym, po złożeniu przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku celowego, a więc wniosku o kolejne świadczenie, konieczna była aktualizacja wywiadu środowiskowego. Przesądza o tym treść art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s., jak również konieczność ustalenia aktualności potrzeby udzielenia tego konkretnego wsparcia na rzecz skarżącej. W tej sytuacji wtórnym w istocie argumentem, choć również potwierdzającym konieczność przeprowadzenia wywiadu, był fakt ponoszenia przez skarżącą wydatków na świadczenia opieki zdrowotnej ze środków prywatnych (k. 12 akt adm. I inst.), pomimo, że w tym okresie (październik i listopad 2019 r.) była jeszcze objęta decyzją z 18 października 2019 r. potwierdzającą jej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sąd ma świadomość, że zachodzi niekiedy konieczność skorzystania ze świadczeń sfinansowanych ze środków własnych beneficjenta. Tym niemniej jednak kwestie te były istotne dla oceny sytuacji bytowej i finansowej skarżącej i powinny zostać wyjaśnione właśnie w toku wywiadu środowiskowego, do którego przeprowadzenia nie doszło wyłącznie z winy skarżącej. Zarzut naruszenia art. 107 ust. 4 u.p.s. należy zatem uznać za niezasadny. Zdaniem Sądu, wbrew argumentom podniesionym w skardze, wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono z przyczyn leżących wyłącznie po stronie skarżącej, przy czym przyczyny te nie były okolicznościami usprawiedliwionymi, lecz świadczą o braku realnej woli współpracy skarżącej z organem pomocy społecznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego podjęto w dniu 20 grudnia 2019 r., (adnotacja urzędowa k. 38 akt adm. I inst.), tj. w dniu wskazanym przez skarżącą, jako dogodnym dla niej terminie. Z pisma złożonego przez skarżącą w siedzibie organu w dniu 18 grudnia 2019 r., (czyli dzień po złożeniu wniosku o przyznanie zasiłku celowego), wynikało, że wskazała dwa terminy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Nadmienić należy, że również w piśmie złożonym w dniu 20 grudnia 2019 r., skarżąca poinformowała o nieobecności w dniu 19 grudnia 2019 r., oraz o tym, że będzie w miejscu zamieszkania w dniu 23 grudnia 2019 r., od godz. 14.00 (k. 24 akt adm. I inst.). Następnie pismem złożonym w dniu 23 grudnia 2019 r., poinformowała, że będzie dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 24 grudnia 2019 r., od godz. 14:00, oraz 27 grudnia 2019 r. od godz. 14:00. (k. 25 akt adm. I inst.). W dniu 27 grudnia 2019 r., skarżąca złożyła kolejne pismo w którym poinformowała, że była dostępna w tym dniu w miejscu zamieszkania od godz. 14:00, jednak nikt się nie pojawił. Jednocześnie w tym samym piśmie wskazała kolejny termin 30 grudnia 2019 r., jako możliwy do przeprowadzenia z nią wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania (k. 27 akt adm. I inst.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pracownik socjalny, wspólnie z dzielnicowym Komisariatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania skarżącej, podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą w dniu 30 grudnia 2019 r. (k. 28 akt adm. I inst.), jednak skarżącą była nieobecna w miejscu zamieszkania, co uniemożliwiło rozpoznanie sytuacji życiowej. Pismem z 7 stycznia 2020 r. wezwano skarżącą do skontaktowania się (osobistego lub telefonicznego) z pracownikiem MOPR celem ustalenia daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismo zostało odebrane przez skarżącą dopiero 27 stycznia 2020 r. W międzyczasie, 10 stycznia 2020 r. podjęto kolejną próbę przeprowadzenia wywiadu, ponownie bezskuteczną (k. 37 akt adm. I inst.). Jak wynika z ww. adnotacji urzędowej, bezskuteczne były również próby kontaktu telefonicznego ze skarżącą. W dniu 30 stycznia 2020 r. skarżąca złożyła w siedzibie organu pismo informujące, że będzie dostępna w miejscu zamieszkania, na potrzeby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 3 lutego 2020 r., w godz. 14-15, oraz w dniu 4 lutego 2020 r., w godz. 13-15. We wskazanym przez samą skarżącą dniu, w którym miała być dostępna w miejscu zamieszkania, tj. 3 lutego 2020 r., skarżąca złożyła do organu pismo, w którym poinformowała, że nie będzie zarówno w tym czasie, jak również w dniu 4 lutego 2020 r., dostępna do celów wywiadu środowiskowego, Jednocześnie zawarła informację, że o czasie swojej dostępności poinformuje organ na piśmie. Skarżąca kilkukrotnie podawała nowy termin, w którym będzie dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu, po czym informowała, że jednak nie będzie jej w tym dniu w miejscu zamieszkania. W ocenie Sądu z powyższego opisu wynika, że organ podjął właściwe, niezbędne kroki w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a to postawa skarżącej uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej opiera się na zasadach subsydiarności i współdziałania świadczeniobiorcy z organem. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Nie sposób uznać, że wyrazem takiej woli współpracy skarżącej z organem jest wielokrotne zmienianie zdania co do terminu odbycia spotkania i wskazywanie na dostępność przez 1-2 dni w tygodniu, przez 2 godziny. Jak wskazano, w czterech przypadkach w dniu wskazanym przez samą skarżącą ( 20 grudnia, 24 grudnia i 27 grudnia 2019 r. oraz 3 lutego 2020 r.), nie było jej w miejscu zamieszkania, a tego samego dnia składała do organu pisma informujące o tym fakcie i podające nowy termin, kiedy może być dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu. W powyższych okolicznościach podnoszone w skardze twierdzenia, że skarżąca "zmierzała do ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego" są zupełnie oderwane od realnej, obiektywnej oceny zaistniałej sytuacji. Sąd nie oczekuje od skarżącej informacji dotyczących jej sfery prywatnej, tym niemniej jednak, biorąc pod uwagę kilkukrotne bezskuteczne wizyty pracownika MOPR w miejscu zamieszkania skarżącej, oświadczenia skarżącej co do zakresu dostępności w miejscu zamieszkania (wyłącznie w określonych dniach, w krótkich przedziałach czasowych), zmienianie zdania w sprawie terminów wskazanych przez siebie, nie sposób uznać, że skarżąca wyrażała realną wolę współpracy z organem. Zachowanie skarżącej, która nawet nie próbowała wskazać jakie to trudności uniemożliwiały jej spotkanie z pracownikiem socjalnym i przeprowadzenie wywiadu, jednoznacznie świadczy o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej (art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s.) i dowodzi, że to z przyczyn leżących po stronie skarżącej nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, niezbędnego do wydania pozytywnej dla skarżącej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Stwierdzić należy także, że nie sposób w działaniach organu dopatrywać się naruszenia art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a k.p.a., które według strony skarżącej miało objawiać się na "celowym podjęciu próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w terminach i godzinach niedogodnych dla strony, podczas, gdy organ został wcześniej poinformowany przez stronę o możliwych terminach przeprowadzenia tej czynności". Jak wskazywano już wyżej terminy te nie były dotrzymywane przez samą skarżącą, co uniemożliwiało przeprowadzenie wywiadu. Przede wszystkim należy w tym kontekście zauważyć, że jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, organ w kwestii wyznaczenia terminu przeprowadzenia wywiadu nie miał pełnej swobody albowiem w kwestii tej był uzależniony od terminów wskazywanych przez organy policji, które miały zapewnić asystę policyjną w trakcie wywiadu. Organ nie mógł więc w kwestii wyznaczania terminu przeprowadzenia wywiadu poprzestać wyłącznie na propozycjach skarżącej. Przeciwnie, musiał w tym względzie uwzględnić przede wszystkim stanowisko organów policji co do terminów, w których funkcjonariusze policji będą mogli uczestniczyć w czynnościach. Sąd w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., tym niemniej jednak na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s. (por. przykładowo: wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19, CBOSA). W konkluzji powyższych rozważań należy stwierdzić, że zachowanie skarżącej spełnia przesłanki odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowiło przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego. W konsekwencji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, decyzja odmowna była w pełni zasadna. W tej sytuacji należy uznać za niezasadne podniesione w skardze zarzuty, z których wynika twierdzenie, że skarżąca wyrażała gotowość współpracy z organami, w szczególności w zakresie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego poprzez "pozostawanie z pracownikami organu w stałym kontakcie listownym i wielokrotne wskazywanie terminów, w których możliwe było przeprowadzenie wywiadu." Wbrew argumentacji pełnomocnika okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że to skarżąca swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, bez usprawiedliwionych przyczyn. Ocena zachowania skarżącej jako odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu była w pełni prawidłowa, nie stanowiła naruszenia ani zasad postępowania wyjaśniającego (w szczególności prawdy materialnej – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.), ani wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), ani przepisów prawa materialnego (art. 107 ust. 4a w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s.). Niezasadny jest zatem również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż nie było podstaw do uchylenia przez Kolegium prawidłowej decyzji organu I instancji Zarzuty naruszenia art. 9, art. 10 § 1, art. 79a oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w ramach prowadzonego postępowania, są o tyle zasadne, że w aktach sprawy nie ma dowodu, aby przed wydaniem decyzji w sprawie organ powiadomił stronę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Nie ma również żadnego dokumentu wskazującego na pouczenie skarżącej, zgodnie z art. 79a k.p.a., tj. wskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Należy jednak zauważyć, że podstawą uchylenia decyzji może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie naruszenie art. art. 9, art. 10 § 1, art. 79a i art. 81 k.p.a. nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kluczowym problemem w sprawie, który przesądził o konieczności wydania decyzji negatywnej dla strony, był brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn zawinionych przez skarżącą. Organ kilkukrotnie podejmował bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu z udziałem skarżącej, sama skarżąca kilkukrotnie zmieniała zdanie w kwestii terminu, w którym będzie dostępna w miejscu zamieszkania, dla celów przeprowadzenia wywiadu. Co więcej, skarżąca przedstawiała swoją ocenę sytuacji w licznych pismach procesowych kierowanych do organu, zwłaszcza na etapie postępowania odwoławczego, kiedy to materiał dowodowy był już w sprawie zebrany. W tej sytuacji trudno uznać, że formalne skierowanie do skarżącej pisma w trybie art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz w trybie art. 79a k.p.a. mogłoby w jakikolwiek sposób wpłynąć na ocenę sprawy i zmianę rozstrzygnięcia. Co ważne także sama skarżąca nie wskazuje w skardze takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego. W sprawie skarżąca okoliczności takich nie wykazała. Nie wskazała ona bowiem jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie. W kwestii pouczenia skarżącej o konsekwencjach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wskazać należy, że w piśmie z dnia 7 stycznia 2020 r. (k. 30 akt adm. I inst.) oraz kolejnym z dnia 16 stycznia 2020 r. (k. 33 akt adm.), pouczono skarżącą, że do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej niezbędne jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Należy także stwierdzić, że w sytuacji, gdy skarżąca aktywnie i szeroko korzysta ze wsparcia udzielanego ze środków pomocy społecznej nie sposób jest przyjąć, że nie zdawała sobie sprawy z tego, że skutkiem braku współpracy wnioskodawczyni z pracownikami socjalnymi w postaci uniemożliwiania pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej może być odmowa przyznania świadczeń. Również więc i jakiekolwiek uchybienia proceduralne dotyczące niedostatecznego pouczenia o konsekwencjach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie mogłoby być kwalifikowane w sprawie jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konkludując, jeszcze raz trzeba podkreślić, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w toku postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego jest konieczne ze względu na treść art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s. oraz ze względu na istotne znaczenie wywiadu dla ustalenia przesłanek udzielenia tej formy doraźnego wsparcia jaką jest zasiłek celowy. Jeżeli nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn leżących po stronie potencjalnego beneficjenta i wskutek tego nie udało się zweryfikować przesłanek udzielenia pomocy, z uwagi na jednoznaczną treść art. 107 ust. 4 u.p.s., organ musi wydać decyzję odmowną. Podniesione przez pełnomocnika skarżącej argumenty, wskazujące na brak potrzeby przeprowadzenia wywiadu, z uwagi na aktualność informacji zawartych w poprzednich wywiadach, nie są zasadne, wobec konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Wbrew argumentom pełnomocnika skarżącej, obiektywna ocena okoliczności sprawy wskazuje jednoznacznie na brak realnej woli współpracy z jej strony. To skarżąca swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, a argument pełnomocnika jakoby "organ prowadzący postępowanie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bez wcześniejszego ustalenia terminu ze stroną. Ostatecznie podjął próby kontaktu w terminach, o których wiedział, że są niedogodne dla I. B.. W związku z tym działał w taki sposób, aby pozbawić stronę możliwości udziału w czynności", pozostaje w całkowitej sprzeczności z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd rozumie, że konieczność poddawania się wywiadowi środowiskowemu może powodować dyskomfort po stronie potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej. Skarżąca musi jednak pamiętać, że ustalenie przesłanek warunkujących udzielenie jej pomocy nie jest możliwe bez współpracy z organami pomocy społecznej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, woli takiej współpracy zdecydowanie zabrakło po stronie skarżącej. W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 18).