VI SAB/Wa 5/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność i przewlekłość Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu A. K. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. A. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłość Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. W jej treści wskazał, że przedmiotowa skarga na bezczynność została wniesiona w związku z nierozpoznaniem przez ww. organ wniosku w celu weryfikacji decyzji z dnia [...] października 2020 r. znak [...] w trybie nadzwyczajnym. Wniósł także o "rozpoznanie skargi pod kątem przewlekłości postępowania (...)" (str. 3 skargi). Formułując żądania skargi Skarżący wniósł m.in. o: - załatwienia wniosku z dnia 6 października 2021 r. w terminie 7 od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami, - zobowiązanie organu do dokonania czynności o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne, - przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, względnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: "organ", "Prezes URE") wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W treści pisma Prezes URE wskazał m.in., że ponaglenie wniesione w tym samym dniu co skarga nie może odnieść skutku. Wyjaśnił także, że w dniu [...] października 2020 r., na podstawie art. 8 ust. 1 i 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2020 r. poz. 833, ze zm.) rozstrzygnął spór dotyczący odmowy przyłączenia do sieci elektroenergetycznej przez E. z siedzibą w G. mikroinstalacji należącej do P. W. położonej w miejscowości G.. Prezes URE orzekł, że na E. nie ciąży publicznoprawny obowiązek przyłączenia do sieci elektroenergetycznej tej mikroinstalcji. Stronami tego postępowania byli wnioskodawca – P. W. oraz operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego - E. Z treści pism Skarżącego wynika, że był on wykonawcą instalacji. Skarżący nie był ani stroną w ww. sporze, ani nawet pełnomocnikiem wnioskodawcy. Wydana zaś przez Prezesa URE decyzja jest prawomocna. Żadna ze stron sporu nie wniosła odwołania do Sądu Okręgowego w [...] - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 30 ust 2 ustawy - Prawo energetyczne. Od grudnia 2020 r. Skarżący formułował do Prezesa URE szereg różnych wystąpień, w tym m.in. występował o stwierdzenie nieważności ww. decyzji czy wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją z dnia [...] października 2020 r. W dniu [...] kwietnia 2021 r. Prezes URE wydał decyzję, którą odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] października 2020 r. (decyzja nie została zaskarżona). Natomiast w dniu 12 sierpnia 2021 r. wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2020 r. Pismem z dnia 6 października 2021 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem "o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego". Podanie to zostało zaadresowane do Prezesa Rady Ministrów, a wniesione za pośrednictwem Prezesa URE. Z jego treści wynika, że Skarżący domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2020 r. W licznych pismach znajdujących się w aktach sprawy, Skarżący generalnie podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. III SAB/Gd 5/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę ze skargi Strony z dnia 8 listopada 2021 r. do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Warszawie. Zażalenie Skarżącego na powyższe postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. II GZ 402/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. W sprawie, pismem z dnia 8 listopada 2021 r. Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, w związku z niezałatwieniem przez Prezesa URE jego podania z dnia 6 października 2021 r. Sąd zobowiązany był jednak skargę odrzucić z uwagi na jej niedopuszczalność spowodowaną niewyczerpaniem środka zaskarżenia. Stosownie do treści art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", "Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka." Z przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, aniżeli wskazane w punktach od 1 do 5a, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Instytucja ponaglenia została wprowadzona do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), zastępując dotychczasowy środek zwalczania bezczynności w postaci zażalenia. Ustawa ta wprowadziła także pojęcia "bezczynności" i "przewlekłości". Wedle art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.", w brzmieniu właściwym w sprawie (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2), i winno być wniesione do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, albo do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3). Organ, o którym mowa w § 3, rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania (§ 5). Przy czym co istotne, przed nowelizacją (ustawą nowelizującą z dnia 1 czerwca 2017r.) art. 37 k.p.a. nie określał terminu załatwienia zażalenia. Wprowadzone do art. 37 k.p.a. zmiany korelują ze zmianami wprowadzonymi tą samą ustawą nowelizującą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 52 § 2 p.p.s.a. otrzymał brzmienie: "Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast wedle art. 53 § 2b. "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.". A zatem, w świetle ww. przepisów skuteczne wniesienie skargi wymaga wyczerpania środka zaskarżenia, którym w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwyczajny środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przez "wyczerpanie środków zaskarżenia" należy zatem rozumieć sytuację, kiedy strona postępowania administracyjnego lub podmiot na prawach strony złoży jeden z wyżej wymienionych, przysługujący od danego aktu czy czynności, środek zaskarżenia. Warunek wyczerpania środka w postaci ponaglenia dotyczy również postępowania ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (zob. postanowienia NSA z 20.01.2022 r. II OSK 2772/21; por. także postanowienie WSA w Poznaniu: z 8.02.2024 r. IV SAB/Po 190/23; postanowienie WSA w Łodzi z 24.05.2023 r. III SAB/Łd 49/23; postanowienie WSA w Krakowie z 21.06.2021 r. II SAB/Kr 59/21). Dlatego też stwierdzenie ustawodawcy, że skargę na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie" rozumieć należy w kontekście przepisów art. 53 § 1 i 2 p.p.s.a., określających terminy do wniesienia skargi. Zawsze jednak wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi poprzedzać ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a które warunkuje dopuszczalność skargi. W sprawie niniejszej, pismem z dnia 8 listopada 2021 r., wniesionym w tym samym dniu, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Skarżący wniósł ponaglenie, domagając się rozpoznania wniosku z dnia 6 października 2021 r. W tym samym dniu (8 listopada 2021 r.), również za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2023 r. I OSK 1062/23, zgodnie z którym "Zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, terminy dla dokonania określonych czynności procesowych wyrażane są w dniach, a przy ich obliczaniu nie uwzględnia się dnia, w którym następuje zdarzenie stanowiące początek biegu terminu. Najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest zatem jeden dzień, co oznacza, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu, należy zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wniesienia ponaglenia. Takie wniesienie ponaglenia i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy." (por. także postanowienie NSA z 24.08.2023 r. I OSK 1530/23). Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że skoro Skarżący wniósł ponaglenie oraz skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jednocześnie, bo w tym samym dniu, to procedura o której mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie została dochowana, a zatem skarga jako niedopuszczalna nie mogła zostać poddana merytorycznej ocenie. W tej sytuacji skargę należało odrzucić w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.