I SAB/Wa 236/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. U. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania żądania użytkownika wieczystego o dokonanie aktualizacji opłaty rocznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. U. wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. M. U. (dalej jako "skarżący") pismem z 6 września 2023 r., uzupełnionym pismami z 12 i 26 września 2023 r. oraz 20 października 2023 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 16 stycznia 2023 r. złożonego w trybie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", tj. wniosku o obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Skarżący wskazał, że mimo złożenia ww. wniosku i wniesienia w dniu 5 września 2023 r. ponaglenia w związku z jego nierozpoznaniem, nadal nie otrzymał informacji w sprawie, ani też żadnego rozstrzygnięcia, w tym wskazania okoliczności wymienionych w art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 803), powoływanej dalej jako "K.p.a." Nie wiadomo też, czy postępowanie zostało wszczęte. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku; stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny (bowiem skarżący zobowiązany jest uiszczać opłatę za użytkowanie wieczyste dwukrotnie wyższą niż w poprzednim roku w terminie wskazanym w decyzji); przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; jak też zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że oświadczeniem z 7 grudnia 2022 r. wypowiedział ze skutkiem z dzień 31 grudnia 2022 r. opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Oświadczenie to skarżący odebrał w dniu 16 grudnia 2022 r., zaś w dniu 15 stycznia 2023 r. wystąpił, na podstawie art. 78 ust. 2 i ust. 3 u.g.n., z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Z kolei pismem z 16 stycznia 2023 r. skarżący, w trybie art. 81 ust. 1 u.g.n., wystąpił z żądaniem obniżenia opłaty za użytkowanie ww. gruntu. Prezydent zauważył, że po pierwsze, zgodnie z art. 77 ust. 1 u.g.n. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Z tej przyczyny wniosek skarżącego z 16 stycznia 2023 r., z uwagi na toczące się z urzędu postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, pozostawał bez rozpatrzenia. Po drugie zaś, zgodnie z art. 81 ust. 1 u.g.n., w przypadku nierozpatrzenia żądania w terminie 30 dni użytkownik wieczysty może, w terminie 90 dni od dnia doręczenia żądania, skierować sprawę do kolegium. Przepisy art. 77-80 stosuje się odpowiednio. Skarżący nie skierował natomiast sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w ww. terminie. Skarżący w piśmie procesowym z 20 października 2023 r. odpowiadając na stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę wskazał, że organ nie może uzasadniać swojej bezczynności w postępowaniu przez powoływanie się na przytoczone przepisy - w szczególności art. 81 ust. 1 u.g.n. i tłumaczyć nim niewydania w terminie 30-dniowym rozstrzygnięcia w sprawie żądania użytkownika. Przepis ten nie upoważnia organu do niewydawania rozstrzygnięcia, bowiem nie wyłącza możliwości stosowania przepisów o bezczynności organu, a jedynie daje użytkownikowi wieczystemu prawo - przez skierowanie sprawy do Kolegium - do ubiegania się o merytoryczne rozpoznanie jego wniosku w sytuacji, gdy wystąpi przesłanka braku jego rozstrzygnięcia. Przepis ten daje możliwość użytkownikowi wieczystemu do otrzymania rozstrzygnięcia, nie usprawiedliwia zaś niewydawania go przez organ. Ponadto strona nie jest nim zobowiązana do skierowania sprawy do Kolegium po to, by udaremnić bezczynność organu. Organ nie może tłumaczyć się niewydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, trwającym innym postępowaniem dotyczącym aktualizacji opłaty rocznej, bowiem ten argument może być uzasadnieniem dla odmowy obniżenia opłaty, a nie dla bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zauważyć należy, że kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a., który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści ww. przepisu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Jak wynika ze skargi złożonej w niniejszej sprawie skarżący zarzuca organowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 16 stycznia 2023 r. złożonego w trybie art. 81 ust. 1 u.g.n., o obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Zgodnie z art. 81 ust. 1 u.g.n. użytkownik wieczysty może żądać dokonania aktualizacji opłaty rocznej, jeżeli wartość nieruchomości uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął aktualizacji. Doręczenie żądania powinno nastąpić w formie pisemnej w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego aktualizację opłaty rocznej. W przypadku odmowy aktualizacji opłaty rocznej użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odmowy, skierować sprawę do kolegium. W przypadku nierozpatrzenia żądania w terminie 30 dni użytkownik wieczysty może, w terminie 90 dni od dnia doręczenia żądania, skierować sprawę do kolegium. Przepisy art. 77-80 stosuje się odpowiednio. Z powyższego przepisu wprost wynika zatem, że w wypadku odmowy lub bezczynności organu, użytkownik wieczysty może skierować sprawę w terminie 90 dni od dnia doręczenia żądania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Inaczej mówiąc, przepis ten reguluje, w jaki sposób strona zwalczać może bezczynność organu po złożonym wniosku w trybie art. 81 ust. 1 u.g.n. Co więcej, nie zawarto w nim zapisu o odpowiednim stosowaniu w postępowaniu przed właściwym organem (w tej sprawie Prezydentem) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (jak ma to chociażby miejsce w art. 79 ust. 7 u.g.n.), w tym dotyczących ponaglenia złożonego w trybie art. 37 K.p.a. Już zatem z powyższych przyczyn skargę wniesioną w niniejszej sprawie na bezczynność Prezydenta uznać należało za niedopuszczalną. Zauważyć również należy, że procedurę aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości określają przepisy art. 78-81 u.g.n. Przy tym z art. 80 ust. 1 u.g.n. wynika, że od orzeczenia kolegium (kończącego postępowanie w takiej sprawie) właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoczesne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Sprawa związana z podwyższeniem opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu ma zatem charakter sprawy cywilnej, a akty właściwych organów administracji publicznej w tego rodzaju sprawach nie podlegają sądowej kontroli sądu administracyjnego, ale sądu powszechnego. Kognicji sądów administracyjnych sprawy dotyczące opłat z tytułu użytkowania wieczystego mogą podlegać dopiero, jeżeli w trakcie takiego postępowania, kończącego się wydaniem merytorycznego orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, dochodzi do postępowań ubocznych (wpadkowych) zakończonych rozstrzygnięciami, co do różnych kwestii procesowych (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 510/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika ponadto z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 12/13, tylko bezczynność lub przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wniosku złożonego w trybie art. 78 ust. 2 u.g.n. podlega kognicji sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia, bowiem skarżący zarzuca bezczynność Prezydentowi, w rozpoznaniu jego wniosku z 16 stycznia 2023 r. o obniżenie opłaty za użytkowanie wieczyste, złożonego w trybie art. 81 ust. 1 u.g.n. Z kolei tę bezczynność, jak już wskazano powyżej, skarżący kwestionować mógł jedynie poprzez skierowanie sprawy, w terminie 90 dni od dnia doręczenia żądania, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie zaś w drodze skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący skorzystał również z możliwości złożenia na podstawie art. 78 ust. 2 i ust. 3 u.g.n., wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej (dokonana wypowiedzeniem z 7 grudnia 2022 r.) jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Postępowanie takie toczyło się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie i zakończone zostało orzeczeniem z 19 września 2023 r. nr KOX/233/Po/23. Reasumując, niniejsza sprawa nie mieści się we wskazanym powyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Zatem wniesiona skarga, jako niepodlegająca jurysdykcji sądów administracyjnych, nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.