II OZ 622/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1393/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 kwietnia 2023 r. nr 280/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1393/23 odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] (dalej określanej jako wspólnota) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej przez wspólnotę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 kwietnia 2023 r., nr 280/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Oddalając wniosek na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.) Sąd podał, że na uzasadnienie wniosku wskazano chorobę pełnomocnik wspólnoty, która w dniu 29 czerwca 2023 r. zachorowała na anginę ropną. Skutkowało to wysoką gorączką w pierwszym tygodniu choroby oraz brakiem możliwości kontaktu przez pełnomocnika z pracownikami kancelarii. Na wizycie w dniu 4 lipca 2023 r. potwierdzono diagnozę i skierowano ją w trybie pilnym na zabieg usunięcia migdałów, wobec nawracających od pół roku angin z ropniem okołomigdałkowym. Aktualnie pełnomocnik przechodzi czwartą anginę i przyjmuje piąty antybiotyk. Zabieg wyznaczono w trybie pilnym i odbędzie się 14 lipca 2023 r. Pełnomocnik wspólnoty argumentowała, że silny ból gardła w początkowej fazie choroby, a przede wszystkim wyjątkowo wysoka temperatura towarzysząca anginie ropnej, wyłączyły ją z wszelkich czynności zawodowych, a obecnie zmusiły do pilnego poddania się zabiegowi operacyjnemu. Powstały ropień na migdale nie tylko uniemożliwił przyjmowanie pokarmów, ale też uniemożliwił kontakt telefoniczny w celu ustanowienia ewentualnej substytucji, czy zlecenia pracownikowi kancelarii przesłania brakującego egzemplarza odpisu skargi. Zdaniem Sądu tego rodzaju okoliczności nie przemawiały za przywróceniem uchybionego terminu, gdyż nie świadczyły o pozbawieniu pełnomocnika możliwości usunięcia braków formalnych skargi, w wyznaczonym terminie. Z załączonej do wniosku dokumentacji medycznej nie wynika bowiem, by stan zdrowia pełnomocnika uniemożliwiał terminowe dokonanie czynności, bądź stał na przeszkodzie wyręczenia się inną osobą. Sąd przyjął, że z dokumentu z dnia 4 lipca 2023 r. - potwierdzającym poddanie się konsultacji medycznej - wynika, że od dnia 3 lipca 2023 r. pełnomocnik była w dobrym samopoczuciu. Jednocześnie nie załączyła dokumentacji wskazującej na niezdolność do wykonywania obowiązków zawodowych w okresie, w którym biegł termin do usunięcia braków formalnych skargi. Ze złożonych przez pełnomocnika wyjaśnień wprost wynika, że w pierwszym tygodniu choroby, zapoczątkowanej w dniu 29 czerwca 2023 r., towarzyszyła jej wysoka gorączka. Jednak, termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął w dniu 10 lipca 2023 r. Deklarowane przez pełnomocnika trudności, występujące w dniach od 29 czerwca 2023 r. do 6 lipca 2023 r. nie były więc, zdaniem Sądu pierwszej instancji, wystarczające, w celu uprawdopodobnienia, że zdiagnozowana choroba uniemożliwiła zachowanie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Dodał, że w dobie komunikacji elektronicznej nie można było przyjąć, że jedynym sposobem skontaktowania się z pracownikami kancelarii, była rozmowa telefoniczna. Wspólnota, reprezentowana przez tę samą pełnomocnik, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzuciła Sądowi naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie zostało wykazane, że uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych skargi było przez nią niezawinione, podczas gdy nadesłanie odpisu skargi z dwudniowym opóźnieniem było spowodowane nagłą chorobą - anginą ropną, która wobec jej kolejnego nawrotu i włączenia kolejnej antybiotykoterapii nie dawała możliwości ani osobistego działania, ani podjęcia prób znalezienia innego pełnomocnika, który mógłby sporządzić odpis skargi. Podniosła też naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi, podczas gdy przedłożona przy wniosku dokumentacja medyczna, uzupełniona przy piśmie z dnia 17 lipca 2023 r., dawała podstawę aby uznać, że uchybienie terminowi nie było wynikiem niedbalstwa, a nagłej choroby (nie jednorazowej anginy), która - wobec pojawienia się kolejnego ropnia na migdale - skutkowała wysoką temperaturą, koniecznością włączenia piątego z kolei antybiotyku i pilnym skierowaniem do szpitala na zabieg operacyjny. W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik wspólnoty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W obu przypadkach wniosła o zasądzenie na rzecz wspólnoty zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 86 i art. 87 P.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd zakwestionował uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2022 r., sygn. akt I OZ 470/22, LEX nr 3418300). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, LEX nr 262725). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że podniesione przez pełnomocnika wspólnoty okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie wykazują one bowiem, że w terminie otwartym do nadesłania odpisu skargi choroba pełnomocnika uniemożliwiała jej wykonywanie czynności związanych z obowiązkami wynikającymi z prowadzenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa choroby pełnomocnika, jednak z załączonej do akt sprawy dokumentacji wynika, że w czasie od 4 lipca 2023 r. do 10 lipca 2023 r. przewidzianym do terminowego uzupełnienia braków formalnych odbyła wizytę lekarską (4 lipca 2023 r.), podczas której skierowano ją na zabieg i badania. W zwolnieniu lekarskim podano zaś, że niezdolność do pracy pełnomocnika objęła okres od 14 lipca 2023 r. do 21 lipca 2023 r. W tej sytuacji nie można uznać, aby choroba pełnomocnika miała charakter uniemożliwiający podjęcie działań zapewniających terminowe wykonanie zarządzenia sądu. Okoliczność ta nie świadczy także o tym, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a pełnomocnik nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, chociażby wyręczając się inną osobą. Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, choroba żeby mogła być uznana za przesłankę ekskulpacyjną, musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 432/12, LEX nr 1331805). Nie są przy tym zasadne argumenty przytaczane przez pełnomocnika, że prowadzi jednoosobową działalność co uniemożliwia wskazanie osoby zastępującej ją. Prowadzenie takiej działalności nie wyklucza bowiem możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego innej wskazanej przez nią osobie. Z akt sprawy nie wynika zarazem, że pełnomocnik umożliwiła zarządowi wspólnoty, którą reprezentuje, dalsze terminowe procedowanie w sprawie. W gestii profesjonalnego pełnomocnika leżało niezwłoczne poinformowanie mocodawcy w każdy możliwy sposób, także drogą elektroniczną o niemożności podjęcia stosownych działań, aby wspólnota mogła samodzielnie nadesłać wymagany odpis. Podkreślić trzeba, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której profesjonalny pełnomocnik nie mógł usunąć przy dochowaniu należytej staranności. Z tych względów na akceptację zasługuje rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odmowie przywrócenia wnioskowanego terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.