I SA/Bd 295/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr 0401-IOA.4802.8.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady, środkiem transportu nie oznaczonym tablicą "ODPADY". Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] r. w miejscowości M. na drodze krajowej funkcjonariusze służby celno-skarbowej zatrzymali do kontroli drogowej pojazd silnikowy marki IVECO z przyczepą marki VAN HOOL, którym kierował J. K., realizując krajowy transport drogowy ładunku w imieniu pracodawcy, tj. firmy: "[...]" H. W. w B.. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, udokumentowanych w protokole, stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY". W konsekwencji dokonanych ustaleń organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, którą nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie jasno wynika, iż strona nie kwestionuje stanu faktycznego i podnosi wyłącznie zarzuty mające wskazywać na zasadność wyłączenia jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W przedmiotowej sprawie art. 92b ustawy o transporcie drogowym (dalej: "u.t.d.") nie może mieć jednak zastosowania, ponieważ kara, która została wymierzona stronie przez organ nie dotyczy czasu pracy kierowców. Z kolei w zakresie art. 92c ust. 1 u.t.d. organ podał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego rozpatrując sprawę zbadał, czy w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki powodujące konieczność umorzenia postępowania. Organ słusznie stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu. Strona w żaden sposób nie dowiodła, że w jej przypadku wystąpiły nadzwyczajne okoliczności. Organ za taką nadzwyczajną okoliczność nie uznał utraty oznaczenia pojazdu podczas przejazdu, bowiem zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, oznakowanie środków transportu odpadów powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Ponadto, podmiot zajmujący się przemieszczaniem odpadów, w świetle ww. przepisu, nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, tj. brak stosownego oznakowania pojazdu podczas wykonywania transportu drogowego odpadów, gdyż odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Okoliczność, że wymagane oznaczenie pojazdu w niewyjaśnionych przez stronę okolicznościach zniknęło, nie wyłącza odpowiedzialności z tytułu stwierdzonego podczas kontroli jego braku, gdyż nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu lub której nie mógł przewidzieć. Organ w tym zakresie stwierdził, że strona, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna przed rozpoczęciem przewozu upewnić się, czy właściwe oznaczenie pojazdu zostało na nim umieszczone w sposób trwały. Podobnej kontroli pojazd powinien być poddany po każdej przerwie, czy postoju w trakcie przewozu. Są to podstawowe obowiązki przewoźnika, dlatego też argumenty dotyczące odczepienia się tablicy podczas jazdy, nie zasługują na uwzględnienie. Skoro strona działając osobiście, czy to przez swojego kierowcę, nie dołożyła należytej staranności przy przygotowaniu środka transportu służącego do przewozu odpadów, to nie można mówić o braku jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a przede wszystkim nie można w niniejszej sprawie twierdzić, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Z tych też powodów, zdaniem organu, bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania po 11 miesiącach od kontroli. Również bez znaczenia dla sprawy pozostają dowody z przesłuchania pracowników dokonujących załadunku odpadów na okoliczność ustalenia, czy kontrolowany pojazd był poprawnie oznakowany w chwili opuszczania zakładu "załadowcy". Organ bowiem nie kwestionuje tego faktu, a podstawą nałożenia na stronę kary jest brak oznaczenia pojazdu tablicą "ODPADY" w chwili kontroli, a nie w chwili opuszczenia zakładu "załadowcy" odpadów. W zakresie zarzutu dotyczącego ładunku organ podał, że kierowca skontrolowanego pojazdu wyposażony był w kartę przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu, z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 12 0102, tj. cząstki i płyty żelaza oraz jego stopów. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 k.p.a. przez niedokładne i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przez co naruszono interes społeczny i słuszny interes skarżącej w tym zaniechanie wypowiedzenia się w przedmiocie stawianych zarzutów odnośnie uniemożliwienia stronie prawa do obrony oraz przedkładania dowodów na okoliczności przez nią podnoszone w trakcie postępowania; - art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania administracyjnego, które nie budzi zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakładającą karę pieniężną na skarżącą, co jest sprzeczne w całości z przepisami prawa, w tym art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w przypadku, gdy okoliczność będąca podstawą nałożenia kary pieniężnej nie powstała z winy skarżącej, a jednocześnie udowodnienie braku winy po stronie skarżącej zostało uniemożliwione w wyniku nieprzeprowadzenia zawnioskowanych dowodów oraz wszczęcia postępowania po upływie roku od przeprowadzenia kontroli; - art. 10 § 1 k.p.a. przez zaniechanie zapewnienia skarżącej czynnego udziału w sprawie i tym samym zaniechanie dopuszczenia zawnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków, co naruszało prawo do obrony praw skarżącej; - art. 61 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu bez jednoczesnego dopuszczenia wszelkich dowodów, które mogły by przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w tym dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony postępowania oraz zawnioskowanych świadków celem wykazania dochowania należytej staranności przez skarżącą przy oznakowaniu pojazdu tabliczką "ODPADY"; - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. przez dowolną w miejsce swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieuzasadnione, niepoparte jakąkolwiek merytoryczną argumentacją przyjęcie, że nałożenie kary z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z treści przepisów ustawy o transporcie drogowym jest w pełni zasadne co skutkuje wadliwym, niezgodnym z prawem i rażącym naruszeniem przepisów powodującym ukaranie skarżącej przy jednoczesnym pozbawieniu jej możliwości prowadzenia inicjatywy dowodowej zmierzającej do wykazania braku winy po jej stronie jak i wykazania po stronie organu okoliczności uzasadniających obowiązek oznaczenia pojazdu tabliczką "ODPADY"; - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez sporządzenie pisemnego uzasadnienia przy jednoczesnym braku wskazania argumentacji na podstawie której organ doszedł do prezentowanego przekonania w tym sporządzenia uzasadnienia w sposób wzajemnie wykluczający się w kontekście zarzucania stronie nieudowodnienia prezentowanego przez siebie stanowiska przy jednoczesnym braku przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów; - art. 81a k.p.a. przez brak rozstrzygnięcia uzasadnionych wątpliwości powstałych w toku postępowania na korzyść skarżącej; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie - wyrażające się w utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia; - art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie, a tym samym zaniechanie umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie w przypadku gdy zachodziły w sprawie okoliczności, które wyłączały winę strony za zarzucane jej uchybienia; - błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, iż skarżąca nie dochowała ciążących na niej obowiązków polegających na prawidłowym oznakowaniu pojazdów stanowiących jej własność w przypadku, gdy - jak wynika z informacji przekazywanych przez skarżącą - pojazd w dniu kontroli posiadał wymagane oznaczenia, natomiast wykazanie braku oznaczenia pojazdu tabliczką "ODPADY" spowodowane było jej odpadnięciem w trakcie jazdy za co skarżący odpowiedzialności ponosić nie może. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością jej uchylenia. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącej pisemne wypowiedzenie się w sprawie, wyznaczając jej 10- dniowy termin. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. w miejscowości M. dokonano kontroli drogowej zespołu pojazdów (pojazdu silnikowego i naczepy). Zespołem pojazdów kierował J. K.. Kierujący wykonywał transport drogowy w imieniu przedsiębiorcy – H. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: "[...]" H. W.. Kierujący przewoził odpady złomu żelaza. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono wykonywanie transportu bez oznakowania środka transportu tablicą z napisem "ODPADY". Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole z kontroli drogowej z dnia [...] r. (k. 7-9 akt adm.). W myśl art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach stanowi, że środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Stosownie do § 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (dalej: "rozporządzenie"), środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie: 1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości; 2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm (ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4). Zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 7). W myśl lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych. Ze wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że transport odpadów może być wykonywany tylko środkami transportu odpowiednio oznakowanymi. Zespoły pojazdów, którymi przewożone są odpady powinny być oznakowane tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której jest umieszczony napis "ODPADY", naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Tablica powinna być umieszczona w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Opisane oznakowanie powinno być czytelne i trwałe oraz odporne na warunki atmosferyczne. Jak wynika z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego zespół pojazdów podczas kontroli nie był oznakowany tablicą wymaganą przy przewozie odpadów, tj. tablicą z napisem "ODPADY". Zatem transport był wykonywany z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach i przepisów wskazanego rozporządzenia. W konsekwencji organ zasadnie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 oraz i lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W skardze strona nie neguje, że podczas kontroli zespół pojazdów nie był oznakowany tablicą z napisem "ODPADY", twierdzi jednak, że brak tej tablicy był "spowodowany jej odpadnięciem w trakcie jazdy" za co nie może ona ponosić odpowiedzialności. Zarzuca organowi niezastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem przewoźnik jest zwolniony z odpowiedzialności, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Sąd zauważa, że obie okoliczności wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. muszą wystąpić łącznie, na co wskazuje spójnik "a", tzn. "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia", a zarazem "naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Konieczność wystąpienia obu przesłanek - dla uwolnienia od odpowiedzialności - jest akceptowana w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1025/20). Rację ma organ, że skarżąca jako profesjonalista świadcząca usługi transportowe powinna przed rozpoczęciem przewozu upewnić się, czy właściwe oznaczenie pojazdu zostało na nim umieszczone w sposób trwały. Podobnej kontroli pojazd powinien być poddany po każdej przerwie, czy postoju w trakcie przewozu. Bliżej nieokreślone zniknięcie oznaczenia pojazdu, na które powołuje się skarżąca, nie może wyłączać jej odpowiedzialności z tytułu stwierdzonego podczas kontroli naruszenie prawa, gdyż nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, na którą przewoźnik nie miał wpływu, a zarazem której nie mógł przewidzieć. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., II GSK 1189/18, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Organ przy tym nie wykluczył, jak to podnosiła strona w toku postępowania administracyjnego, że "pojazd po załadunku wyjeżdżał od załadowcy poprawnie oznakowany", bezsprzecznie jednak podczas kontroli drogowej stwierdzono brak tablicy z napisem "ODPADY", co zostało udokumentowane w protokole kontroli drogowej podpisanym przez kierowcę. Stąd przesłuchiwanie świadków (nie wskazanych przy tym konkretnie przez stronę) czy skarżącej na okoliczność właściwego oznakowaniu pojazdu w chwili załadunku nie wnosiłoby nic, co miałaby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sam fakt wyposażeniu pojazdu w momencie rozpoczęcia transportu w stosowną tablicę i samoczynne odpadnięcia tej tablicy w trakcie jazdy nie może świadczyć o tym, że skarżąca dochowała należytą staranność przy oznakowaniu pojazdu. Środek transportu musi być wyposażony w taką tablicą na całej trasie przewozu odpadów i obowiązkiem strony było zadbanie o to. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut wszczęcia postępowania po upływie blisko 12 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli. W myśl art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Ten termin został przez organ zachowany. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Organ zgromadził w sprawie wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, organ wykazał w decyzji bezpodstawność twierdzeń strony. Podniesiony przez skarżącą zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów byłby uzasadniony, gdyby organ rzeczywiście pominął istotne dowody dla rozstrzygnięcia sprawy, włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, naruszył reguły prawidłowego logicznego rozumowania, uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. Zdaniem Sądu, żadnym regułom czy wskazaniom w tym względzie organ nie uchybił. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Organ wskazał przy tym na przyczynę odmiennej od strony oceny zgromadzonych dowodów. Fakt, że ocena ta jest niezgodna z oczekiwania skarżącej, nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W sprawie nie wystąpiły też niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.