I FZ 120/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 493/22 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lutego 2022 r. nr 2201-IER.7010.25.2021 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 5 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 493/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Z. B. (dalej: skarżący, strona) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lutego 2022 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 8 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 3 listopada 2021 r. w przedmiocie zaliczenia dokonanej przez stronę wpłaty na poczet zaległości podatkowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do akt administracyjnych sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą zaskarżone postanowienie skierowano za pośrednictwem poczty na podany przez skarżącego adres dla doręczeń. Z adnotacji na wskazanym ZPO wynika, że przesyłkę doręczono skarżącemu w dniu 2 marca 2022 r. W dniu 2 kwietnia 2022 r. skarżący za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP złożył skargę na wskazane postanowienie z dnia 8 lutego 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z uwagi na błąd strony ePUAP uniemożliwiający przesłanie skargi we właściwym terminie. Na potwierdzenie powyższej okoliczności skarżący przy piśmie z dnia 30 maja 2022 r. przedłożył wydruk z adnotacją "wystąpił problem komunikacji z serwerem, spróbuj ponownie później". Skarżący oświadczył, że wydruk został wykonany 1 kwietnia 2022 r. o godz. 23.59. Wskazał również, że skargę usiłował złożyć wcześniej, jednakże okoliczności tej w żaden sposób nie udowodnił. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że przesyłkę pocztową zawierającą zaskarżone postanowienie skierowano za pośrednictwem poczty na podany przez skarżącego adres dla doręczeń. Ponadto przesyłka została prawidłowo zaadresowana oraz zawierała pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi do sądu. Zatem skarżący był świadomy, że odbierając przesyłkę w dniu 2 marca 2002 r. ma termin do dnia 1 kwietnia 2022 r. do złożenia skargi. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, że przyczyną uchybienia terminowi do złożenia skargi był błąd strony ePUAP, co próbował udokumentować stosownym wydrukiem. W ocenie WSA argumentacja skarżącego nie zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim z przedłożonego wydruku nie wynika wprost ani data wykonania wydruku, ani adres strony, ani nawet to kto jest dysponentem skrzynki odbiorczej, z której dokonano wydruku. Wydruk wskazuje, że "wystąpił problem komunikacji z serwerem, spróbuj ponownie później", jednakże nie wynika z niego, czy jest to serwer platformy ePUAP skrzynki nadawczej skarżącego i czy błąd dotyczy komunikacji przy próbie wysłania skargi, jak twierdzi skarżący 1 kwietnia 2022 r. o godz. 23.59. Sąd zwrócił również uwagę, że w polu wyszukiwania adresata skarżący nieprawidłowo wskazuje "dyrektora izby skarbowej" zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Wobec nieprzedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej oświadczenia skarżącego, że skargę próbował złożyć wcześniej, oświadczenie w tym zakresie sąd uznał za gołosłowne. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał również, dlaczego nie dokonał próby złożenia skargi drogą pocztową, mimo że korespondencję zawierającą zaskarżone postanowienie otrzymał właśnie tą drogą. Skoro problemy z komunikacją elektroniczną wystąpiły, jak twierdzi skarżący, wcześniej, to skarżący, jako należycie dbający o własne interesy, winien dokonać próby nadania skargi za pośrednictwem poczty, a w przypadku braku możliwości dokonania tej czynności osobiście, winien posłużyć się osobą trzecią. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń nie wynika, aby skarżący wykonał jakiekolwiek działania zmierzające do nadania skargi w terminie. Tym samym uznać należy, że wskazywany błąd strony internetowej ePUAP nie jest okolicznością nadzwyczajną, czy nagłą, której nie można było przewidzieć, a w konsekwencji, która uzasadniałaby po stronie skarżącego brak winy w uchybieniu ustawowemu terminowi, o przywrócenie którego obecnie wnosi. Przeciwnie – skoro jak wskazał skarżący, problemy w platformą wystąpiły już wcześniej, to nie sposób przyjąć, że była to okoliczność nagła, czy niespodziewana. Sąd uznał, mając na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej wymaga się od strony należycie dbającej o swoje interesy oraz działania skarżącego, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd zwrócił również uwagę na istotny w sprawie fakt, że skarżący świadomy nieprawidłowego działania strony ePUAP zwlekał z nadaniem przesyłki do ostatniej chwili. Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, skarżący zaskarżył powyższe postanowienie sądu I instancji. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że skarżący nie jest jasnowidzem, żeby przewidzieć, kiedy strona e-PUAP będzie działać, a kiedy nie. Sąd ogranicza skarżącemu prawo do składania pism, a tezy dotyczące braku należytej staranności są "wyssane z palca". Ponadto sąd "nie ma absolutnie żadnego pojęcia" o sprawach skarżącego i ich ilości i o błędach urzędników. Sąd prawdopodobnie nigdy nie widział strony ePUAP, gdyż wykazuje się nieznajomością działania skrzynki ePUAP. Strona nie próbowała złożyć skargi drogą pocztową, ponieważ za wydruk i wysłanie skargi trzeba zapłacić. Wnoszący zażalenie wniósł zatem o zmianę postanowienia lub jego uchylenie, zwolnienie od kosztów oraz zwrócenie się przez sąd do administratora strony ePUAP o wyjaśnienie zaistniałych w sprawie problemów i wezwanie go do przedłożenia dowodów na okoliczność wskazywaną przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.). Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). W świetle art. 86 § 1 P.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił NSA w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., II FZ 320/11, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2021 r., III FZ 487/21, CBOSA). Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z sądem wojewódzkim co do tego, że podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. Za niewystarczające należy uznać powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące nieprawidłowości działania strony internetowej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył u operatora strony ePUAP reklamację dotyczącą nieprawidłowego działania. Sąd nie kwestionuje możliwości wystąpienia błędu w działaniu strony internetowej, jednakże wskazuje, że skarżący, świadomy możliwego nieprawidłowego działania ww. platformy, winien należycie zadbać o swoje interesy i dokonać próby nadania skargi wcześniej lub w inny, prawem przewidziany, sposób. Przede wszystkim zaś przedłożony wydruk zrzutu ekranu (k. 39 akt sądowych) w żaden sposób nie dokumentuje, że skarżący dokonał próby nadania skargi w terminie. Nie wynika z niego wprost ani data wykonania wydruku, ani adres strony, ani nawet to, kto jest dysponentem skrzynki odbiorczej, z której dokonano wydruku. Wydruk wskazuje, że "wystąpił problem komunikacji z serwerem, spróbuj ponownie później", jednakże nie wynika z niego, czy jest to serwer platformy ePUAP skrzynki nadawczej skarżącego i czy błąd dotyczy komunikacji przy próbie wysłania skargi, jak twierdzi skarżący 1 kwietnia 2022 r. o godz. 23.59. W polu wyszukiwania adresata skarżący nieprawidłowo wskazał też "dyrektora izby skarbowej" zamiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Na żadnym etapie postępowania skarżący innego dokumentu nie przedłożył. Nadto, skoro, jak wskazał skarżący, problemy w platformą wystąpiły już wcześniej, to nie sposób przyjąć, że była to okoliczność nagła, czy niespodziewana. Mając na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej wymaga się od strony należycie dbającej o swoje interesy oraz działania skarżącego, należało przyjąć, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Istotny w sprawie jest także fakt, że skarżący - świadomy możliwie nieprawidłowego działania strony ePUAP - zwlekał z nadaniem przesyłki do ostatniej chwili. Powyższych konstatacji nie są w stanie zmienić twierdzenia zawarte w zażaleniu. Sąd bowiem nie wymagał, aby skarżący był jasnowidzem, lecz by działał odpowiednio starannie w swojej własnej sprawie. Wreszcie, zawarta w zażaleniu próba przerzucenia na NSA ciężaru wyjaśniania okoliczności działania strony, względem której to okoliczności strona zgłasza wątpliwości, nie znajduje usprawiedliwienia w świetle przepisów dotyczących instytucji przywrócenia terminu. Uznając w rezultacie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA