I SA/Gd 909/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku W.N. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr: [...] z dnia 18 listopada 2016 r., [...] z dnia 21 listopada 2016 r., [...] z dnia 21 listopada 2016 r. [...] z dnia 21 listopada 2016 r., [...] z dnia 1 września 2017 r., [...] z dnia 10 października 2017 r., [...] z dnia 1 grudnia 2017 r., [...] z dnia 12 czerwca 2019 r., [...] z dnia 31 lipca 2019 r., [...] z dnia 2 września 2019 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz za 2018 r., z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za m-ce: I-VI, VIII-XI 2012 r., II, V-VI 2018 r., z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: V, VII - X, XII 2007 r., I - VIII, X, XII 2008 r., I - IV 2009 r., VIII - XII 2011 r. I - X 2012 r., III -VII, XI - XII 2013 r., I 2014 r., VI -VII, IX 2017 r., V - VI 2019 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w: - "A" S.A. w oparciu o zawiadomienie nr [...] z dnia 29 listopada 2016 r., - "B" S.A. na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 30 czerwca 2017 r., - "C" S.A. na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 1 lipca 2019 r.. Ponadto, organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia - na podstawie zawiadomień nr [...] z dnia 10 kwietnia 2018 r., nr [...] z dnia 21 grudnia 2018 r. oraz nr [...] z dnia 28 października 2019 r. - innych wierzytelności pieniężnych w "D" Sp. z o.o., w "E" J.W. - M.W. Sp.j. oraz w "F" Sp. z o.o. Zajęcia te okazały się jednak nieskuteczne. W dniach 21 listopada 2017 r. oraz 10 marca 2020 r. poborca skarbowy udał się pod adres zamieszkania zobowiązanego, gdzie sporządził protokoły o stanie majątkowym W.N. Z protokołu tych wynikało, że w/w zamieszkuje w niebedącym jego własnością mieszkaniu, z tytułu wynajmu którego miesięczny czynsz wynosi 1.000,00 zł. Również wyposażenie mieszkania pozostaje własnością wynajmującej. Ponadto, zobowiązany oświadczył do protokołu, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie inżynierii i związanego z nią doradztwa technicznego, z której w 2017 r. uzyskiwał miesięczny dochód około 3.000 zł, zaś w bieżącym roku w około 500,00 zł. Użytkowany przez w/w samochód osobowy marki Fiat Brava rok prod. 1999, stanowiący w połowie własność brata, przedstawia znikomą wartość handlową. Posiadane natomiast przez zobowiązanego rachunki bankowe są rachunkami nieobrotującymi. W wyniku skierowanego w dniu 15 maja 2020 r. przez organ egzekucyjny zapytania do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, uzyskano informację potwierdzającą zarejestrowanie na zobowiązanego wyłącznie samochodu osobowego marki Fiat Brava rok prod. 1999. Organ egzekucyjny dokonał analizy danych zawartych w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, która wykazała, iż w/w nie jest właścicielem żadnych nieruchomości. Ponadto, w odpowiedzi na zapytanie organu egzekucyjnego pismem z dnia 14 maja 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział oświadczył, że W.N. jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego wyłącznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W oparciu o dane zawarte w bazach danych Urzędu, organ egzekucyjny ustalił również, iż: - w/w nie figuruje w deklaracjach składanych przez płatników za 2019 r., - w składanych zeznaniach podatkowych w/w wykazuje dochód jedynie z prowadzonej działalności gospodarczej, - w związku z prowadzoną działalności gospodarczą w/w wykazał w ostatnim czasie dostawę towarów i usług jedynie w grudniu 2019 r. na kwotę 725,00 zł, lutym 2020 r. na kwotę 407,00 zł oraz w kwietniu 2020 r. na kwotę 2.100,00 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 18 maja 2020 r. - powołując się na art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - umorzył prowadzone do majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia 18 listopada 2016 r., [...] z dnia 21 listopada 2016 r., [...] z dnia 21 listopada 2016 r., [...] z dnia 21 listopada 2016 r., [...] z dnia 1 września 2017 r., [...] z dnia 10 października 2017 r., [...] z dnia 1 grudnia 2017 r., [...] z dnia 12 czerwca 2019 r., [...] z dnia 31 lipca 2019 r., [...] z dnia 2 września 2019 r., postępowanie egzekucyjne. Kwestionując wydane przez organ egzekucyjny w/w rozstrzygnięcie w części, w jakiej dotyczy ono zaległości będących przedmiotem uprzednio prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego, umorzonego postanowieniem nr [...] z dnia 31 grudnia 2014 r., W.N. wniósł - w zachowaniem ustawowego terminu - zażalenie. Postanowieniem nr [...] z dnia 17 lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 18 maja 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zachodzą okoliczności opisane w art. 59 § 2 u.p.e.a., gdyż stan faktyczny sprawy wskazuje, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Pismem z dnia 22 sierpnia 2020 r., W.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu z dnia 17 lipca 2020 r., zarzucając mu: - naruszenie art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezgodne z rzeczywistością ustalenie stanu faktycznego sprawy, mającego wpływ na wydane postanowienie tj. art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; - naruszenie art. 77 oraz art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez całkowite pominięcie w wydanym postanowieniu wskazanej przez niego okoliczności faktycznej, wynikającej z dowodów posiadanych przez organ pierwszej instancji, a dotyczącej jednoczesnego prowadzenia egzekucji administracyjnej tych samych zobowiązań zarówno na podstawie tytułów wykonawczych będących przedmiotem postanowienia o umorzeniu z dnia 31 grudnia 2014 r., jak i tytułów wykonawczych wystawionych do wznowionego w trybie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowania z dnia 29 listopada 2016r.; - naruszenie art. 81a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez całkowite pomijanie wskazanych przez skarżącego faktycznych okoliczności sprawy i jednostronne przyjęcie stanowiska organu egzekucyjnego jako prawidłowego w rozumieniu przepisów prawa w rozpatrywanej sprawie; - naruszenie art. 9 w zw. z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę udzielenia odpowiedzi na zadane pytania, a tym samym naruszenie prawa skarżącego do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym; - niezgodne z prawem wskazanie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako podstawy prawnej do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego (dnia 29 listopada 2016 r.) poprzez wystawienie nowych tytułów wykonawczych w związku z wcześniejszym umorzeniem tego postępowania w trybie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w dniu 31 grudnia 2014 r.; - nieuwzględnienia w wydanym postanowieniu skutków prawnych, jakie niesie za sobą wskazany przez skarżącego prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2485/18 oraz poprzedzający go wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 636/17, co jest zaprzeczeniem zasad prawidłowego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego, - uznanie wszystkich żądań wyrażonych w zażaleniu z dnia 11 czerwca 2020 r. oraz piśmie do Naczelnika Urzędu Skarbowego; - zakończenie wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia 29 listopada 2016 r. w zakresie, w jakim dołączone do niego nowo wystawione tytuły wykonawcze pokrywają się z wydanym w dniu 31 grudnia 2014 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nr [...]; - niezwłoczne powiadomienie o zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych, wynikających z wielokrotnego prowadzenia postępowań egzekucyjnych w stosunku do tych samych zobowiązań (będących przedmiotem postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 31 grudnia 2014 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w związku ze skargami skarżącego, jakie są obecnie przed nim rozpatrywane; - ustalenie, wskazanie i jeżeli obowiązujące przepisy prawa tak stanowią, ukaranie osób winnych naruszenia prawa przy wydaniu obu postanowień. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, organ uznał, że zebrane dowody były wystarczające do stwierdzenia, że w sprawie zachodziła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.. W ocenie Sądu, nie można jednak w niniejszej sprawie pominąć treści postanowienia nr [...] z dnia 31 grudnia 2014 r. i normy art. 61 ustawy. Norma wyrażona w przepisie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przewidująca możliwość ponownego wszczęcia egzekucji, stanowi zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, w związku z ustaleniem składnika majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji (wierzytelność z rachunku bankowego w "A" S.A.) - wierzyciel był zobowiązany do wystawienia nowych tytułów wykonawczych (obejmujących należności, których egzekucja toczyła się już w postępowaniu egzekucyjnym, umorzonym postanowieniem nr [...] z dnia 31 grudnia 2014 r.) i skierowania ich do organu egzekucyjnego celem wszczęcia egzekucji. Wskazano, że ponownie wszczęte do tych samych należności postępowanie toczy się od stadium początkowego, obejmującego wystawienie nowego tytułu wykonawczego (na tę samą należność) i jego doręczenie organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu stanowisko to jest nieprawidłowe. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy sądów administracyjnych wskazujące, że co do zasady organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego tylko jeden raz tytułu wykonawczego (oryginału). Wystawienie kolejnych tytułów wykonawczych co do tej samej należności jest prawnie niedopuszczalne, gdyż narusza gwarancje ochrony praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym (chroni przed wielokrotnym dochodzeniem jednej i tej samej należności). Konieczność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w stosunku do zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności, która była już przedmiotem egzekucji, a która została umorzona wobec jej nieskuteczności, może nastąpić na podstawie tylko jednego, pierwotnie wystawionego tytułu wykonawczego (oryginału). Podkreślić należy, że wyjątki od ww. zasady, przewidującej jeden tytuł wykonawczy w jednej sprawie (tj. dotyczącej tej samej należności) ustawodawca przewidział w polskim systemie prawnym w dwóch sytuacjach, a wyjątki te dotyczą wystawienia dalszego tytułu wykonawczego (w sytuacjach określonych przepisem art. 26 c § 1 - 4 u,p.e.a.) oraz utraty tytułu wykonawczego (art. 26 d § 1-4 u.p.e.a.; por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt 11 OSK 146/06; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II OSK 2307/10, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2017 r., II GSK 306/16 publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsajgov.pl, czy też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 960/15). Sąd dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej uznał, że wystawienie kolejnych tytułów wykonawczych w stosunku tej samej należności jest prawnie niedopuszczalne, gdyż narusza gwarancje ochrony praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym (chroni przed kilkukrotnym dochodzeniem jednej i tej samej należności) i dlatego też wierzyciel zobowiązany jest wyeliminować takie tytuły wykonawcze z obrotu prawnego jako wadliwej czynności materialnoprawnej. Sąd po dokonaniu analizy akt administracyjnych sprawy, stwierdza, że w sprawie nie wystąpiły, wyżej opisane sytuacje normatywne, uprawniające właściwe organy do wydania kolejnych tytułów wykonawczych. Dokonując powyższej oceny, Sąd wskazuje na podstawowy cel postępowania egzekucyjnego w administracji, którym jest przymusowe wykonanie obowiązków objętych egzekucją administracyjną, przy zastosowaniu określonych, zawartych w ustawie egzekucyjnej, środków. Sąd podkreśla, że postępowanie egzekucyjne w administracji posiada charakter wykonawczy do postępowania rozpoznawczego i podporządkowane jest podstawie materialnoprawnej będącej źródłem egzekwowanego obowiązku. Obowiązek ten konkretyzowany jest w tytule wykonawczym i w sytuacji gdy nie dochodzi do zmiany obowiązku lub też zmiany podmiotu zobowiązanego wówczas tytuł wykonawczy pozostaje ten sam, aż do czasu efektywnego zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez przymusowe doprowadzenie do wykonania obowiązku o charakterze administracyjnoprawnym przez organ egzekucyjny. Z perspektywy realizacji powyższego celu postępowania egzekucyjnego umorzenie tego postępowania na skutek braku majątku zobowiązanego nie prowadzi do realizacji celu tego postępowania, gdyż w tym ostatnim przypadku nie dochodzi do przymusowego wyegzekwowania obowiązku administracyjnoprawnego, tak więc nie dochodzi - z perspektywy materialnoprawnej - do zakończenia sprawy egzekucyjnej. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdza, że ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany - w prowadzonym postępowaniu dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego - ustalić okoliczności w zakresie występowania w obrocie różnych tytułów wykonawczych a dotyczących tych samych - w kontekście materialnoprawnym - należności, z uwzględnieniem wskazanej wyżej oceny sądowej. Następnie organ rozważy, czy zachodzą podstawy do wydania rozstrzygnięcia - i w jakim zakresie - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę z art. 59 § 2 ustawy. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..