II SA/Gl 1086/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO.PS/41.5/385/2023/9057 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 18 maja 2023 r., nr SKO.PS/41.5/385/2023/9057, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta M.(organ I instancji) z dnia 13 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków w miesiącu marcu w kwocie 70 zł jednorazowo. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu 7 marca 2023 r. Z. M. (skarżący) wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup lekarstw. Do wniosku dołączył między innymi jedną, imienną fakturę VAT nr [...] na kwotę 71,95 zł brutto. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 8 marca 2023 r. wynikało, że wnioskodawca zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, ma przyznany zasiłek stały od organu I instancji w wysokości 719 zł miesięcznie. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na podstawie orzeczenia z dnia [...] r. Decyzją Prezydenta Miasta M. z dnia 13 marca 2023 r., nr [...] przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków w natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tej decyzji organ przeprowadził analizę przepisów ustawy o pomocy społecznej w zakresie odpowiadającym treści ww. wniosku. Wyliczył wysokość poszczególnych komponentów składających się na zasiłek celowy. Wskazał, że przy przyznawaniu pomocy wzięto pod uwagę możliwości finansowe oraz politykę świadczeń organu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. M. wyrażając niezadowolenie z kwoty przyznanego zasiłku. Decyzją z dnia 18 maja 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy oraz zastosowano przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszące się do zasiłku celowego. Podkreślono, że świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, jednakże nie dowolny. Organ musi zatem przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Zaakcentowano, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Ograniczone możliwości budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym, tym samym pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się, jak również udzielać wszelkich świadczeń oczekiwanej i wnioskowanej wysokości. W piśmie z dnia 12 czerwca 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ponownie wyrażając niezadowolenie z podjętych decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wniosło ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie z dnia 24 lipca 2023 r. skarżący oświadczył, że żąda przeprowadzenia rozprawy. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 9 listopada 2023 r., ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym, podtrzymał zarzuty zawarte w skardze, akcentując, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co nakłada na organ obowiązek wyczerpującego przedstawienia okoliczności faktycznych sprawy, ustalonych w toku postępowania dowodowego, jak i pełnego wyjaśnienia, dlaczego z przysługującego organowi uznania organ ten skorzystał w taki a nie inny sposób. Nadto zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo lakoniczne i nie spełnia wymogów jaki w tym zakresie stawiają przepisy postępowania, zwłaszcza w odniesieniu do decyzji uznaniowych. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021, poz. 2268 ze zm. – dalej "u.p.s.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022, poz. 2000 – dalej "k.p.a."). Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Kwestią bezsporną pozostaje, że skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie 70,00 zł z przeznaczeniem na zakup leków. Istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania – w okolicznościach badanej sprawy – zasiłku celowego, na częściowe, a nie pełne pokrycie wskazanych przez skarżącego potrzeb. Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczyć należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem – czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. W ocenie Sądu organy rozpoznające niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom, w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełniać powinna instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s., w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem Sądu organy obu instancji przekonująco wyjaśniły, że kwota przyznana z tytułu zasiłku celowego jest adekwatna zarówno do potrzeb skarżącego jak i możliwości organu. Skarżący argumentował, że przyznane kwoty są zbyt niskie i nie wystarczą na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Sąd wskazuje, że rolą świadczeń z pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie przez organy administracji, każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu przyznany skarżącemu zasiłek celowy pomoże zaspokoić zgłaszane przez skarżącego potrzeby. Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd, w myśl którego organy są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06 – Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07 – Lex nr 500091). Wbrew zarzutom skargi, w tym podniesionym przez pełnomocnika skarżącego, organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Przyznana pomoc mimo, iż nie spełnia oczekiwań skarżącego, została przyznana w zakresie adekwatnym zarówno do potrzeb skarżącego, jak również wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel przez organ pomocy społecznej. Zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa i zostały wydane po przeprowadzeniu przez organy postępowania administracyjnego, zgodnie z jego naczelnymi zasadami i celem tego postępowania. Tak więc Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw normatywnych do ich uchylenia. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna, Sądna podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.