II SA/Kr 744/21

Dnia 10 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skargę oddala Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 kpa stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez M. K. od decyzji Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 roku znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa. W uzasadnieniu organ podał, iż odwołanie można wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Po tym terminie decyzja staje się ostateczna. Strona, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji i której nie doręczono decyzji, nie ma prawa do wniesienia odwołania, jeżeli upłynął termin do jego wniesienia dla stron, które w postępowaniu udział brały. W takim wypadku może ona jedynie wnosić o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. Powołując się na poglądy wyrażone w doktrynie i w orzecznictwie organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu I instancji z powodu niedoręczenia jej decyzji, liczy się od dnia doręczenia decyzji pozostałym stronom, które brały udział w postępowaniu. Po upływie tego terminu tj. po "uostatecznieniu" się decyzji, strona której organ nie doręczył decyzji, może skutecznie się bronić, tylko poprzez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, przy czym podmiot taki nie może korzystać z dwóch trybów kwestionowania nie doręczonej mu decyzji, czyli zarówno odwołania jak i wznowienia postępowania, ani też nie może decydować, z którego z trybów chce skorzystać. Innymi słowy podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, może wnieść odwołanie dopóty, dopóki decyzja nie jest ostateczna, a więc tak długo, jak długo nie upłynął termin do wniesienia odwołania dla stron, które brały udział w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie decyzja Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 roku znak: [...], została doręczona Spółdzielni Mieszkaniowej w B. i stała się ostateczna z dniem 28 grudnia 2020 roku. W tym stanie rzeczy odwołanie wniesione przez M. K. w dniu 8 marca 2021 roku, czyli ponad 2 miesiące po uzyskaniu przez tę decyzję waloru ostateczności jest odwołaniem niedopuszczalnym. Na tym etapie postępowania, zaskarżona decyzja może być wzruszona przez podmiot, który jej nie otrzymał i który nie był stroną postępowania, tylko w trybach nadzwyczajnych tj. w ramach postepowania wznowieniowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyła M. K., zarzucając błędne przyjęcie przez organ, iż odwołanie dotyczyło decyzji ostatecznej. Zdaniem skarżącej termin do wniesienia odwołania otworzył się dla niej w dniu kiedy dowiedziała się o kwestionowanej decyzji tj. w dniu 2 marca 2021 roku, a zatem odwołanie zostało wniesione w terminie. W uzupełnieniu skargi podniosła, że skarżąca, jako osoba nie posiadająca wiedzy prawniczej i nie znająca dostatecznie procedury administracyjnej, w momencie składania odwołania nie wiedziała, iż zasadnym z prawnego punktu widzenia pozostawało złożenie wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na to, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Natomiast obowiązkiem organu było prawidłowe zakwalifikowanie pisma skarżącej jako wniosku o wznowienie postepowania, skoro w piśmie tym skarżąca podnosi okoliczności związane z brakiem udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Przy takich zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że pogląd organu co do niedopuszczalności wniesionego odwołania jest w pełni trafny. Poglądy wyrażane w doktrynie i w orzecznictwie są w tym zakresie jednoznaczne i wynika z nich, że termin do wniesienia odwołania dla strony, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji i której nie doręczono decyzji, liczy się od dnia doręczenia decyzji (konkretnie ostatniego doręczenia) pozostałym stronom, które brały udział w postępowaniu. Po upływie tego terminu odwołanie strony, która nie brała udziału w postępowaniu jest niedopuszczalne. Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie decyzja Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 roku znak: [...], została doręczona Spółdzielni Mieszkaniowej w B. i stała się ostateczna z dniem 28 grudnia 2020 roku, to po tym dniu skarżąca nie mogła wnieść od niej skutecznie odwołania. Na etapie rozpoznawania skargi istotne jest natomiast, czy pismo skarżącej będące odwołaniem organ winien rozpoznać jako wniosek o wznowienie postępowania, lub czy powinien ją pouczyć, że tylko taka droga jest dla niej możliwa w celu wzruszenia kwestionowanej ostatecznej decyzji. Co się tyczy samego pisma, to jego treść jednoznacznie wskazuje, że jest to odwołanie od decyzji Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 roku znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa. Nie budzi to chyba zresztą wątpliwości dla samej skarżącej, która w skardze pisze m.in.: "Uważam że złożyłam w terminie odwołanie. Gdyż w momencie dowiedzenia się o wydanej decyzji ... to wtedy otworzył mi się termin do jego wniesienia...". To samo wynika z uzupełnienia skargi, gdzie skarżąca pisze: "Skarżąca, jako osoba nieznająca dostatecznie procedury administracyjnej, w momencie składania odwołania od decyzji Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 roku, znak: [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie wiedziała, iż zasadnym z prawnego punktu widzenia pozostawało złożenie wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na to, że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym". Powyższe jednoznacznie wskazuje, że pismo skarżącej było odwołaniem i jako odwołanie zostało rozpoznane przez organ. Mimo występowania w orzecznictwie poglądów, że w analogicznej sytuacji jak w przedmiotowej sprawie pismo, z którego wynika zamiar wniesienia odwołania, i w którym podnosi się, że uniemożliwiono stronie udziału w postępowaniu, winno być rozpatrywane jako podanie o wznowienie postępowania oparte na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, taka wykładnia pisma skarżącej byłaby w okolicznościach niniejszej sprawy niewłaściwa. Jak już bowiem wskazano, pismo jest w swojej treści jednoznaczne i nawet dla samej skarżącej cały czas jest odwołaniem, a nie wnioskiem o wznowienie postepowania. W tej sytuacji trudno aby organ traktował je jako pismo o innym charakterze, niż pismo o jednoznacznej treści wskazującej na to, że jest odwołaniem. Również fakt, że skarżąca nie posiada wiedzy prawniczej i bez uprzedniej konsultacji prawnej podjęła błędne kroki prawne do zakwestionowania w/w decyzji, nie może stanowić uzasadnienia do innej kwalifikacji prawnej pisma, niż wskazuje na to jego jednoznaczna treść. Konkludując tę część rozważań należy zatem wskazać, że w sytuacji kiedy treść pisma jest jednoznaczna i w sposób oczywisty wynika z niego, że stanowi ono odwołanie (a tak było w przedmiotowym wypadku) organ nie miał ani obowiązku wzywania skarżącej do wyjaśnienia jaki charakter prawny ma złożone przez nią pismo, ani też nie miał obowiązku rozpoznania tego pisma jako innego niż wynikało z jego treści. Kończąc należy też wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wyrażany jest pogląd, że organy nie są zobowiązane do pouczenia strony np. o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W myśl orzecznictwa, takiego obowiązku pouczania nie sposób wyprowadzać z ogólnych zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP: zasady państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, zasady praworządności czy sprawiedliwości społecznej. Takiej informacji nie można uznać za niezbędną, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, LEX nr 48735; z 22 października 2002 r., II SA 1327/02, LEX nr 126767, i z 11 lutego 2014 r., II OSK 2188/12, LEX nr 1450897). Choć orzecznictwo to dotyczy kwestii pouczania o możliwości, czy wręcz konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu, to wynika z niego generalna zasada, która również w niniejszej znajduje zastosowanie, że obowiązek pouczania strony przez organ, ma określone prawem granice i nie jest zadaniem organu występowanie w roli profesjonalnego doradcy prawnego. W sytuacji kiedy strona wnosi do organu pismo o jednoznacznej treści – w przedmiotowym wypadku odwołanie – zadaniem organu jest rozpoznanie takiego pisma jako odwołania, a na organie nie ciąży obowiązek pouczania strony o innych prawnych możliwościach jakie należy lub można poczynić, aby osiągnąć zamierzany przez stronę skutek prawny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.