III SA/Kr 817/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 31 marca 2023 r., nr SKO.PS/4110/316/2023, w przedmiocie przyznania prawa do dodatku z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia 31 marca 2023 r. znak: SKO.PS/4110/316/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1772, dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Nowego Wiśnicza z dnia 6 lutego 2023 r. znak: [...] o odmowie przyznania J. D. (dalej: skarżący) dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. znak: [...] organ l instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego dodatku. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 11 stycznia 2023 r. znak SKO.PS/4140/1012/2022, uchyliło w całości decyzję organu l instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę, organ l instancji decyzją z dnia 6 lutego 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. W toku postępowania organ l instancji załączył do akt sprawy dwie deklaracje do CEEB, dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania dla przedmiotowej nieruchomości, tj.: z dnia 1 lipca 2022 r. gdzie zgłoszono jako eksploatowane źródło ciepła kocioł na paliwo stałe - z funkcją ogrzewania (c.o.) oraz podgrzewania ciepłej wody (c.w.u.) zasilany drewnem kawałkowym, oraz z dnia 28 września 2022 r. ze zgłoszeniem, że wykorzystywanym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe z funkcją ogrzewania (c.o.) oraz podgrzewania ciepłej wody (c.w.u.) zasilany innym rodzajem biomasy. Po weryfikacji wniosku przeprowadzonej na podstawie zgromadzonych informacji i dokumentów, w szczególności deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wpisanej do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków osób, organ stwierdził, że w sprawie nie są spełnione przesłanki pozwalające na przyznanie przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący podniósł, że od początku posiada tylko i wyłącznie kocioł, w którym możliwe jest tylko spalanie zrębka drzewnego i z uwagi na konstrukcję pieca nie można w nim palić drewnem kawałkowym. Skarżący wskazał, że błędne wskazanie paliwa, było tylko i wyłącznie wynikiem niewiedzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 31 marca 2023 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 20 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Biorąc pod uwagę treść ww. przepisów, rozpoznając wniosek o przyznaniu dodatku z tytuły wykorzystywania niektórych źródeł ciepła organ l instancji zobowiązany był uwzględnić stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków (tzw. CEEB) na dzień 11 sierpnia 2022 r., do której to wprost odsyła ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią bowiem informacje zawarte w CEEB aktualne na dzień 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie zmiany zgłoszenia dokonywane po tej dacie nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku. W deklaracji pierwotnej złożonej w dniu 1 lipca 2022 r., a więc przed dniem 11 sierpnia 2022 r. skarżący zadeklarował, że posiada kocioł na paliwo stałe - z funkcją ogrzewania (c.o.) oraz podgrzewania ciepłej wody (c.w.u.) zasilany drewnem kawałkowym. Z kolei zarówno we wniosku z dnia 28 września 2022 r. jak i złożonej tego dnia deklaracji skarżący wskazał, że wykorzystywanym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe z funkcją ogrzewania (c.o.) oraz podgrzewania ciepłej wody (c.w.u.) zasilany innym rodzajem biomasy (zrębek drzewny). Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 listopada 2022 r. ustalono natomiast, że paliwem stosowanym w posiadanym kotle jest zrębek drzewny. Okoliczność tę potwierdził skarżący w złożonym odwołaniu wskazując ponadto, że posiadany przez niego kocioł nie jest przystosowany do spalania drewna kawałkowego. Biorąc pod uwagę fakt, że wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w CEEB aktualne na dzień 11 sierpnia 2022r., a z tych informacji wynika, że paliwem stosownym przez skarżącego jest drewno kawałkowe, oraz mając na uwadze, że posiadany kocioł nie jest przystosowany do spalania drewna kawałkowego, Kolegium stwierdziło, że zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego dodatku. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że w złożonej w dniu 1 lipca 2022 r., jak również w korekcie z dnia 28 września 2022 r. zgłoszono ten sam kocioł na paliwo stałe z funkcją ogrzewania (C.O) oraz podgrzewania ciepłej wody (C.W.U). Wniosek o dodatek, z racji nieobecności skarżącego został złożony przez żonę skarżącego i tylko i wyłącznie z jej niewiedzy oraz błędnej interpretacji urzędniczki Gminy, jako opał wskazano drewno kawałkowe, gdyż zrębek którym pali skarżący jest też drewnem, tylko w malutkich kawałkach. Skarżący podniósł, że za każdym razem wskazywał, że w piecu, którego używa nie da się palić grubym drewnem i nie da się spalać nic innego, jak tylko zrębek drzew liściastych. W związku z powyższym skarżący uważa, że wniesiona przez niego skarga zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, a w szczególności art. 24 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach urządzenie grzewcze, to jest w szczególności: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy. Co istotne, w toku postępowania administracyjnego zostało w sposób jednoznaczny ustalone, że paliwem używanym do ogrzewania przez skarżącego jest zrębek drzewny oraz, że nie jest to paliwo ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., co stanowiło podstawę do odmowy przyznania dodatku, o którym mowa w ustawie o szczególnych rozwiązaniach. We wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła złożonym w kontrolowanej sprawie, skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazał jako rodzaj wykorzystywanego źródła ciepła kominek, a jako rodzaj wykorzystywanego paliwa – zrębek drzewny. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego, szczególnie że przedmiotowe okoliczności skarżący podnosił konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 24 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wykładnia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe w sposób wskazany w ustawie. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w art. 24 ust. 1 ustawy data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ciepła danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie, jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 24 ust. 21 ustawy w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w przedmiotowej sprawie, na co wskazywał skarżący w postępowaniu administracyjnym). W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono treści przepisów art. 24 ust. 21 i 22 ustawy, zgodnie z którymi dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy stosuje się. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 24 ust. 21 i ust. 22 ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku ma charakter otwarty. Tym samym odmowa przyznania świadczenia wobec ustalenia, że rzeczywiście używane paliwo jest inne niż figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 24 ust. 1 i następnych ustawy, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji w toku postepowania, tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie uwzględnia się wyników postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 24 ust. 1, ust. 21 i ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do uwzględnienia wyników badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie i uwzględnienie powyższego stanowiło obowiązek organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. III SA/Kr 139/23, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.