I SA/Wa 2096/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2023 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpoznaniu wniosku M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1073 – dalej jako: ustawa), świadczenie przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat; b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Ponadto, do okresu wskazanego w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy wlicza się okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta pełniła także funkcję sołtysa na podstawie przepisów ww. ustawy. Prezes KRUS wskazał, że M. J. pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla w okresie od 19 stycznia 1999 r. do 23 stycznia 2003 r. oraz od 24 stycznia 2003 r. do 22 stycznia 2007 r., co wynika z zaświadczenia Burmistrza Miasta [...]. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 18 sierpnia 2023 r. wnioskodawca podkreślił, że wykonywane przez niego zadania Przewodniczącego Rady Osiedla są dokładnie takie same jak zadania sołtysa lub mają szerszy zakres, biorąc pod uwagę liczbę ludności w miastach. Następnie organ podniósł, że ustawa na podstawie, której przyznaje się wnioskowane świadczenie ma zastosowanie do osób pełniących funkcję sołtysa, czyli organu wykonawczego w sołectwie i nie zawiera żadnego odniesienia do odpowiedniego stosowania jej przepisów wobec przewodniczących zarządu dzielnicy/osiedla. Wobec tego organ uznał, ze brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję Prezesa KRUS z [...] września 2023 r. złożył M. J.. Decyzję tą zaskarżył w całości oraz wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi KRUS. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla pełnił na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym przez wymagany okres dwóch kadencji, tj. od 1999 r. do 2007 r. oraz osiągnął wiek emerytalny. Zdaniem skarżącego, funkcja, którą pełnił jest tożsama z zakresem funkcji sołtysa, w szczególności pod względem zadań i wyróżnia je jedynie nazwa, a zatem skarżący spełnia przesłanki uprawniające go do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Prezes KRUS wskazał, że warunkiem przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa jest łączne spełnienie przesłanek zawartych w art. 2 ust. 1 ustawy. Organ podniósł, że skarżący złożył poprawny pod względem formalnym wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia i udowodnił wymagany przepisami wiek, tj. 65 lat, jak również nie był skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa. Jednakże M. J. nie wykazał, aby pełnił funkcję sołtysa, lecz wykonywał w ciągu dwóch kadencji funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla na [...] (gmina [...]). Natomiast, art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie odnosi się do osób pełniących funkcje sołtysa, który zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest organem wykonawczym sołectwa, a nie innych niż sołectwa jednostek pomocniczych gminy (dzielnic, osiedli, miast i innych). Skarżący nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 2 ust. 1 ustawy, którego treść organ przytoczył. Z przepisu tego wynika, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie przede wszystkim następujących przesłanek: pełnienia funkcji sołtysa, przez co najmniej dwie kadencje nie mniej niż 8 lat oraz osiągnięcia odpowiedniego wieku, w przypadku skarżącego 65 lat. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Skarżący pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla przez okres dwóch kadencji i osiągnął wymagany przepisem wiek. Okoliczności faktyczne sprawy wynikały także z zaświadczenia Burmistrza Miasta [...] z [...] lipca 2023 r., w którym wskazano, że skarżący pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla na podstawie przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym od 19 stycznia 1999 r. do 23 stycznia 2003 r. oraz od 24 stycznia 2003 r. do 22 stycznia 2007 r., tj. przez dwie kadencje. Jednakże skarżący nie spełnił podstawowego wymogu ustawy do przyznania świadczenia, tj. pełnienia funkcji sołtysa. Sąd podziela przyjętą przez organ w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wskazać należy, że z tytułu ustawy z 26 maja 2023 r. wynika, że dotyczy ona świadczeń przyznawanych sołtysom. Z kolei art. 1 tej ustawy stanowi, że określa ona warunki i tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Organ prawidłowo więc odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. O odmowie przesądza fakt, że skarżący nie pełnił funkcji sołtysa lecz funkcję Przewodniczącego Rady Osiedla. Rozumienie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika wprost z jego językowego brzmienia, tj. że warunkiem przyznania świadczenia jest pełnienie funkcji sołtysa. Wskazać należy, że zgodnie z § 156 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), jeżeli zachodzi potrzeba osiągnięcia skrótowości tekstu lub zapewnienia spójności regulowanych instytucji prawnych, w akcie normatywnym można posłużyć się odesłaniami. Natomiast, jeżeli odesłanie stosuje się tylko ze względu na potrzebę osiągnięcia skrótowości tekstu, w przepisie odsyłającym jednoznacznie wskazuje się przepis lub przepisy prawne, do których się odsyła. Jeżeli odesłanie służy przede wszystkim zapewnieniu spójności regulowanych w tym akcie instytucji prawnych, w przepisie odsyłającym wskazuje się zakres spraw, dla których następuje odesłanie, oraz jednoznacznie wskazuje się przepis lub przepisy prawne, do których się odsyła. Przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie zawierają odesłań do stosowania jej wobec przewodniczących rady osiedla. Nie można więc domniemywać, że ustawodawca regulując świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, przyznał to świadczenie także innym podmiotom pełniącym podobne funkcje, skoro nie zawarł w przepisach stosownych odesłań. Podnieść należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy podkreślono, że celem jej wprowadzenia jest uhonorowanie istotnej roli sołtysa w samorządzie wiejskim, jako instytucji zakorzenionej w polskiej tradycji ustrojowej. Ustawodawcy chodziło zatem o wzmocnienie rangi urzędu sołtysa, którego powołanie na podstawie art. 36 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest obligatoryjne w gminie, a osoby, które pełnią tę funkcję zostały pozbawione należnego obowiązkowego wynagrodzenia za wykonaną pracę. Z kolei, inne jednostki pomocnicze gminy, w szczególności dzielnice, osiedla i miasta oraz ich organy posiadają odmienny od sołtysa status prawny. Powołanie tych jednostek na mocy uchwały rady gminy pozostaje w zakresie autonomii jednostki samorządu terytorialnego i jest tym samym fakultatywne. Gmina regulując ustrój jednostek pomocniczych i kompetencje ich organów może w sposób jasny i swobodny kształtować zasady finansowania ich członków, biorąc pod uwagę wykonywane przez nich zadania. Sąd zwraca także uwagę, że w uzasadnieniu projektu ustawy wskazywano, że "projekt ustawy ma na celu przyznanie waloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości 300 złotych miesięcznie dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej". Tym samym, celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia wszystkim osobom pełniącym funkcje podobne do funkcji sołtysa, a osobom zasłużonym jako sołtysi ze względu na oznaczoną przez ustawodawcę długość trwania kadencji. Zastosowanie wykładni rozszerzającej przedmiotu regulacji ustawy nie odpowiada celowi niniejszej ustawy i byłoby w tym przypadku nieuzasadnione. W związku z tym, podnoszone w skardze zarzuty, że pełnienie przez skarżącego funkcji Przewodniczącego Rady Osiedla jest równoznaczne z pełnieniem funkcji sołtysa ze względu na podobne zadania, do których wykonywania byli zobowiązani przewodniczący są niezasadne. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych wyjątków w zakresie aktualizacji przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, lecz wskazał wprost, że świadczenie pieniężne przysługuje osobie, która pełniła funkcję sołtysa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.