IV SA/Po 682/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 18 lipca 2023 r. nr [...] Decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania M. W. (dalej również: skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.] - dalej: k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. (dalej również: Prezydent Miasta; organ I instancji) z dnia 18 lipca 2023 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 roku. Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. Prezydent Miasta O. . odmówił M. W. przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r., powołując się na art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2022 r., poz. 2687 ze zm.). Prezydent Miasta wskazał przede wszystkim na to, że w centralnej ewidencji emisyjności budynków zgłoszone źródło ciepła to piec na paliwo stale. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że posiada dwa źródła ciepła, gdyż ogrzewa dom zarówno gazem, jak i paliwem stałym. Kolegium, motywując rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 30 sierpnia 2023 r., przywołało brzmienie art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (dalej również: ustawa). Ponadto wyjaśniło, że skarżąca we wniosku z dnia 26 sierpnia 2023 r. wystąpiła o refundację podatku VAT za paliwa gazowe w 2023 r. Do wniosku załączono fakturę VAT za paliwa gazowe oraz potwierdzenie zapłaty za fakturę. Strona wskazała, że jej gospodarstwo jest jednoosobowe. Organ II instancji uznał, że w sprawie spełniona jest przesłanka z art. 18 ust 1 ustawy, bowiem dochód strony miesięcznie wyniósł [...] zł, jednakże stwierdziło, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 18 ust. 2 tej ustawy. Organ podniósł przy tym, że akta sprawy wskazują na to, że w dniu 31 marca 2022 r. złożono deklarację CEEB, z której wynika, że źródło ogrzewania to kocioł gazowy zainstalowany i eksploatowany o funkcji c.o. i c.w.u. Ponadto wyjaśnił, że 29 sierpnia 2022 r. zmieniono wcześniej złożoną deklarację CEEB, z której wynika, że źródło ogrzewania to kocioł na paliwo stale zainstalowany i eksploatowany o funkcji c.o. i c.w.u. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie brak jest potwierdzenia, aby kocioł gazowy pełnił funkcję ogrzewania centralnego, gdyż w takim stanie sprawy kocioł gazowy nie jest głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej. Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie jest możliwie przyznanie refundacji VAT za paliwa gazowe w 2023 r., bowiem brak jest potwierdzenia w CEEB, iż kocioł gazowy jest głównym źródłem ogrzewania gazowego. W skardze na decyzję odwoławczą M. W. podniosła, że organ I instancji, odmawiając przyznania jej refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe, powołał się na fakt złożenia dwóch deklaracji, które zostały zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Strona wyjaśniła, że w pierwszej deklaracji wskazała źródło ciepła z kotła gazowego - gdyż tak użytkowała i użytkuje go do tej pory, jednak w dniu 29 sierpnia 2022 r. zmieniła deklarację na kocioł na paliwo stałe. W tym zakresie wyjaśniła, że kocioł na paliwo stałe był również użytkowany naprzemiennie z kotłem gazowym, gdyż "ogrzewanie kotłem gazowym nie docieplało domu" i była zmuszona użytkować kocioł na paliwo stałe. Dodała, że w obecnym roku użytkuje jednak częściej kocioł gazowy "ze względu na stan chorobowy", problemy z poruszaniem się i problem z obsługą pieca, gdyż jest osobą niepełnosprawną. Podniosłą, że potwierdzeniem użytkowania kotła gazowego w okresie od 3 stycznia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r. są faktury, które dołączyła do wniosku z dnia 28 czerwca 2023 r., świadczące o zużyciu paliwa gazowego. Zaznaczyła, że obecnie ma 2 zainstalowane źródła ciepła i dwa źródła eksploatuje; dołączonych faktur wynika jasno, że użytkuje również kocioł gazowy. Podkreśliła również, że nie skorzystała z pomocy w formie dodatku węglowego w 2022 r. Powodem tego była złożona deklaracja w CEEB z uwzględnieniem kotła na paliwo stale w dniu 29 sierpnia 2022 r., czyli po 11 sierpnia 2022 r. (według ustawy o dodatku węglowym z dnia 5 września 2022 r.). W związku z powyższym podniosła, że skoro użytkuje kocioł gazowy, to zasadne było przyznanie jej refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe za okres od 3 stycznia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zakwestionowanej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 listopada 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.) - dalej: u.COVID-19. O powyższym strony zostały zawiadomione pismami z dnia 8 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs(4) ust. 1 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja odwoławcza utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 roku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Ustawa ta reguluje zasady i tryb przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty [...]zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty [...]zł na osobę – przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Z kolei stosownie do art. 19 ust. 1 przywołanej ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Natomiast według art. 20 ust. 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy, w sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Podkreślenia również wymaga, że ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r. W przedmiotowej sprawie organy uznały, że to ostatnia ze złożonych deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), do dnia 21 grudnia 2022 r., stanowi podstawę do oceny przysługiwania prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Wskazano w tym zakresie, że nie została spełniona przesłanka z art. 18 ust. 2 ustawy ze względu na to, że według deklaracji złożonej w CEEB skarżąca wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania kocioł na paliwo stałe, a nie kocioł gazowy. Materiał zgromadzony w sprawie wskazuje na to, że 31 marca 2022 r. złożono deklarację CEEB, z której wynika, że źródło ciepła (ogrzewania) to kocioł gazowy zainstalowany i eksploatowany o funkcji Ogrzewanie (c.o.) i Ciepła woda (c.w.u.) - z jednoczesnym wskazaniem 2 źródeł ciepła i liczby 1 w rubryce "Liczba eksploatowanych źródeł ciepła". Niemniej jednak 29 sierpnia 2022 r. złożono kolejną deklarację CEEB ze wskazaniem, że źródło ogrzewania to kocioł na paliwo stałe - o funkcji c.o. i c.w.u., zainstalowany i eksploatowany jako jedyne źródło ciepła. W konsekwencji organy odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie brak jest potwierdzenia, aby kocioł gazowy pełnił funkcję ogrzewania centralnego, gdyż w takim stanie sprawy kocioł gazowy nie jest głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej. Zdaniem Sądu, poczynione ustalenia faktyczne i analiza istotnych okoliczności sprawy nie pozwalały na jednoznaczne wyciągnięcie takich wniosków, jakie zostały zaprezentowane przez organy administracji, a które spowodowały odmowę przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Należy w tym miejscu podkreślić, że reguła określona w art. 20 ust. 2 przywołanej ustawy, określająca obowiązki organu przy weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, nie została ograniczona tylko do sprawdzenia zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności, lecz w szczególności wskazano, że dokonuje się weryfikacji na podstawie takiego dokumentu, co nie oznacza, że jest to jedyny dowód, który powinien stanowić podstawę ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli pozostają wątpliwości, jak w tej sprawie, to organ zobowiązany jest do wyjaśnienia tych istotnych okoliczności. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że w przytoczonych przepisach prawodawca wskazał na rzeczywiste wykorzystywanie jako głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewczego na paliwo gazowe, nie zaś formalnie takiego, które zostało błędnie wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 572/23, dostępny jw.). Co więcej, w niniejszej sprawie trzeba mieć również na uwadze fakt, że Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków powstała z dniem 1 sierpnia 2023 r. (zob. 16 ust. 1 w związku z art. 18 oraz art. 22 pkt 5 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw [Dz.U. z 2020 r., poz. 2127] w związku z komunikatem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie określenia dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków [Dz.U. z 2023 r., poz. 831] - zob. szerzej wyroki WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Po 185/23 i 27 września 2023 r. sygn. akt II SA/Po 377/23 - dostępne jw.), wiarygodność tej ewidencji nie mogła stanowić o większej mocy dowodowej niż oświadczenie złożone w podaniu inicjującym postępowanie administracyjne i dalsze twierdzenia skarżącej. Wobec tego należało zadbać rzeczywiście zachodzący stan faktyczny w sprawie i wiarygodność stanowiska skarżącej, że pomimo posiadania dwóch źródeł ciepła, które były użytkowane naprzemiennie, to jednak w 2023 r. częściej użytkuje kocioł gazowy z powodów wskazanych w odwołaniu, w kontekście dołączonych do wniosku faktur potwierdzających zakup gazu ziemnego w 2023 r. To pozwoliłoby na jednoznaczne rozstrzygnięcie, jakie jest główne źródło ciepła w 2023 r. w lokalu skarżącej i czy zachodzą podstawy do udzielenia przedmiotowego wsparcia pieniężnego. Organy nie wzięły pod uwagę tego, że ostatni wpis do CEEB nastąpił w czerwcu 2022 r., a wniosek o udzielenie refundacji dotyczy pierwszej połowy 2023 r. Od tamtej pory okoliczności faktyczne mogły zaś ulec istotnej zmianie, na którą też wskazuje strona skarżąca. W konsekwencji, w razie wystąpienia istotnych wątpliwości, jak tych odnoszących się w niniejszej sprawie do faktycznie użytkowanego głównego źródła ciepła – w kontekście pierwotnego zgłoszenia źródła ciepła zasilanego gazem do CEEB, a następnie zgłoszenia jako takiego źródła pieca na paliwa stałe w lokalu, w którym mieszka skarżąca, przy jednoczesnym dokumentowaniu zakupu określonej ilości gazu ziemnego w 2023 r. – zadaniem organu powinno być należyte wyjaśnienie tych kwestii. Tym bardziej, że ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony, dotyczącego przedmiotowej refundacji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 556/23, dostępny jw.). Trzeba mieć bowiem na uwadze, że organ ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) została zaś skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji zastosują się do oceny prawnej i wskazań wynikających z niniejszego uzasadnienia wyroku. Wszystko, co zostało wcześniej powiedziane, prowadzi do wniosku, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy miało miejsce naruszenie przepisów art. 18 i art. 20 ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Miało to wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do błędnego ograniczenia się przez organ do jednego rodzaju źródła dowodowego (danych z CEEB) i poczynienia wyłącznie na jego podstawie ustaleń faktycznych w sprawie. Ponadto świadczyło to również o istotnym naruszeniu przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wszystko to z kolei powodować musiało uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., obydwu zakwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.