II OZ 645/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2136/22 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2136/22 w sprawie ze skargi I. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak: DON.7200.82.2022.KPI w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2136/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej jako P.p.s.a.) w zw. z art. 175 § 1 P.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną I. P. (dalej jako skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2136/22 w sprawie z jej skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak: DON.7200.82.2022.KPI w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd mając na uwadze art. 178 P.p.s.a. określający podstawy odrzucenia skargi kasacyjnej oraz art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a. statuujący wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, stwierdził, że zgodnie z postanowieniem NSA z 28 lipca 2017 r., sygn.. akt I GZ 182/17, z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 19/12 przez pojęcie "sporządzenie skargi" należy rozumieć zarówno jej napisanie, jaki podpisanie, gdyż wyłącznie podpis oznacza i wprost określa podmiot, który skargę sporządza. Sąd wskazał, że z akt wynika, że skarżąca nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a. Nie jest osobą upoważnioną przez przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że w piśmie z 7 czerwca 2023 r. (k. 41 akt) o doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd pouczył skarżącą, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym. Skarga kasacyjna sporządzona przez podmiot nieuprawniony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania". Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga kasacyjna złożona i podpisana przez skarżącą została sporządzona przez osobę nieuprawnioną, a zatem jest niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 178 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, że niesporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego (wyjąwszy przypadki, o których mowa w normach art. 175 § 2 -§ 3 P.p.s.a.) czyni daną skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 178 P.p.s.a. Skarżąca stoi na stanowisku, że niesporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego poza wyjątkami jest brakiem, który może zostać uzupełniony przez stronę w wyznaczonym przez przewodniczącego w stosownym wezwaniu terminie. Innymi słowy zarzuca, ze przewodniczący nie wezwał jej do sporządzenia w wyznaczonym terminie skargi kasacyjnej z dnia 26 lipca 2023 r. przez adwokata lub radcę prawnego. Gdyby Sąd zauważył, że niesporządzenie skargi kasacyjnej zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. jest brakiem, który może zostać uzupełniony, to Przewodniczący wezwałby skarżącą do jego uzupełnienia, a następnie WSA mógłby przekazać skargę kasacyjną do NSA a ten mógłby przedmiotową skargę rozpoznać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie NSA podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przez pojęcie "sporządzenie skargi" należy rozumieć zarówno jej napisanie jak i podpisanie, gdyż wyłącznie podpis oznacza i wprost określa podmiot, który skargę sporządza (por. J.P. Tarno - Prawo o stepowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Wyd. LexisNexis 2004 r., str. 249). Jeśli zatem skargę kasacyjną, jak to ma miejsce w sprawie, podpisała osobiście skarżąca to oznacza to, że również ją sporządziła. Prawidłowym jest zatem wniosek, że skarga kasacyjna została sporządzona osobiście przez stronę wbrew wymogom z art. 175 § 1 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości fakt, że skargę kasacyjną w niniejszej sprawie podpisała strona, a z jej treści również nie wynika, że sporządził ją ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik. Sama skarżąca również nie neguje tego faktu, podnosząc jedynie, że okoliczność ta powinna być postrzegana przez Sąd w kategorii braku formalnego skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie Przewodniczącego Wydziału w wyznaczonym terminie. Za słuszne należy uznać stanowisko Naczelnego Sąd Administracyjnego, że jeśli skarga kasacyjna została wniesiona z naruszeniem art. 175 P.p.s.a., to wojewódzki sąd administracyjny powinien ją odrzucić bez wzywania do usunięcia braków (vide: postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2004 r., FSK 3/04, M. Prawniczy 2004, Nr 5, s. 202). W związku z powyższym, nawet ewentualny brak formalny skargi kasacyjnej, w postaci braku podpisu adwokata, radcy prawnego nie jest brakiem usuwalnym. Pozbawione są zatem podstaw prawnych wywody zażalenia, iż na Sądzie spoczywał obowiązek wezwania strony do uzupełnienia skargi przez jej podpisanie przez pełnomocnika. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 maja 2008 r. (sygn. akt II GSK 502/07), tryb z art. 49 P.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba która podpisała skargę kasacyjną jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 P.p.s.a. Analiza akt rozpoznawanej sprawy jednoznacznie potwierdza, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej, wymienionym w art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a. Ponadto niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu. W ocenie NSA, tryb z art. 49 P.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba która podpisała skargę kasacyjną jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1082/13) Sporządzenie skargi kasacyjnej wbrew przymusowi adwokacko-radcowskiemu z art. 175 § 1 P.p.s.a. nie stanowi jedynie o niezachowaniu określonej procesowo formy środka odwoławczego, który to brak można by usunąć poprzez wezwanie do usunięcia braków formalnych w trybie art. 49 P.p.s.a. Wymóg ten stanowi o właściwym jej sporządzeniu od strony merytorycznej przez profesjonalnego pełnomocnika. Pokrywa się to z charakterem tego środka odwoławczego postrzeganego jako wysoce sformalizowany. Skoro zatem intencją ustawodawcy było nieodzowność sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę wykwalifikowaną pod względem znajomości zasad i wymogów prawa, to nie można uznać, że jest to tego samego rodzaju wymóg co złożenie podpisu albo wykazanie umocowania do reprezentacji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.