III SA/Kr 279/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.UP/4121/108/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala. Przedmiotem skargi P. G. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 25 listopada 2022 r. nr SKO.UP/4121/108/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W stanie faktycznym sprawy decyzją Starosty M. z 6 maja 2020 r. nr KT5430.00133.00.20 orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, wskazując, że na podstawie orzeczenia lekarskiego z 2 marca 2020 r. wydanego przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K., stwierdzono u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii m.in. B. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 17 czerwca 2020 r. nr SKO.UP/4121/85/2020, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2021 r. sygn. III SA/Kr 902/20 oddalił skargę skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie. Kolejno pismem z 4 lipca 2022 r. skarżący złożył do SKO w Krakowie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty M. z 6 maja 2020 r. W rozpoznaniu tego żądania SKO w Krakowie decyzją z 25 listopada 2022 r. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ podkreślił, że ustalenie, iż w sprawie ze skargi na decyzję zapadł prawomocny wyrok oddalający tę skargę, oznacza niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Treścią wyroku oddalającego skargę jest bowiem uznanie, że kontrolowana przez sąd decyzja nie zawiera wad stanowiących podstawę do uwzględnienia skargi, a w szczególności nie zachodzą co do niej przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. W związku z zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, Kolegium Odwoławcze uznało niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe i je umorzyło. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia: – art. 156 § § pkt 2 k.p.a. przez niestwierdzenie nieważności decyzji Starosty M. pomimo rażącego naruszenia prawa, – art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy przez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B pomimo braku podstawy do kierowania skarżącego na badania psychologiczne na zasadzie art. 82 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy, jak również na ww. i inne badania lekarskie oraz test reedukacyjny na zasadzie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, i to wbrew związaniu organu orzeczeniem Sądu Rejonowego w sprawie karnej (tj. postanowieniem o umorzeniu postępowania karnego o przestępstwo z art. 178a par. 1 k.k.); – brak podstawy prawnej do wszczęcia postępowania administracyjnego w ogóle tj. błędne zastosowanie art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, a zatem brak uprawnienia organu do cofnięcia uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami i zatrzymania w następstwie nieważnej decyzji prawa jazdy przez organ. W uzasadnieniu skargi podano, że w opinii skarżącego brak było podstawy prawnej do skierowania go na nowe badania lekarskie oraz brak było podstawy do nieuwzględnienia badań przedłożonych przez skarżącego organowi I instancji, które to badania przesądzały, że jest on zdolny do kierowania pojazdami. Organy I i II instancji niesłusznie nie dostrzegają, że badanie przedłożone przez skarżącego ma taką samą moc prawną, gdyż zostało wykonane przez dyplomowanego lekarza medycy pracy, tyle tylko, że w nie w ośrodku wskazanym przez organ I instancji. Bezprawne cofnięcie uprawnień skarżącemu spodobało niepowetowaną dla niego szkodę w postaci konieczności zawieszenia a następnie zamknięcia jednoosobowej działalności gospodarczej, której niezbędnym elementem było kierowanie pojazdami. Zdaniem skarżącego, organy były związane ustaleniami Sądu Rejonowego, a powyższe dotyczy przede wszystkim faktu, że skarżący nie został prawomocnie skazany za zarzucane mu przestępstwo (art. 178a par. 1 k.k.), zatem nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, okoliczność kierowania w stanie nietrzeźwości nie została potwierdzona przez sąd w postępowaniu dowodowym. Ponadto skarżący wskazał, że sąd nie zastosował środka zabezpieczającego, a biegły psychiatra nie uznał, że stwierdzony rodzaj zaburzeń może mieć negatywny wpływ na kierowanie pojazdami. Co więcej, z art. 99 k.k. wynika, że jeżeli sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności określonej w art. 31 § 1 k.k., sąd może orzec tytułem środka zabezpieczającego nakaz lub zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-3. Pomimo możliwości orzeczenia skarżącemu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, sąd nie nałożył takiego zakazu. Odwołując się do art. 135a ustawy o kierujących pojazdami skarżący zaakcentował, że skoro w sprawie nie było wyroku skazującego, ani zastosowania środka zabezpieczającego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, nie było też podstaw do skierowania na ww. badania i test reedukacyjny. Końcowo, w odniesieniu do art. 99 ust. 1 pkt 2a 3a ustawy, skarżący stwierdził, że organ nie był władny kierować na badanie i test reedukacyjny na podstawie powołanych przepisów, gdyż skarżący nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, ani po użyciu alkoholu. Do skargi załączono wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jako dowód na okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności w zakresie usług budowlano-kamieniarskich od 5 czerwca 2017 r. i wykreślenia z rejestru 1 września 2021 r. oraz kserokopię prawa jazdy skarżącego, na okoliczność posiadania przez niego prawa jazdy od 2000 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie orzekającą o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Dostrzec należy, iż inicjujący postępowanie wniosek skarżącego (reprezentowanego przed organem administracji przez zawodowego pełnomocnika) jako przedmiot postępowania nieważnościowego wskazał "ostateczną decyzję Starosty M. z 6 maja 2020 r. (nr KT5430.00133.00.20)". Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, decyzja ta była jednak przedmiotem instancyjnej jej kontroli, w wyniku której, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 17 czerwca 2020 r. (nr SKO.UP/4121/85/2020) – utrzymało ją w mocy. Następnie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. III SA/Kr 902/20) oddalił skargę skarżącego na ostatnio wskazane rozstrzygnięcie. W tych okolicznościach należy zwrócić uwagę na funkcjonujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd stanowiący, że objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, stanowi zasadniczo formalną przeszkodę do wszczęcia postępowania nadzorczego (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 87/11; wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 40/22, wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 453/15). Nie może bowiem dojść do kontroli w trybie nadzwyczajnym rozstrzygnięcia organu I instancji z pominięciem istniejącego w obrocie prawnym rozstrzygnięcia organu II instancji. Wydanie decyzji przez organ drugiej instancji powoduje, że poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna pozbawiona zostaje samodzielnego bytu prawnego, a zatem nie może też być autonomicznie zaskarżana, przez co brak podstaw do objęcia jej skutecznym wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Oczywiście, nie można też wykluczyć dopuszczalności potraktowania wniosku o stwierdzenie nieważności aktu organu I instancji jako w istocie żądania stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W każdej jednakże sprawie trzeba indywidualnie ocenić rzeczywistą wolę wnioskodawcy. Pamiętać przy tym jednak należy, iż wynikającego z art. 9 k.p.a. obowiązku organu "informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" – nie można utożsamiać z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowania ich aktywności poprzez instruowanie w wyborze optymalnego sposobu postępowania (por. wyrok NSA z 23 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 896/20). Niewątpliwie wskazana ostatnio, trafna teza wyroku NSA będzie szczególnie aktualna w sytuacji reprezentowania strony w postępowaniu nadzwyczajnym przez zawodowego (profesjonalnego) pełnomocnika. W tej natomiast sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej sformułował adwokat. Nadto, analiza treści tego wniosku nie naprowadzała, aby intencją jego autora miała być w istocie inna decyzja, niż wprost to zostało wskazane we wniosku. Już zatem powyżej przedstawione okoliczności i oceny winny przemawiać za odmową wszczęcia postępowania w przedmiocie powyżej wskazanym, zaś postępowanie wszczęte, mimo braku ku temu podstaw, winno zostać umorzone, o czym zasadnie orzekło SKO w Krakowie. Przyjęte przez organ motywy umorzenia postępowania, choć nieakcentujące przywołanych wyżej argumentów, ocenić jednak należało jako zasadniczo poprawne. Celnie bowiem zwrócił organ uwagę na fakt, iż sprawa dotycząca cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi była przedmiotem kontroli sądu. Trafnie też w tym zakresie przywołał organ administracji uchwałę NSA z 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09). Z uchwały tej wynika, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazywał zarazem, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. Z uwagi na fakt, że złożony w tej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności (wniosek ten odnosił się zbiorczo do kilku decyzji wydanych w sprawach skarżącego) nie prezentował żadnych, uwarunkowanych obiektywnie okoliczności, które byłyby nieobjęte orzeczeniem sądu w wydanym uprzednio wyroku, zasadnie przyjęło SKO w Krakowie, iż wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, należało umorzyć. Sformułowane natomiast w skardze zarzuty – nie prezentowały żadnych bliższych związków z realiami prawymi ocenianego przypadku. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).