III SA/Gd 327/22
WyrokWSA w Gdańsku2022-07-21
Skład orzekający: Jacek Hyla, Janina Guść, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę rolniczą przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od emerytury, a osoba ta nie została poinformowana o możliwości zawieszenia wypłaty emerytury?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że choć istnieje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a świadczenie pielęgnacyjne ma na celu rekompensatę utraconych dochodów z pracy, to wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między świadczeniem a emeryturą jest sprzeczna z przepisami ustawy. Sąd uznał, że osoba reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powinna być świadoma możliwości wyboru świadczenia poprzez zawieszenie wypłaty emerytury, a brak takiego pouczenia przez organ nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi.Stan faktyczny
Skarżący S. O. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego prawa do emerytury rolniczej, co stanowi negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył decyzję, argumentując, że organ powinien był poinformować go o możliwości wyboru świadczenia lub zawieszenia wypłaty emerytury, a także o celowościowej i systemowej wykładni przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
W dniu 15 października 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynął wniosek S. O., reprezentowanego przez radcę prawnego, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną G. O.
Decyzją z dnia 2 listopada 2021 r. nr OPS.5211.77.2021 Burmistrz C., działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, pkt 21 lit. c, art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 23 ust. 1 - 4, art. 24 ust. 2, ust. 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej powoływanej również jako "ustawa", rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 października 2021 r. do dnia 31 stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad żoną legitymującą się orzeczeniem o całkowitej okresowej niezdolności do samodzielnej egzystencji, i należy do kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia.
Wnioskodawca posiada jednak prawo do emerytury przyznane decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 stycznia 2018 r., a zatem zaistniała negatywna przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wnioskodawca odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że organ zaniechał wykładni systemowej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy, a także naruszył przepisy postępowania: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania go o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr KSO. 421.1254.2021 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż wnioskodawca zapewnia niepełnosprawnej żonie opiekę w sposób właściwy i trwale. Orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego żona wnioskodawcy została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji do stycznia 2022 r. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca pobiera emeryturę.
Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy strona ma przyznane prawo do emerytury. Między innymi wskazał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może naruszać zasady równości różnicując w sposób nieuprawniony sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych, zwłaszcza że strona może dokonać stosownego wyboru i zawiesić prawo do pobierania emerytury. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, nie zawiesił prawa do pobierania emerytury.
S. O. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego emerytury pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście powyższego zarzutu skarżący wskazał na:
- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącego, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;
- naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń - emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę, oraz naruszenie przepisów poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego,
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 9, art. 79a oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącego, o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącego emerytury za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącego do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że normy prawnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy nie należy stosować w oderwaniu od zasad wykładni systemowej i celowościowej. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobom zmuszonym do zaprzestania pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bliskim chociaż minimum zabezpieczenia społecznego w postaci minimalnego świadczenia pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb. O ile można zaryzykować tezę, że (z uwagi na wprowadzony w ustawie o świadczeniach rodzinnych mechanizm waloryzacji) świadczenie pielęgnacyjne w obecnej wysokości – 2.119 zł - spełnia ten warunek, o tyle nie sposób stwierdzić, że walor taki zachowała otrzymywana przez skarżącego emerytura. Dlatego, z uwagi na zasady wykładni celowościowej i aksjologicznej, aktualizacji uległ sposób wykładni przywołanych przepisów. Wymienione świadczenia obecnie nie mogą być traktowane jako świadczenia równoważne, stąd też daleko niesprawiedliwe i sprzeczne z założeniami ustawodawcy byłoby zabranie osobom, na rzecz których ustalono prawo do emerytury, możliwości otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, zrównującego poziom ich zabezpieczenia społecznego z osobami nie posiadającymi ustalonego prawa do emerytury.
Fakt pobierania emerytury przez skarżącego nie jest negatywną przesłanką, której nie można było usunąć w toku postępowania, ponieważ skarżący pozostaje uprawniony do zawieszenia prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dalej skarżący przytoczył obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19, z którego wynika, że organ powinien poinformować wnioskodawcę o możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego albo emerytury. Brak takiej informacji powoduje, że decyzja odmowna została wydana przedwcześnie.
Skarżący wyraził pogląd, że ustalenie prawa do emerytury nie uniemożliwia podjęcia pracy. Może to jedynie skutkować zawieszeniem takiego prawa w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego.
Prawidłowe zatem odczytanie treści art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy prowadzi do wniosku, że skarżący, opiekujący się niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, pomimo pobierania przez niego emerytury, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Powoływana ustawa przewiduje ponadto przesłanki negatywne, których wystąpienie w sprawie, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedna z tych przesłanek została określa w treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2022 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym organy obu instancji zgodnie orzekły, że skarżącemu nie można przyznać wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Wnioskujący ma bowiem przyznane prawo do emerytury rolniczej, a powołany przepis jednoznacznie wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji. Skarżący zaś, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika utrzymywał, że powinien otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości odpowiadającej różnicy miedzy tym świadczeniem i otrzymywaną emeryturą, ewentualnie organy winny pouczyć go o możliwości i potrzebie zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego.
W orzecznictwie wielokrotnie już zwracano uwagę na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Jego literalne brzmienie nakazujące wyeliminowanie z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałoby bowiem konstytucyjną zasadę równości.
W wyroku z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 829/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy zostały pozbawione świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym podmiotom, które mają prawo do innych świadczeń, wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei podmiotom, które otrzymują inne dochody niż wymienione w przywołanych przepisach, przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach.
W orzecznictwie podnosi się, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił nadto uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż wysokość tego świadczenia powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art.27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Kwestie zbiegu uprawnień reguluje także art. 33 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 933).
W wyrokach z dnia 28 czerwca 2019r. (I OSK 757/19) oraz z 8 stycznia 2020r. (I OSK 2392/19) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem zgodnie z tym stanowiskiem, osobie uprawnionej, posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela jednak przedstawionego wyżej sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno – rentowego. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020r. sygn.. akt IVSA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020r. sygn.. akt II SA/Rz 1265/19).
Powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, orzekającego w niniejszym składzie, przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego.
W przypadku emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art.34 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, a zatem w art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 504). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, którą należy wiązać nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. O ile zatem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania emerytury, organ winien poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.
Przyjąć należy jednak, że obowiązek informacyjny obciążający organ w stosunku do strony aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, w której strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wniosek skarżącego o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego został sporządzony i podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego i zawiera żądanie, by zobowiązać skarżącego do dokonania wyboru świadczenia emerytalnego lub świadczenia pielęgnacyjnego poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury rolniczej. Świadczy to o pełnej wiedzy pełnomocnika (a tym samym skarżącego) o warunkach, jakie muszą zostać spełnione w celu uzyskania przedmiotowego świadczenia.
Warto też podkreślić, że organ pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać przyznane, ponieważ skarżący ma ustalone prawo do emerytury rolniczej. Była to jedyna przesłanka odmowy tego świadczenia. Mimo to pełnomocnik skarżącego nadal oczekiwał pouczenia go przez organ.
Skoro skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wiedział o regułach związanych z przyznaniem świadczenie pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu ze świadczeniem emerytalnym (co wynika z treści wniosku, odwołania i skargi) nie można oczekiwać od organu, by dodatkowo informował skarżącego (jego pełnomocnika) w tym zakresie. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi, że organ winien pouczyć skarżącego o możliwości zawieszenia wypłaty mu emerytury rolniczej.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na zgodny wniosek stron.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło