VI SA/Wa 1182/22
WyrokWSA w Warszawie2022-07-21
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Grażyna Śliwińska, Robert Żukowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy status wspólnika spółki komandytowej, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę, rodzi obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej wynika z samego faktu posiadania statusu wspólnika, a nie z faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę. Status ten powstaje z chwilą wpisu do KRS i trwa do momentu jego utraty, niezależnie od aktywności gospodarczej spółki czy zaangażowania wspólnika. W związku z tym, organ prawidłowo stwierdził objęcie skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.Stan faktyczny
Skarżąca J. M.-Ł. wniosła skargę na decyzję Prezesa NFZ, która stwierdziła objęcie jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej "V".sp. z o.o. sp. k. od 30 grudnia 2016 r. do nadal. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia decyzji, naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz błędnej wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, wskazując, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od czerwca 2020 r. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Robert Żukowski Protokolant ref. staż. Krzysztof Włoczkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi J. M.-Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
J.M. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ") z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"), w której stwierdził objęcie skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej "V".sp. z o.o. sp. k. wpisanej do KRS nr [...], NIP [...] w okresie od 30 grudnia 2016 r. do nadal.
Jako podstawę prawną organ wskazał art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 102 ust. 7 w związku z art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "K.p.a.").
Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w R. (dalej: "ZUS") wnioskiem z [...] października 2021 r., na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach wystąpił o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki "V".sp. z o.o. sp. k. (dalej: "spółka") od dnia 30 grudnia 2016 r.
Pismem z [...] października 2021 r. skarżąca została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego i na podstawie art. 10 oraz 73 § 1 k.p.a. pouczona o możliwości wglądu do zebranej w sprawie dokumentacji i wypowiedzenia się.
Skarżąca odniosła się do powyższego w piśmie z 3 listopada 2021 r.
Prezes NFZ decyzją nr [...] z [...] lutego 2022 r., stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki komandytowej w okresie od 30 grudnia 2016 r. do nadal. Swoje rozstrzygnięcie oparł o dane zawarte w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego na stronie internetowej https://ekrs.ms.gov.pl, dane zawarte w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jak również na podstawie dokumentów przedstawionych przez ZUS. Wskazał, że spółka została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS [...]. Skarżąca figuruje aktualnie w ww. rejestrze jako wspólnik spółki. Ponadto, skarżąca od 2 marca do 21 sierpnia 2017 roku posiadała uprawnienie do prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, która wykonywana była do 16 sierpnia 2017 r. Z informacji ZUS wynika, że skarżąca na podstawie wpisu do CEIDG zgłosiła się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 2 marca do 30 kwietnia 2015 r., od 1 do 3 maja 2015 r., od 4 maja do 30 września 2015 r., od 1 do 15 sierpnia 2017 r. oraz od 1 października 2015 r. do 31 lipca 2017 r. - do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W okresie od 30 grudnia 2016 r. skarżąca nie dokonała zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wspólnika spółki komandytowej oraz dokumentacja rozliczeniowa nie wskazuje składki z ww. tytułu. Spółka zgłaszała do ubezpieczeń pracowników od lutego 2017 r. Zgodnie z korespondencją ZUS, skarżąca z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, jako wspólnik ww. spółki od 30 grudnia 2016 r. spełnia warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z uwagi na inny tytuł do przedmiotowych ubezpieczeń (indywidualna działalność pozarolniczą, zatrudnienie, świadczenie emerytalne).
Skarżąca w piśmie z [...] listopada 2021 r. wyjaśniła, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców KRS [...] grudnia 2016 r. z 10% jej udziałem. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą została wniesiona aportem do ww. spółki. Od 1 września 2017 do 31 sierpnia 2019 r. skarżąca związana była ze spółka V.sp. z o.o. umową o pracę i z tego tytułu były odprowadzane składki do ZUS. Od 1-09-2019 roku przeszła na emeryturę.
W zaskarżonej decyzji organ przywołał liczne orzecznictwo zarówno sądów administracyjnych, jak i powszechnych, w tym Sądu Najwyższego, z którego wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. W dalszej części uzasadnienia decyzji wyjaśniono, że pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi prowadzenie pozarolniczej działalności, a zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega każdy będący osobą fizyczną wspólnik spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność. Innymi słowy, wykonywanie pozarolniczej działalności w rozumieniu przepisów regulujących obowiązek ubezpieczenia społecznego, to nic innego jak posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej prowadzącej działalność gospodarczą. Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy więc odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności tej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw. W konsekwencji status komandytariusza wyznaczony treścią stosunku prawnego danej spółki komandytowej nie ma znaczenia dla powstania obowiązku ubezpieczeniowego, gdyż podleganie temu obowiązkowi nie zależy od stosunków wewnątrz takiej spółki, ale wyłącznie od pozostawania jej wspólnikami. Prowadzenie pozarolniczej działalności między innymi poprzez pozostawanie wspólnikiem spółki komandytowej wywołuje skutek w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym, niezależnie od woli wspólników i ukształtowania przez nich stosunków wewnętrznych spółki. Zdaniem organu sam fakt bycia wspólnikiem spółki jest podstawą podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Od powyższej decyzji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie:
1. art. 393 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez doręczenie stronie wydruku zaskarżonej decyzji, która miała być podpisana "elektronicznie" przy niespełnieniu obligatoryjnych wymogów przewidzianych przez powołany wyżej przepis dla powyższego wydruku, pozwalających na uznanie skuteczność doręczenia "hybrydowego" zaskarżonej decyzji;
2. art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a., bowiem doręczenie stronie wydruku decyzji przesyłką poleconą, przy niezachowaniu wymogów określonych w art.393 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a. jest równoznaczne z doręczeniem stronie decyzji niepodpisanej;
3. art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nie udzielenie skarżącej niezbędnych informacji o przesłankach zależnych od strony, których niewykazanie może spowodować wydanie decyzji stwierdzającej podleganie skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach, których skarżąca nie powinna podlegać temu ubezpieczeniu, w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym sprzecznie z art.7, art. 77 i art. 80 K.p.a.
4. art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 września 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz.423) w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz.1285 z późn. zm.) oraz art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dodanego ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz.1621) w zw. z art.69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz.1285 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólnika spółki komandytowej pozostaje bez znaczenia fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, w konsekwencji ich błędne zastosowanie poprzez stwierdzenie, że skarżąca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pomimo tego, że "V".sp. z o.o. sp. k. nie prowadzi działalności od czerwca 2020 r.,
5. art. 66 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i stwierdzenie, że skarżąca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej "V".sp. z o.o. sp. k. począwszy od 30 grudnia 2016 r. do chwili obecnej, pomimo tego że spółka ta nie prowadzi działalności gospodarczej od czerwca 2020 r.,
Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów powołanych w treści skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nie zgodził się z podniesioną argumentacją skarżącej, odnosząc się do zarzutów w przedmiocie naruszenia art. 393 § 2 pkt 1 i 2, jak również naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 9 i 10 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, w działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.
W realiach przedmiotowej sprawy istota sporu sprowadza się w do oceny, czy Prezes NFZ właściwie przyjął, że skarżąca, z tytułu bycia wspólnikiem spółki komandytowej "V".sp. z o.o. sp. k. wpisanej do KRS nr [...], NIP [...] w okresie od 30 grudnia 2016 r. do nadal – winna być objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Bezspornym jest bowiem fakt, że skarżąca z tą datą została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym jako wspólnik (komandytariusz) ww. spółki, a spółka w wymienionym okresie nie została ani zawieszona, ani wykreślona z rejestru.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z kolei z definicją osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
W okresie objętym wnioskiem ZUS, działalność gospodarczą, do dnia 29 kwietnia 2018 r., regulował art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 2168 z późn. zm.), który stanowił, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Od dnia 30 kwietnia 2018 r. działalność gospodarczą reguluje art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2021, poz. 162 z późn. zm.), który stanowi, że działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Obowiązujący od dnia 20 września 2008 r. do dnia 29 kwietnia 2018 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r. - na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy). Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 23 ust. 2 przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy.
Podkreślenia jednak wymaga okoliczność, że m.in. wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki komandytowej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Analogicznie zatem, wywód ten dotyczy wspólników spółki komandytowej.
Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Należy przy tym zaznaczyć, iż zgodnie z art. 38 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 112), w KRS ujawniani są tylko wspólnicy, którzy posiadają więcej niż 10% udziałów w kapitale zakładowym. Po zmianie stanu wspólników lub ilości posiadanych przez nich udziałów, zarząd spółki jest zobowiązany złożyć aktualną listę wspólników. Wpis wspólników do KRS, ma charakter deklaratoryjny. Gdy zmiana dotyczy wspólników mających mniej niż 10% udziałów zmian w KRS nie dokonuje się, nową listę wspólników ujawnia się jedynie w aktach rejestrowych spółki (p. uchwała SN z dnia 6 czerwca 2012 r. III CZP 22/12).
Jak wyżej wskazano, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, zgodnie z definicją zawartą w art. 8 ust. 6 ustawy o sus, uważa się: 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych; 2) twórcę i artystę; 3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej; 5) osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty.
Rodzaje działalności gospodarczej wymienia enumeratywnie również art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z ww. przepisem, rodzajem działalności są: 1) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej; 2) działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 3) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej; 4) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej; 5) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej; 6) wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta; 7) wykonywanie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; 8) wykonywanie wolnego zawodu, z którego przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 9) inna niż określona w pkt 1-8 pozarolniczą działalność gospodarcza prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Co więcej, obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Czas objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Wbrew zatem stanowisku skargi, wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego.
W przypadku wspólników wymienionych spółek, prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki.
Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem - jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14).
Oznacza to, że o ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje kwestia momentu rozpoczęcia czy zakończenia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki.
Z powyższego wynika zatem wniosek, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Natomiast nawet faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności, zgłoszone tylko w ZUS-sie - nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, LEX nr 205585, lub też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, LEX nr 197465).
Powyższe okoliczności wskazują, że organ prawidłowo uznał, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki jawnej .
Należy podkreślić, że organ ustalił - w sposób wyczerpujący - fakty, które wynikały z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych został oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym.
Zdaniem Sądu, okoliczności i złożone dowody powołane w skardze nie stanowią podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, stąd nie zostały uwzględnione. Skarżąca wskazywała na ich podstawie, że spółka komandytowa, której skarżąca jest wspólnikiem, nie prowadzi działalności od czerwca 2020r., o czym stanowi fakt, że od końca lipca 2020r. skuteczna była rezygnacja W. D. z obowiązków komplementariusza. Od tego czasu brak osoby uprawnionej do reprezentacji komplementariusza oznacza, że spółka nie mogła działać w obrocie.
Argumenty powyższe, podniesione dopiero w skardze, a nie w postępowaniu administracyjnym (strona nie korzystała z możliwości złożenia odwołania), nie mogą być uwzględnione z przyczyn wyżej wskazanych. Podstawą objęcia obowiązkowym
ubezpieczeniem zdrowotnym jest bowiem sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej. Nie ma bowiem znaczenia rola wspólnika w spółce, osiągane dochody z działalności spółki, ani też aktywność gospodarcza spółki, lub jej brak.
Powyższy pogląd, na zasadzie analogii, znajduje oparcie w orzecznictwie na tle ubezpieczeń społecznych. Wskazuje ono, że "obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega każdy będący osobą fizyczną wspólnik spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Status wspólnika spółki powstaje z chwilą wpisu spółki do rejestru (art. 109 KSH), bowiem wcześniej spółka nie istnieje jako odrębny byt prawny, a tym samym nikt nie może posiadać statusu wspólnika", że w sytuacji nabycia udziałów istniejącej spółki komandytowej osoba fizyczna nabywa status wspólnika w dacie nabycia udziałów. Utrata statusu wspólnika następuje w wyniku zbycia udziałów spółki w przepisanej prawem formie, lub w chwili zakończenia bytu spółki komandytowej, że "wykonywanie pozarolniczej działalności przez wspólnika spółki komandytowej to nic innego, jak posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej prowadzącej działalność gospodarczą. Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy zatem odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce. (v. wyrok SN z 13.9.2010 r., II UK 82/10, OSNP 2012, Nr 1-2, poz. 21). Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z 7.12.2012 r., II UK 121/12 wskazał, że "obowiązek ubezpieczenia społecznego wynika wyłącznie z członkostwa w spółce prawa handlowego. Uzasadnione jest więc twierdzenie, że w przypadku wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej obowiązek ubezpieczeń społecznych istnieje w okresie posiadania statusu wspólnika jednej z wyżej wymienionych spółek prawa handlowego." Także w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28.01.2021 r., I USKP 1/21, zgodnie z którym "podstawę podlegania
ubezpieczeniom społecznym stanowi samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego, a nie faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.). Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest powiązany jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)’’. Także w wyroku Sąd Najwyższy z 3.03.2020 r., II UK 295/18, który stwierdził, iż "wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega ubezpieczeniom społecznym, choćby spółka nie prowadziła działalności gospodarczej (art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...)."
Powyższe wskazuje, że organ nie naruszył prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, nie został także naruszony art. 9 K.p.a. i art. 10 § 1 K.p.a., ani art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. , skoro organ, wszczynając postepowanie prosił stronę o zajęcie stanowiska i złożenia oświadczenia dotyczącego okresu od 30 grudnia 2016r. i do nadal – bycia wspólnikiem ww. spółki komandytowej "V." i do złożenia stosownych wyjaśnień i z tej możliwości skarżąca skorzystała pismem z [...] listopada 2021r. Nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że organ nie udzielił skarżącej niezbędnych informacji o przesłankach zależnych od strony, których niewykazanie może spowodować wydanie decyzji stwierdzającej podleganie skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu w spornym okresie. W istocie bowiem, skarżaca przeniosła ciężar postepowania na sąd, którego rolą jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a nie wyręczanie organu i prowadzenie pełnego postępowania dowodowego.
Nie został naruszony także art. 393 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez wadliwe doręczenie stronie wydruku zaskarżonej decyzji, która z tego powodu nie weszła do obrotu prawnego. Ma rację organ, że decyzja została podpisana "elektronicznie" przy spełnieniu obligatoryjnych wymogów przewidzianych przez powołany wyżej przepis i nastąpiło skuteczne doręczenie tzw. "hybrydowe" zaskarżonej decyzji. Na str 8 decyzji znajduje się bowiem potwierdzenie zgodności kopii z dokumentem elektronicznym i tabela ta zawiera wszystkie wymagane elementy: identyfikator dokumentu poprzez wymieniony tam jego nr ([...]) i pozostałe elementy: nazwę dokumentu, tytuł, sygnaturę i datę decyzji, datę podpisu i przez kogo, stanowisko, został podpisany (M. J. Kierownik [...].02.2022. Natomiast w rubryce "rodzaj certyfikatu" wpisano: "certyfikat kwalifikowany podpisu elektronicznego".
Powyższe oznacza, że nie został naruszony art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a., skoro doręczenie stronie wydruku decyzji podpisanej elektronicznie nastąpiło przesyłką poleconą, przy zachowaniu wymogów określonych w art.393 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd doszedł więc do wniosku, że organ w niniejszej sprawie nie naruszył: przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło