III SA/Kr 989/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2023 r., znak SKO.ŚR/4111/1570/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/1570/2022, działając na podstawie art. 17 ust. 1 i 4 oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 poz. 390 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. T. (dalej "skarżący") od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice z dnia 12 grudnia 2022 r., znak: ŚR.I.5020.408.11946.2022, odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K. T. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r., znak: ŚR.I.5020.280.11946.2022, wydaną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia (2010 r.) a sprawowaną opieką (niezdolność do samodzielnej egzystencji od 2019 r.) oraz powstanie niepełnosprawności u matki wnioskodawcy później niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 8 września 2022 r., znak: SKO.ŚR/4111/904/2022, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , orzekło kasatoryjnie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wytknął pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Następnie organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest informacji o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy i jego matki, a zwłaszcza o tym, czy istnieją inne, spokrewnione w linii prostej osoby, które mogłyby podjąć się sprawowania opieki lub ją zapewnić. Nie wiadomo, kim jest osoba, której rachunek bankowy wskazał wnioskodawca, ani ile dzieci i wnuków ma matka wnioskodawcy. Dla należytego wykazania, że wnioskodawca jest jedyną osobą zdolną do realizowania opieki i tym samym zmuszoną do rezygnacji z pracy zarobkowej, należy wezwać go do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Po wskazaniu adresów zamieszkania dzieci i wnuków matki wnioskodawcy należy wezwać je do przedstawienia własnej sytuacji finansowej i życiowej, w tym do złożenia dokumentacji określającej możliwości finansowe. Na tej podstawie trzeba ocenić możliwość współudziału tych osób w opiece, pamiętając przy tym, że ani brak chęci sprawowania opieki po stronie pozostałych osób objętych obowiązkiem alimentacyjnym, ani chęć wnioskodawcy sprawowania opieki z pominięciem tych osób, nie stanowią podstawy do przyznania świadczenia. Dalej organ odwoławczy wskazał, że stanowisko organu pierwszej instancji co do braku związku przyczynowo-skutkowego nie zostało właściwie uzasadnione, albowiem nie można z góry na podstawie zestawienia dat (2010 r. i 2019 r.) stwierdzić braku takiego związku. Wobec tego należy zbadać, czy rezygnacja wnioskodawcy z zatrudnienia była skorelowana ze znacznym pogorszeniem stanu zdrowia jego matki, i w tym zakresie wezwać wnioskodawcę do wyjaśnień. Przedłożony przez niego formularz "P45 Part 1A – Details of employee leaving work" ani żaden inny dokument nie pozwala na ustalenie okoliczności rozwiązania stosunku pracy. Co prawda organ pierwszej instancji poinformował wnioskodawcę, że na podstawie przedłożonych dokumentów nie ma możliwości ustalenia związku przyczynowo-skutkowego, jednakże wezwanie do przedłożenia dodatkowych dowodów było zbyt ogólne. Decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r., znak: ŚR.I.5020.280.11946.2022, wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z dokładnie tych samych dwóch przyczyn, co poprzednio, dodając przy tym, że z akt sprawy wynika, że matka wnioskodawcy ma sześcioro dzieci (cztery córki i dwóch synów), przy czym troje z nich jest aktywnych zawodowo, natomiast dwoje ma problemy zdrowotne. Wszystkie dzieci mieszkają osobno i nie są w stanie sprawować opieki nad matką. Organ podał, że na każdym z dzieci ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, a zatem powinny one stosownie podzielić się tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jedna osoba. Działając na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 6 kwietnia 2023 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ponownie wytknął pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Następnie organ odwoławczy wskazał, że negatywne rozstrzygnięcie jest zasadne, ale nie z powodu daty powstania niepełnosprawności. Z akt sprawy, w szczególności z wywiadu środowiskowego, wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką oraz ciotką. Jego matka ma zdiagnozowaną zatorowość płucną, zakrzepicę żył powierzchniowych i głębokich kończyny dolnej lewej, nadciśnienie tętnicze, przewlekła chorobę nerek, zaburzenia parkinsoidalne, cukrzycę typu II, przepuklinę rozworu przełykowego, zapalenie jelit, a nadto ma problemy z poruszaniem się (porusza się przy pomocy chodzika). Wnioskodawca wykonuje wszystkie niezbędne czynności związane z opieką; przygotowuje posiłki oraz leki, robi zakupy, dba o czystość w domu i na zewnątrz, robi pranie odzieży i pościeli, prasuje, utrzymuje kontakt z pielęgniarką środowiskową i lekarzami. W opiece pomagają siostry oraz brat. Wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu do 25 czerwca 2010 r., natomiast jego matka jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, przy czym niezdolność ta istniała w dniu 1 października 2019 r. (orzeczenie z dnia 20 stycznia 2020 r.). W ocenie organu odwoławczego, brak jest zatem związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością zapewnienia opieki. Kolegium nie negowało, że stan zdrowia matki wnioskodawcy nie był w 2010 r. w pełni zadowalający i zdarzały się jej epizody pobytu w szpitalu, niemniej jednak z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, aby poczynając od tego roku wymagała ona całodobowej opieki, a tym samym któreś z jej dzieci było zmuszone zrezygnować z zatrudnienia. Stosunek pracy wnioskodawcy wygasł w dniu 25 czerwca 2010 r., a kłopoty zdrowotne skutkujące koniecznością pobytu w szpitalu jego matki miały miejsce nieco później, bo w okresie od 29 września do 13 października 2010 r. oraz od 20 do 29 grudnia 2010 r . Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w decyzji własnej z dnia 8 września 2022 r., zgodnie z którym, w związku ze schorzeniami wówczas istniejącymi nie sposób wywieść konieczności objęcia, już w tamtym okresie, matki wnioskodawcy całodobową opieką uniemożliwiającą jakąkolwiek aktywność zawodową. Aktywność zawodowa wnioskodawcy zakończyła się w 2010 r., natomiast z orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji jego matki wynika, że niezdolność ta istniała dopiero w 2019 r. W tym miejscu organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Rezygnacja z zatrudnienia przez wnioskodawcę nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego z niezdolnością do samodzielnej egzystencji jego matki, albowiem rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła znacznie wcześniej niż wystąpiły, potwierdzone orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, okoliczności uzasadniające rezygnację z zatrudnienia w celu zapewnienia opieki. Na koniec organ odwoławczy zauważył, że w opiece nad matką wnioskodawcy pomagają mu siostry oraz brat, czego są prawnie i moralnie zobowiązani, a nadto, że matka wnioskodawcy objęta jest pomocą pielęgniarki środowiskowej. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, - zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu, - zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego na podstawie art. 200 p.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa prawnego. Zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku między niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki, podczas gdy związek taki istnieje; 2) naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. czasookresu sprawowania opieki, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że jego matka już od 2010 r. po śmierci męża zaczęła chorować, co wymusiło na skarżącym sprawowanie opieki, natomiast pomoc rodzeństwa skarżącego dotyczy jedynie sytuacji incydentalnych. Z kolei ocena przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna. Istotne jest bowiem nie to, z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, lecz to, z jakiego powodu ów opiekun nadal nie podejmuje zatrudnienia w czasie sprawowania opieki i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne: w związku ze sprawowaniem tej opieki czy z innej przyczyny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Skarga, jako niezasadna, podlegała więc oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny publikator Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną (wyrok NSA z 18.05.2021 r., I OSK 275/21). W tym też aspekcie należało podzielić stanowisko orzekającego Kolegium Odwoławczego akcentującego korelację dat zachodzących między zaprzestaniem przez skarżącego pracy (2010 r.) a uzyskanym przez jego matkę orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia tego wynika bowiem, że niezdolność ta pojawiła się dopiero w 2019 r. Nadto, schorzeń matki skarżącego skutkujących pobytem w szpitalu w 2010 r. nie sposób powiązać z koniecznością objęcia tej osoby już wówczas opieką uniemożliwiającą skarżącemu jakąkolwiek aktywność zawodową. Ten szpitalny pobyt miał bowiem miejsce już po zaprzestaniu przez skarżącego pracy, a nadto stan zdrowia skutkujący powstaniem niezdolności matki skarżącego do samodzielnej egzystencji – nastąpił dopiero 9 lat po zaniechaniu przez niego pracy. Z akt nie wyłaniają się przy tym żadne okoliczności, czy przesłanki pozwalające przyjmować, że stan zdrowia matki skarżącego jest tego rodzaju, że związana z tym stanem potrzeba opieki nad matką wyklucza całkowicie aktywność zawodową skarżącego. W tym bowiem aspekcie dostrzec trzeba, iż uwarunkowania zdrowotne matki skarżącego związane są z zatorowością płucną, nadciśnieniem, zakrzepicą żył jednej nogi, cukrzycą, chorobami nerek i jelit, zakrzepicą żył. Jak dowiodło postępowanie prowadzone w sprawie, mimo wskazanych chorób, matka skarżącego jest jednak osobą mobilną, porusza się przy pomocy balkonika. Nie jest też pampersowana, czy wymagająca np. karmienia tudzież potrzeby stałej uważności innych osób warunkowanej np. kwestiami neurologicznymi. Ten, wskazany wyżej stopień pewnej sprawności matki skarżącego w obszarze codziennego funkcjonowania przekłada się na zakres potrzebnej jej pomocy, który to zakres – jak podnosił skarżący – obejmuje: przygotowanie posiłków, leków, zakupy, utrzymanie czystości w domu i na zewnątrz, pranie (pościeli i odzieży), kontakt z pielęgniarką i lekarzem. Według Sądu, ocena wskazanego zakresu czynności opiekuńczych nie uprawniała do przyjęcia, iż ich realizacja wymusza potrzebę stałej obecności skarżącego przy matce, czy też nakazuje poświęcać matce ciągłą uwagę, powodując tym samym zaniechanie wykonywania aktywności zawodowej. Podkreślić bowiem trzeba, że przygotowanie pożywienia i leków, jak też pomoc w ubraniu się, czy przy higienie osobistej – stanowią czynności wykonywane jedynie w określonych porach dnia (np. rano, przed pójściem do pracy, czy wieczorem) i nie są związane z nieodzownością stałej obecności opiekuna przez cały dzień. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy (np. w weekendy). Uwzględniając zatem także powyższe czynności opiekuńcze oraz wskazaną wcześniej, pewną samodzielność niepełnosprawnej w określonych sferach codziennego funkcjonowania podzielić należało stanowisko SKO w Krakowie o braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego w tej sprawie. Stanowisko to znajduje dodatkowe potwierdzenie w przesłanych sądowi aktach administracyjnych. Ich analiza pozwala bowiem dostrzec, iż korespondencję pocztową kierowaną do skarżącego w toku postępowania – odbierała jego niepełnosprawna matka. Powyższe obrazują zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się na kartach 30, 33, 46 akt administracyjnych, jak też potwierdzenie odbioru kontrolowanej decyzji organu odwoławczego. Takie nieincydentalne odbieranie przez matkę korespondencji adresowanej do syna pozwala słusznie przyjmować, że skarżącego nie sposób w ogóle zastać w domu w godzinach zwyczajowego roznoszenia poczty, tj. w ciągu dnia pracy, a powyższe potwierdza tylko wniosek, o braku potrzeby stałej opieki skarżącego nad matką, skoro systematycznie opuszcza on rodzica i pozostawia bez opieki. Nadto, regularne wyręczanie syna przez niepełnosprawną matkę w odbiorze korespondencji do niego kierowanej jedynie utwierdza w przekonaniu, że niepełnosprawna jest w stanie poruszać się sama po domu (w tym może otworzyć drzwi listonoszowi), a nadto pozwala uznać, że jest to osoba świadoma i kontaktowa, skoro zdolna jest pokwitować odbiór korespondencji, a następnie oddać tę korespondencję adresatowi. Stwierdzić więc trzeba, że z akt sprawy, w oparciu o które orzeka Sąd (por. art. 133 par. 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) - nie wynikają żadne okoliczności mogące wskazywać, że stała obecność skarżącego przy matce jest nieodzowna celem uchronienia jej od niebezpieczeństwa, skoro osoba ta, bez obecności syna, może realizować szereg, wskazanych już wyżej czynności. Ustalony przy tym w oparciu o twierdzenia skarżącego zakres opieki nad matką pozwalał przyjąć, iż niepełnosprawna niewątpliwie potrzebuje określonego wsparcia w codziennym życiu, jednakże rodzaj i skala tego wsparcia, wynikające ze stwierdzonego w postępowaniu administracyjnym stanu jej zdrowia - w ocenie Sądu - nie uzasadniają potrzeby całkowitej rezygnacji opiekuna z aktywności zawodowej. W realiach ocenianego przypadku zwrócić także należy uwagę na wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadny pogląd wskazujący, iż zanegowanie przedstawionego wyżej związku przyczynowo-skutkowego może się zasadzać w szczególności na stwierdzeniu, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w ogóle nie sprawuje opieki nad niepełnosprawną lub sprawuje tę opiekę nienależycie, tudzież sprawuje opiekę tylko częściowo, tj. wespół z innymi osobami (por. WSA w Krakowie w wyroku z 12.10.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 404/23). Stwierdzone natomiast w ocenianej sprawie okoliczności faktyczne wskazują, iż w opiece nad matką uczestniczą, poza skarżącym, także jego siostry i brat. Dostrzec należy, iż pięcioro rodzeństwa skarżącego mieszka w bliskiej odległości od matki, co także zasadnie pozwala przyjmować, iż współuczestnictwo w trosce o matkę nie jest dla tych osób szczególnie niedogodne, czy uciążliwe. Powyższe pozawalało uznać, że opieka skarżącego nad matką, nie mogła być postrzegana jako opieka wyłączna, a to z kolei – wedle przytoczonego powyżej, trafnego poglądu WSA w Krakowie, dawało podstawę do zanegowania przedstawionego na wstępie związku przyczynowo-skutkowego, o którym stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. W istocie więc trafnie przyjęły orzekające organy administracji brak tego związku w przypadku skarżącego. Wobec przedstawionych rozważań i ocen, jedynie ubocznie podkreślić należy, iż Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd oparty na wypowiedziach prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22). Jak zasadnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22 "(...) w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia, a dokładniej nie było przeszkód aby takie zatrudnienie podjął." Jak wskazano, skarżący ma pięcioro rodzeństwa (cztery siostry i brata), którzy – niewątpliwie współuczestniczą w opiece nad matką, do czego osoby te zobowiązane są z mocy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Powyższe rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzuty skargi naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. które Sąd uznał za nietrafne. Zajmując natomiast stanowisko względem zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania (art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy), a także mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., podkreślić trzeba, że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1933/08). Z uwagi na powyższe, podniesienie na etapie skargi zarzutu zaniechania organu poprawnego ukształtowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia – nie mogło zostać uznane za skuteczne. Uwzględnić bowiem trzeba, że kluczowe elementy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia ustalone zostały w oparciu o niekwestionowane twierdzenia skarżącego, który w toku postępowania nie przejawiał inicjatywy dowodowej zmierzającej do zanegowania tych ustaleń. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.