II SA/Bd 940/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym skargi M. T. o wznowienie postępowania w zakresie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 287/18 w sprawie przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania. 3. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 287/18 oddalił skargę P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał P. K. prawo pomocy obejmujące ustanowienie radcy prawnego. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. do tej funkcji wyznaczył r. pr. M. T.. W dniu [...] maja 2019 r. r. pr. M. T. złożył do WSA w Bydgoszczy opinię prawną z dnia [...] maja 2019 r. o niestwierdzeniu podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia [...] października 2018 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 287/18 referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy przyznał R. T. ze Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie [...]zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. M. T. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tutejszego Sądu z dnia [...] czerwca 2019 r. w zakresie postanowienia o przyznaniu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez zmianę wskazanego postanowienia i przyznanie r. pr. M. T. wynagrodzenia w kwocie 442,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jako podstawę wznowienia postanowienia wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz.U. z 2023 r., poz. 842), którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność stawek wynagrodzeń radców prawnych działających przed sądami, jako pełnomocnicy i obrońcy ustanowieni z urzędu, w zakresie, w jakim stawki te ustalane są na poziomie niższym niż dla radców prawnych działających w takich samych sprawach, ale z wyboru. Trybunał podzielił ocenę wyrażoną we wcześniejszych wyrokach tj. w sprawach o sygn. SK 66/19, SK 68/21, SK 85/22, że brak jest jakichkolwiek podstaw, aby zróżnicować stawki minimalne dla radców prawnych świadczących w procesie pomoc prawną w zależności od tego, czy działają z wyboru czy z urzędu. Wskazał także, że w obrocie prawnym pozostaje § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Zgodnie z ww. przepisem, koszty podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zatem niekonstytucyjność przepisów stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyłącznie określania wysokości stawek pełnomocników z urzędu. Nie zmieniono zaś sposobu doliczania podatku VAT dla wskazanych w ten sposób stawek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądowemu, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku, Sąd jest zobowiązany do zweryfikowania jego dopuszczalności. Zgodnie z treścią art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej p.p.s.a.), Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Stosownie do treści art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem tj. wyrokiem lub postanowieniem, czyli orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że chodzi zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 p.p.s.a., tj. o zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. I GZ 2/06). Przepis art. 270 p.p.s.a. nie obejmuje więc możliwości wznowienia postępowania incydentalnego-wpadkowego, to jest zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 357/10). W niniejszej sprawie skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem WSA, którym referendarz sądowy przyznał wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższe postanowienie nie jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi bowiem wniosku z art. 63 p.p.s.a., nie wszczyna sprawy sądowoadministracyjnej, a więc postępowanie w tym przedmiocie ma charakter wyłącznie incydentalny. Uzupełniająco należy wyjaśnić, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznanie wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji wywiedziona przez stronę skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia [...] czerwca 2019 r., przyznającym wynagrodzenie za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej, nie jest dopuszczalna, stąd też należało ją odrzucić. Wprawdzie art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jednak regulacja ta nie ma zastosowania do postanowień niekończących postępowania w sprawie, a taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Przepisy o wznowieniu postępowania mają zastosowanie do orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie w sprawie. Nie mają natomiast zastosowania do postanowień o charakterze procesowym, które nie kończą sprawy (por. postanowienia: WSA we Wrocławiu z 23 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 87/10, NSA z 13 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 393/09). W przepisach art. 270-285 p.p.s.a. brakuje podstaw do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 276 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.