I FZ 332/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 483/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr: 1001-IOD-1.4103.11.2021.14/U14/MP w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 483/23, odmówił M. D. (dalej: Strona lub Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 26 kwietnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał: - Skarżąca, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazała, że o uchybieniu terminu do złożenia skargi dowiedziała się 5 dni przed złożeniem skargi, zaniepokojona brakiem jakiejkolwiek informacji na temat postępów w sprawie od swojego dotychczasowego pełnomocnika; - Skarżąca wyjaśniła, że uprzednio reprezentujący ją pełnomocnik "w sposób nieskuteczny" poinformował ją o możliwej dalszej sądowoadministracyjnej drodze odwoławczej, a ustanawiając pełnomocnika była przekonana, że jej sprawa zostanie poprowadzona z dołożeniem należytej staranności; - Skarżąca stwierdziła nadto, że nie jest biegłą w przepisach prawa oraz wykonuje inną profesję, a w konsekwencji bez własnej winy nie uzupełniła braku formalnego skargi. W odniesieniu do tych okoliczności Sąd skonstatował, że: 1) Skarżąca nie może, powołując się jedynie w sposób zdawkowy na brak komunikacji z dotychczasowym pełnomocnikiem, skutecznie domagać się przywrócenia terminu jeśli nie wykazała, że sama zadbała należycie o swoje interesy, zwłaszcza, że jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja dotyczy określenia Skarżącej przez organ wysokiego zobowiązania (1,2 mln złotych), a od daty upływu terminu do wniesienia skargi do złożenia wniosku upłynął niemalże jeden rok (doręczenie decyzji DIAS - 11 maja 2022 r., upływ terminu do złożenia skargi - 10 czerwca 2022 r., złożenie skargi wraz z wnioskiem - 26 maja 2023 r.), w trakcie którego Strona nie podjęła żadnej aktywności w sprawie; 2) informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi Skarżąca powzięła co najmniej 4 października 2022 r., kiedy to osoby z substytucji obecnego pełnomocnika zapoznawały się w siedzibie organu z aktami przedmiotowej sprawy i wykonywały fotokopie dokumentów w nich zgromadzonych. Zatem wskazany przez Skarżącą termin (21 maja 2023 r.) pozyskania informacji o niezłożeniu skargi w rozpatrywanej sprawie nie był wiarygodny. 2. Zażalenie W zażaleniu Skarżąca, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: P.p.s.a.), wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu. W uzasadnieniu przedstawiła motywy świadczące, jej zdaniem, o braku zawinienia w sprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 3.2. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast według art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a także dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika zatem, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. 3.3. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela zasadnicze stanowisko Sądu pierwszej instancji. Powołane przez Stronę okoliczności, które doprowadziły do uchybienia terminowi we wniesieniu skargi, nie mogły być uznane za świadczące o braku winy Strony w nieterminowym dokonaniu rzeczonej czynności procesowej. 3.4. Aczkolwiek zgodzić się należało z twierdzeniem Skarżącej, że jej bierność w postępowaniu podatkowym, czy brak znajomości przepisów prawa, nie świadczy o niestaranności Skarżącej, w sytuacji gdy ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do jej reprezentowania. To jednak już zawinienie takiego pełnomocnika obarcza samą Stronę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest wszak stanowisko prawne, że skutki działania pełnomocnika ponosi strona. Ona też ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw (por. wyroki NSA: z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 166/17; z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 1259/19). W realiach sprawy oznaczało to, że jeżeli za Stronę przed organem działał pełnomocnik (będący adwokatem), to jego działanie/zaniechanie odnosiło skutki dla Strony. W sprawie o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi świadczyć miał "utrudniony kontakt Strony z pełnomocnikiem" (str. 3 wniosku), "brak informacji na temat zakończonego postępowania", "nieskuteczne poinformowanie Skarżącej o możliwej dalszej drodze sądowoadministracyjnej" (str. 3 wniosku). Okoliczności te miały się przekładać na brak wiedzy Skarżącej o doręczeniu jej decyzji i możliwości zaskarżenia tego aktu. Tymczasem brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody. Powoływana zaś przez Skarżącą okoliczność nie przekazania przez jej pełnomocnika informacji o wydaniu i doręczeniu decyzji Dyrektora IAS nie może być uznana za świadczącą o należytej staranności. Zaniechanie określonej czynności, obowiązku (tu: przekazania informacji) zasadniczo świadczy bowiem samo w sobie o niedbalstwie. Skarżąca zaś nie przedstawiła jakichkolwiek powodów zaniechania prowadzącego do jej niewiedzy o wydaniu i doręczeniu decyzji Dyrektora IAS. Nie podała w szczególności dlaczego właśnie w terminie otwartym do wniesienia skargi miała "utrudniony kontakt" (str. 3 wniosku) z adwokatem ją reprezentującym. Sama okoliczność braku informacji od pełnomocnika, jako stanowiąca przyczynę nie złożenia skargi w terminie, to jeszcze za mało, aby stwierdzić stan braku zawinienia po stronie zawodowego pełnomocnika. Przyjmując inaczej należałoby uznać, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest zawsze zasadne, gdy wnioskujący/jego reprezentant nie zrealizował swoich obowiązków, z czym nie sposób się z oczywistych względów zgodzić. W związku z czym argumentacja z zażalenia nie była skuteczna, a słuszna była finalna ocena Sądu pierwszej instancji co do nieuprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu. 3.5. Godzi się przy tym zauważyć - co przyjął Sąd pierwszej instancji - że informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi Skarżąca powzięła co najmniej 4 października 2022 r., kiedy to osoby z substytucji obecnego pełnomocnika zapoznawały się w siedzibie organu z aktami przedmiotowej sprawy i wykonywały fotokopie dokumentów w nich zgromadzonych. Wskazany przez Skarżącą termin (21 maja 2023 r.) pozyskania informacji o niezłożeniu skargi w rozpatrywanej sprawie – Sąd pierwszej instancji ocenił za niewiarygodny. W zażaleniu stanowiska tego nie kwestionowano. 3.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.