I SA/Wa 1525/23

WyrokWSA w Warszawie2023-12-05

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Jolanta Dargas, Marta Kołtun-Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości, na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest dopuszczalna, gdy nieruchomość jest przeznaczona na cele publiczne, mimo że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza również usługi niestanowiące inwestycji celu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości jest dopuszczalna na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość jest przeznaczona na cele publiczne, nawet jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza również usługi niestanowiące inwestycji celu publicznego. Przeznaczenie gruntu na cele publiczne, zgodnie z art. 6 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy, niezależnie od innych dopuszczalnych przeznaczeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości. Nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym dekretem z 1945 r. Organy administracji odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, powołując się na przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne (budowa szkoły) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 214a u.g.n. i naruszenie konstytucyjnych praw do własności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. H., B. G. i D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. nr KOC/2194/Go/23 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania B. G.. A. H. i D. R. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Nieruchomość hipoteczna nr [...] położona w [...] przy ul. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej: "dekret"). Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.,130) - na własność Skarbu Państwa. Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1949 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...]. A zatem, termin na złożenie wniosku upływał w dniu 11 października 1949 r. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 1949 r. nr [...] nieruchomość hipoteczna oznaczona jako "Nieruchomość [...]" położona przy ul. [...] zawierająca [...] m2 powierzchni uregulowana była jawnym wpisem na imię S. P.. W dniu [...] października 1948 r. pełnomocnik S. P. złożył -w trybie art. 7 ww. dekretu - wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości. Wniosek został złożony w terminie określonym w dekrecie. Następstwo prawne ustalono na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] sierpnia 1993 r., sygn. akt [...] oraz z [...] lipca 2002 r., sygn. akt [...]. Obecnie, stronami postępowania jako następcy prawni byłego właściciela nieruchomości są: B. G., A. H. i D. R.. Jak wynika z opinii geodezyjnej z [...] listopada 2021 r. powierzchnia dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako Plac nr [...] z nieruchomości [...], położonej w [...] przy ul. [...], wynosi [...] m2 i znajduje się aktualnie w granicach ewidencyjnych działki nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność [...]. Prezydent [...] powołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2023 r., nr [...] - na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ww. dekretu oraz art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") - odmówił B. G., D. E., P. i A. H. uwzględnienia wniosku S. P. z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...], Plac [...], stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] obrębu [...]. W ocenie organu I instancji aby działka nr [...] mogła być przedmiotem zbycia, w tym użytkowania wieczystego, koniecznym byłoby zapewnienie jej dostępu do drogi publicznej poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej. Działka nr [...] znajduje się pośrodku działki nr [...] z obrębu [...] i nie posiada dostępu do drogi publicznej. Organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z [...] kwietnia 1999 r. nr [...], Prezydent [...] stwierdził nabycie przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania [...], z dniem [...] grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność [...] położonego przy ul. [...], dz. ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji nr [...] z [...] kwietnia 1999 r. w części stanowiącej, że MPO nabyło z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu pochodzącego z dawnej hipoteki "Nieruchomość [...], działka nr [...]" wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Na skutek tego, działka nr [...] została wyodrębniona z działki nr [...]. W piśmie z [...] kwietnia 2021 r. Zarząd MPO nie wyraził zgody na ustanowienie na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] będącej w użytkowaniu wieczystym MPO, służebności gruntowej, która zapewniłaby działce nr [...] z obrębu [...] dostęp do drogi publicznej do ul. [...]. Dalej Prezydent wskazał, że aktem notarialnym z [...] października 2021 r. Rep. A [...], [...] nabyło w drodze prawa pierwokupu prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o obszarze [...] ha z przeznaczeniem całego terenu na cele oświatowe - pod budowę szkoły. Tym samym, usytuowanie działki nr [...] z obrębu [...] wymusza także przeznaczenie jej pod cele oświatowe. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] zatwierdzonym uchwałą Rady [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. (Dz. Urz. [...]), działka nr [...] z obrębu [...] znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem Ic.U-CP - usługi z zakresu inwestycji celu publicznego takie jak oświaty, służby zdrowi, opieki nad dziećmi do 1. 3 (żłobek), sportu lub kultury. Prezydent przytoczył brzmienie art. 7 dekretu i art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. i podkreślił, że zgodnie z tym przepisem odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na cele określone w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według zaś art. 6 pkt 6 u.g.n. celami publicznymi jest (...) budowa i utrzymanie szkół publicznych, państwowych, samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych. Z tego względu, jak wskazał Prezydent, nie jest możliwe oddanie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz następców prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wyniku rozpoznania odwołania B. G., A. H. i D. R. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło wykładnię art. 214a u.g.n. i wskazało, że kwestia wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości na cel publiczny, jak również tożsamego przeznaczenia jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie powinna budzić wątpliwości. Faktyczne wykorzystywanie nieruchomości mieści się w zakresie opisanym w przepisie art. 6 pkt 6 u.g.n. Kolegium podniosło, że organ I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek wynikających z przepisu art. 214a u.g.n. Organ ustalił ponad wszelką wątpliwość stan faktyczny i prawny sprawy oraz oparł się na aktualnych dokumentach oraz przede wszystkim na zapisach obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe wskazuje, że została spełniona przesłanka przeznaczenia lub wykorzystywania nieruchomości na cel publiczny. Tym samym Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 214a ust. 1 pkt 1 i 7 u.g.n. Skargę na decyzję Kolegium [...] maja 2023 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. G., A. H. i D. R. (dalej: "skarżące"), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżące zarzuciły: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) poprzez jego błędne niezastosowanie podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki wydania decyzji przyznającej użytkowanie wieczyste na rzecz skarżących już w 2011 r.; 2. art. 214a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 6 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że dz. ew. [...] została przeznaczona na cele publiczne podczas gdy treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] prowadzi do wniosku, że dla obszaru oznaczonego Ic.U-CP (obejmującego dz. ew. [...]) przewidziano "przeznaczenie dopuszczalne: usługi nie stanowiące inwestycji celu publicznego, uzupełniające i związane z przeznaczeniem podstawowym, realizowane jako wbudowane" i tym samym obszar nie został w całości i w sposób wyłączny przeznaczony na cele publiczne a tylko takie wyłączenie pozwala organowi na odmowę przeniesienia własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej; 3. art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. w zw. art. 21 ust. 2, 64 ust. 1 i 3 i art. 31 ust. 3 oraz art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego zastosowanie i zaniechanie zastosowania norm konstytucyjnych, prowadzące do bezprawnego pozbawienia skarżących konstytucyjnego prawa do własności (użytkowania wieczystego) w drodze aktu prawa miejscowego (uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2022 r.), bez uzasadnienia wynikającego z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego co doprowadziło do bezprawnego wywłaszczania, które zgodnie z obowiązującą Konstytucją dopuszczalne jest wyłącznie na cele publiczne i wyłącznie za słusznym odszkodowaniem. II. Naruszenie prawa procesowego, tj.; 1. art. 107 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na: a) braku rozpoznania zarzutów naruszenia prawa procesowego co doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy, w szczególności braku rozpoznania zarzutu naruszenia art. 8 w zw. z art. 35 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i doprowadzenia do wydania decyzji w warunkach rażącego naruszenia prawa polegającego na: – celowym i rażącym zaniechaniu wydania decyzji przez ponad 11 lat (mimo nakazu SKO wydania decyzji w 2015 r. i nakazu WSA wydania decyzji w 2018 r.) co doprowadziło do wydania decyzji w warunkach: ← obowiązywania (uchwalonego w 2016 r.) niekonstytucyjnego przepisu art. 214a u.g.n., wprowadzającego nielegalne wywłaszczenie prawowitych spadkobierców przedwojennych właścicieli nieruchomości; uchwalonego ([...] grudnia 2022 r.) miejscowego planu, ← zagospodarowania przestrzennego, który wszedł w życie 1 miesiąc przed wydaniem decyzji skutkującej bezprawnym, niekonstytucyjnym wywłaszczeniem uprawnionych zgodnie z art. 7 dekretu, bez prawa do odszkodowania; – prowadzeniu nieskomplikowanego postępowania administracyjnego przez 11 lat, kilkanaście razy zmieniając termin wydania decyzji, wskazując, wbrew prawdzie, na trwające latami prace geodezyjne, czym w sposób książkowy, naruszono zaufanie skarżących do organu poprzez wprowadzanie w błąd co do rzeczywistych intencji i podejmowanych przez organ działań w taki sposób aby stworzyć u skarżących wrażenie że organ przygotowuje "opracowania geodezyjne" celem przyznania skarżącym prawa użytkowania wieczystego podczas gdy de facto organ celowo, zdaniem skarżących, dokonywał zabiegi prawne i faktyczne mające za zadanie uniemożliwić ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżących (m.in. transfery praw majątkowych (użytkowania wieczystego) pomiędzy swoją spółkami (MPO), uchwalanie aktów prawa miejscowego wprowadzających przeznaczenie na tzw. cel publiczny, który w ocenie skarżących jest iluzoryczny i służy wyłącznie uniemożliwieniu "zwrotu" nieruchomości jej prawowitym właścicielom); b) braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy przyznania użytkowania wieczystego z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej oraz braku uzasadnienia dla wyrażonych w uzasadnieniu ocen faktycznych lub prawnych dot. braku dostępu do drogi publicznej lub niewykonalności decyzji gdyby była pozytywna co doprowadziło do pozbawienia strony poznania motywów rozstrzygnięcia; c) braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w części dotyczącej celu na jaki została przeznaczona dz. ew. [...] poprzestając jedynie na wskazaniu art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. podczas gdy pkt 1 odwołuje się do szerokiego katalogu celów publicznych w art. 6 u.g.n. 2. art. 89 i 10 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz wydanie decyzji przez organ II Instancji bez odbycia rozprawy, mimo iż skarżące złożyły taki wniosek w odwołaniu od decyzji (pkt 4 odwołania) co doprowadziło do naruszenia prawa strony do bycia wysłuchanym; 3. art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie dołączenie do akt sprawy zawnioskowanych przez skarżące w odwołaniu akta SKO w sprawie [...] (pkt 5 odwołania) co doprowadziło do zaniechania ustaleń w zakresie spełnienia przez skarżące przesłanek uzyskania użytkowania wieczystego gruntu już w styczniu 2012 r. oraz celowego działania organu na szkodę skarżących, który przez 11 lat celowo zwlekał z przyznaniem skarżącym prawa użytkowania wieczystego mimo spełnienia przesłanek zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.. Jednocześnie skarżące wniosły o dołączenie do akt sprawy szeregu dokumentów (wyszczególnionych w pkt 4-7 na str. 6 skargi) - na okoliczność wykazania trwającej (celowej zdaniem skarżących) bezczynności Prezydenta w niniejszej sprawie, uniemożliwiającej realizację prawa przez uprawnione. Ponadto skarżące wniosły o dołączenie do akt niniejszej sprawy fragmentu Dziennika Urzędowego Województwa [...] z [...] grudnia 2022 r., poz. [...] zawierającego uchwałę Nr [...] Rady Miasta Stołecznego [...] z [...] grudnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...], dostępnego na wskazanej stronie internetowej - Rozdział 1 - § 1 - § 6 oraz § 17 wraz z rysunkiem planu z oznaczoną dz. ew. [...] kolorem niebieskim - na okoliczność: a) przeznaczenia obszaru 1c. U - CP na usługi z zakresu inwestycji celu publicznego - zgodnie z § 4 ust. 2 aktu prawa miejscowego, b) przeznaczenia obszaru U-CP podstawowego (tj. usługi z zakresu inwestycji celu publicznego) oraz przeznaczenia dopuszczalnego - usługi niestanowiące inwestycji celu publicznego (§ 4 ust. 2 do którego odwołuje się § 17 aktu prawa miejscowego); w konsekwencji na okoliczność: a) podwójnego przeznaczenia dz. ew. [...] w sposób równoległy oraz równorzędny na usługi stanowiące inwestycję celu publicznego oraz nie stanowiące inwestycji celu publicznego (§ 4 ust. 2 pkt 3 ww. ), b) miejsca położenia dz. ew. 6/1 w bliskim sąsiedztwie dużego węzła kolejowego co zgodnie z § 6 ust.3 pkt 2 lit. a. ww. aktu uniemożliwia realizację budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży co wskazuje, że przeznaczenie dz. ew. [...] nie zostanie zrealizowane i nie stanowi przeszkody do przyznania uprawnionym prawa użytkowania wieczystego; c) związku pomiędzy datą wydania decyzji przez Prezydenta [...], ([...] luty 2023 r.) a wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] ([...] stycznia 2023 r.), na podstawie którego Prezydent [...] po 11 latach bezprawnej i rażącej zwłoki odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego skarżącym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Pismem z [...] czerwca 2023 r. skarżące wniosły o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazały, że w wyniku naruszenia przez organ szeregu przepisów zawnioskowały o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w zakresie postanowień: § 4 ust. 2 pkt 1, § 4 ust. 13 pkt 2, ust. 1 pkt 1, § 6 ust. 3 pkt 1 lit. d oraz § 6 ust. 3 pkt 2 lit. a planu miejscowego, w części, w jakiej ww. postanowienia odnoszą się do nieruchomości, której następcami prawnymi są skarżące. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania. W dniu 5 grudnia 2023 r., Sąd odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów wymienionych w skardze uznając, że zawnioskowane dowody (znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej, bądź na wskazanej stronie internetowej, bądź znane Sądowi z urzędu) - pozostają bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s,a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną. Przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. W przedmiotowej sprawie Prezydent orzekał jednak w zmienionych warunkach prawnych. Nowelizacją z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2016 r. poz. 1271) - która weszła w życie z dniem 17 września 2016 r. - został dodany art. 214a do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia podjętego przez organy administracji w niniejszej sprawie stanowił właśnie art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n.. W tym miejscu należy wyjaśnić, że celem wprowadzenia art. 214a u.g.n. było umożliwienie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, w przypadkach wymienionych w dodanym przepisie art. 214a u.g.n. Spośród wymienionych przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, (w brzmieniu przepisu obowiązującym do dnia jego nowelizacji dokonanej przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1709)) wypada zwrócić uwagę na dwie, które znalazły zastosowanie w okolicznościach badanej sprawy. Są to kolejno: – przeznaczenie lub wykorzystywania gruntu na cele publiczne określone w art. 6 u.g.n. (art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n.); – przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty (art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n.). Przesłanki te znajdują zastosowane niezależnie od przyczyn odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wg planu zabudowania. Przyjmuje się przy tym, że tak skonstruowany przepis art. 214a u.g.n. powoduje, iż spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w jego treści uprawnia organ do odmowy ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych, bez badania spełnienia przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego (vide: E. Bończak- Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. V, WKP 2018, uwagi do art. 214a). Co istotne, przepis art. 214a u.g.n. jeszcze przed wejściem w życie był przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją RP, dokonanej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., Kp 3/15, (OTK ZU A/2016, poz. 66). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że przepis art. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodanego art. 214a u.g.n. jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny odniósł się szerzej do przepisów art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdził, że wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela - po pierwsze - do 1 sierpnia 1985 r. były ustawowymi przesłankami odmowy (na podstawie ustawy) i - po drugie - w okresie późniejszym, w sprawach rozpatrywanych przez sądy wielokrotnie, były podstawą nieuwzględnienia wniosku restytucyjnego. Trybunał odniósł się kolejno do wszystkich wówczas pięciu przesłanek odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego, przewidzianych w art. 214a ustawy. Stwierdzając konstytucyjność przewidzianej w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cel publiczny wskazany w art. 6 tej ustawy, Trybunał przypomniał, że "wykonywanie zadań publicznych przez administrację państwową i samorządową jest obligatoryjne. Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego." W ocenie Trybunału skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową. Trybunał uznał więc, że realizacja celu publicznego - w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji - może uzasadniać odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela. Odmowę tę należy jednak badać w każdym konkretnym przypadku. Podsumowując konstytucyjną ocenę art. 214a ustawy Trybunał stwierdził, że "mocą tego przepisu ustawodawca dokonał ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela gruntu. Dzięki temu nastąpi wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości położonych w Warszawie. Bezpieczeństwo prawne i stabilizacja sytuacji prawnej, zwłaszcza gdy chodzi o nieruchomości, stanowią wartość konstytucyjną." W tak nakreślony kontekst legislacyjny wpisują się okoliczności badanej przez Sąd sprawy, pozwalając uznać wypełnienie przesłanki umożliwiającej organowi odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 nowelizacji z 25 czerwca 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tej nowelizacji. Jak wynika z akt sprawy sporna działka nr [...] położona jest na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...], uchwalony uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. (Dz. Urz. [...]). Działka nr [...] położona jest na terenie oznaczonym 1c.U-CP, wewnątrz działki nr [...]. Dla tego terenu ustala się podstawowe przeznaczenie - usługi z zakresu inwestycji celu publicznego - zgodnie z § 4 ust. 2. Przepis § 4 ust. 2 brzmi: Ustala się przeznaczenie terenu oznaczonego literami U-CP: 1) przeznaczenie podstawowe: usługi z zakresu inwestycji celu publicznego jak usługi oświaty lub usługi zdrowia lub usługi opieki nad dziećmi do lat 3 (żłobek) lub usługi sportu lub kultury; 2) przeznaczenie dopuszczalne: usługi niestanowiące inwestycji celu publicznego, uzupełniające i związane z przeznaczeniem podstawowym, realizowane jako wbudowane. Zgodnie z § 2 pkt 8 ilekroć w przepisach uchwały jest mowa o przeznaczeniu podstawowym – należy przez to rozumieć ustalone w planie przeznaczenie terenu pod funkcje, których udział w zagospodarowaniu działki jest przeważający, tzn. stanowi nie mniej niż 60 % jej powierzchni i nie mniej niż 60 % powierzchni użytkowej wszystkich budynków na niej lokalizowanych. Z kolei, zgodnie z art. 6 pkt 6 u.g.n. celami publicznymi są: budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, uczelni publicznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, 374, 695, 875 i 1086), szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych. Mając więc na uwadze powyższe zapisy planu oraz treść art. 6 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w ocenie Sądu, słusznie organy uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 214a pkt 1 tej ustawy uniemożliwiające ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłego przeddekretowego właściciela jeśli chodzi o działkę nr [...]. Dodatkowo także zaistniała przesłanka z pkt 7 art. 214a ust. 1 u.g.n. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia ww. przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z powołanymi przepisami Konstytucji RP oraz przepisami kodeksu postępowania administracyjnego a także dotyczące naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu są chybione. Brak jest podstaw do uznania, iż w sprawie naruszone zostały normy art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 3 i art. 31 ust. 3 oraz 8 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem z 19 lipca 2016 r. dokonał oceny zgodności z ww. przepisami art. 214a u.g.n. i nie znalazł podstaw do jego derogacji z systemu prawnego. Dokonana w ww. wyroku trybunalska wykładnia powyższego przepisu nie pozwala uznać, iż odmowa przyznania skarżącemu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 214a pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 6 u.g.n., prowadzi do naruszenia ww. normy konstytucyjnych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art.151 p.p.s.a. - skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło