II GSK 836/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 279/23 w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.UP/4121/108/2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 279/23, oddalił skargę P.G. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: Kolegium, SKO) z 25 listopada 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją Starosty Myślenickiego z 6 maja 2020 r. orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, wskazując, że na podstawie orzeczenia lekarskiego z 2 marca 2020 r. wydanego przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie, stwierdzono u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii m.in. B. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 17 czerwca 2020 r. nr SKO.UP/4121/85/2020, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 902/20 oddalił skargę skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie. Pismem z 4 lipca 2022 r. skarżący złożył do SKO wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Myślenickiego z 6 maja 2020 r. Kolegium decyzją z 25 listopada 2022 r. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ podkreślił, że ustalenie, iż w sprawie ze skargi na decyzję zapadł prawomocny wyrok oddalający tę skargę, oznacza niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Treścią wyroku oddalającego skargę jest bowiem uznanie, że kontrolowana przez sąd decyzja nie zawiera wad stanowiących podstawę do uwzględnienia skargi, a w szczególności nie zachodzą co do niej przyczyny nieważności określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2022 r. Nr 2000, ze zm.; dalej: k.p.a.). W związku z zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, Kolegium uznało niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe i je umorzyło. WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę P.G. Na wstępie stwierdził, iż kontroli w niniejszej sprawie poddano decyzję SKO orzekającą o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Inicjujący postępowanie wniosek skarżącego (reprezentowanego przed organem administracji przez zawodowego pełnomocnika) jako przedmiot postępowania nieważnościowego wskazał "ostateczną decyzję Starosty Myślenickiego z 6 maja 2020 r. (nr KT5430.00133.00.20)". Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt kontrolowanej sprawy wynika, iż decyzja ta była jednak przedmiotem instancyjnej jej kontroli, w wyniku której, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 17 czerwca 2020 r. (nr SKO.UP/4121/85/2020) - utrzymało ją w mocy. Następnie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. III SA/Kr 902/20) oddalił skargę skarżącego na ostatnio wskazane rozstrzygnięcie. WSA w Krakowie zwrócił uwagę na funkcjonujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd stanowiący, że objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, stanowi zasadniczo formalną przeszkodę do wszczęcia postępowania nadzorczego Zdaniem sądu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że złożony w tej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności (wniosek ten odnosił się zbiorczo do kilku decyzji wydanych w sprawach skarżącego) nie prezentował żadnych, uwarunkowanych obiektywnie okoliczności, które byłyby nieobjęte orzeczeniem sądu w wydanym uprzednio wyroku, zasadnie przyjęło SKO, iż wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, należało umorzyć. Sformułowane natomiast w skardze zarzuty nie prezentowały żadnych bliższych związków z realiami prawymi ocenianego przypadku. Skargę kasacyjną wniósł P.G., zaskarżając wyrok WSA w Krakowie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Ponadto skarżący wniósł, aby sprawa została rozpoznana w składzie, w którym nie będą orzekały osoby powołane na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Jednocześnie skarżący zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które jednocześnie stanowi przesłankę nieważności postępowania w postaci wydania zaskarżonego wyroku w składzie sądu sprzecznym z przepisami prawa z uwagi na fakt, że w wydanie orzeczenia brała udział osoba powołana na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej kadencji legalnie działającej Rady. Argumentację na poparcie powyższego zarzutu skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną P.G. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś Kolegium, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania. W ocenie NSA zupełnie niezasadny jest jedyny zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem strony przepis ten został naruszony przez sąd pierwszej instancji, bowiem sąd ten orzekał w składzie niewłaściwym, a więc z udziałem osób, które uzyskały powołanie na stanowisko sędziego po 2018 roku. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w przypadku tych osób istnieje wada w procedurze przedstawienia ich kandydatury Prezydentowi RP, a to musi skutkować wadliwością składu ze względu na orzekanie przez osobę, która była wyłączona z mocy ustawy albo skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa. Zarzut tak sformułowany jest nietrafny, bowiem art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. może być łączony tylko z procesowym naruszeniem przepisów określających skład sądu. Zatem może to naruszenie być odnoszone tylko do sytuacji, w których sąd orzeka w innym składzie niż przewidziany w przepisach. Art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może być odnoszony do ustrojowego kontekstu składu sądu. Z tego powodu przepis ten nie może być podstawą kwestionowania statusu osób tworzących skład sądu, a w szczególności sposobu ich powołania na stanowisko sędziowskie. Wniosek taki wynika wprost z systemowego rozumienia przepisów regulujących wyłączenie sędziego. Aspekt ustrojowy tej instytucji prawnej został uregulowany w art. 5a § 1-19 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.), zatem strona na tej podstawie prawnej może żądać wyłączenia sędziego ze składu orzekającego, jeżeli twierdzi, że sędzia ten może być nieobiektywny lub nie niezawisły ze względu na procedurę powołania na stanowisko sędziowskie. Sąd drugiej instancji zauważa, że wskazane wyżej procedury nie są konkurencyjne w stosunku do siebie, zatem nie mogą być stosowane zamiennie na każdym etapie postępowania sądowego. Wynika to wprost z treści art. 5a § 4 p.u.s.a., w której wskazano, że wniosek o wyłączenie sędziego ze względu na tryb powołania może być złożony w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia składającego wniosek o składzie sądu wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Po upływie tego terminu strona nie może żądać wyłączenia sędziego z powołaniem się na naruszenie bezstronności i niezawisłości ze względu na procedurę powołania sędziego. Z tych powodów rozpoznawany zarzut jest niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.