VII SA/Wa 1529/23
WyrokWSA w Warszawie2024-03-06
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Artur Kuś, Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Doskonałości Naukowej prawidłowo przeprowadziła procedurę wyboru recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, w szczególności poprzez udokumentowanie procesu losowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Doskonałości Naukowej nie wykazała, iż recenzenci zostali wybrani w drodze losowania za pomocą narzędzia informatycznego, co jest wymogiem ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Statutu RDN. Brak protokołów z czynności losowania uniemożliwia kontrolę prawidłowości tego procesu, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w celu ponownego przeprowadzenia procedury wyznaczenia recenzentów zgodnie z prawem.Stan faktyczny
Dr hab. J.Z. złożył wniosek o nadanie tytułu profesora. Rada Doskonałości Naukowej (RDN) odmówiła wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu, utrzymując w mocy własną decyzję. Skarżący zarzucił m.in. niewłaściwy dobór recenzentów i brak transparentności w procesie ich powoływania. WSA uznał, że procedura wyboru recenzentów nie została przeprowadzona zgodnie z prawem z powodu braku dokumentacji potwierdzającej losowanie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Aneta Żak, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] września 2022 r. znak: [...] w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z [...] listopada 2021 r. znak: [...]
Rada Doskonałości Naukowej decyzją z 26 września 2022 r. znak Z5.413.5.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 228 ust. 9 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, po rozpatrzeniu wniosku dr hab. J.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy własną decyzję z 29 listopada 2021 r. znak Z5.4010.35.2020.12.PW, odmawiającą wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie dr hab. J.Z. tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że dr hab. J.Z. pismem z 2 czerwca 2022 r. wystąpił do Rady Doskonałości Naukowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 29 listopada 2021 r., wskazując m.in. na niewłaściwy dobór recenzentów. Zarzucił, że recenzenci zostali powołani z naruszeniem procedury, w tym poprzez powołanie recenzentów, którzy reprezentują inne dyscypliny, niż osoba ubiegająca się o nadanie tytułu profesora.
Wniosek skierowany został do Zespołu Nauk Społecznych, który po zapoznaniu się z wnioskiem i zgromadzonym materiałem dowodowym, w głosowaniu tajnym, wypowiedział się ostatecznie za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji (wynik głosowania z 13 września 2022 r.: za uchyleniem decyzji - 3 głosy, za utrzymaniem jej w mocy - 27 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Prezydium Rady Doskonałości Naukowej, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, zadecydowało o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji (wynik głosowania z 26 września 2022 r.: za uchyleniem decyzji - 0 głosów, za utrzymaniem jej w mocy - 10 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Rada Doskonałości Naukowej wskazała, że dokonała ponownej wnikliwej analizy wszystkich 5 recenzji z punktu widzenia zarzutów dr hab. J.Z., podkreślając, że wszystkie recenzje kończą się jednoznacznymi negatywnymi ocenami.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 227 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce tytuł profesora może być nadany osobie, która:
1) posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz:
a) wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne,
b) uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych,
2) posiada stopień doktora habilitowanego w zakresie sztuki oraz wybitne osiągnięcia artystyczne
- a także spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 5 ustawy (w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 430, 399,447, 534 i 1571), nie pełniła w nich służby ani nie współpracowała z tymi organami).
2. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio.
3. Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1 lub 2, może stanowić zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne.
Zgodnie z art. 228 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Rada Doskonałości Naukowej powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2. Jak wynika z art. 240 ust. 1 i 2 ustawy, Zespół, o którym mowa w art. 235 ust. 5, wskazuje kandydatów na recenzentów w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów wyznaczanych przez Radę Doskonałości Naukowej w danej sprawie. Recenzenci są wyznaczani przez organ po przeprowadzeniu losowania spośród kandydatów, o których mowa w ust. 1.
Jednocześnie, jak stanowią przepisy Rozdziału 3 statutu Rady Doskonałości Naukowej stanowiącego załącznik do uchwały nr 1/2020 Rady Doskonałości Naukowej z 9 października 2020 r., Zespół ustala listę kandydatów na recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, zawierającą imiona i nazwiska kandydatów w liczbie co najmniej trzykrotnie większej niż liczba recenzentów wymagana w tym postępowaniu, stosując kryteria, o których mowa w art. 229 ustawy oraz uwzględniając:
1) aktualny dorobek naukowy lub artystyczny kandydata na recenzenta, jego renomę, w tym międzynarodową, oraz znaczenie jego dorobku w zakresie zagadnień związanych z osiągnięciami osoby ubiegającej się o tytuł profesora;
2) informacje o kandydatach, o których mowa w § 20;
3) liczbę recenzji sporządzonych przez kandydata na recenzenta w postępowaniach prowadzonych przez RDN lub postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego;
4) rekomendacje, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 19.
Imienna lista recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 229 ustawy recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca:
1) tytuł profesora w zakresie danej dziedziny lub
2) co najmniej stopień doktora zatrudniona przez co najmniej 5 lat w zagranicznej uczelni lub instytucji naukowej na stanowisku profesora, która:
a) przez okres co najmniej 5 lat kierowała samodzielnie zespołem badawczym oraz
b) posiada znaczący dorobek w zakresie danej dziedziny.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rada Doskonałości Naukowej uznała je za nietrafne. W jej ocenie dochowano przepisów procesowych regulujących tryb powoływania recenzentów. Zespół Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2021 r., w drodze głosowania, wyznaczył listę kandydatów na recenzentów. Nastąpiło to zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy, który stanowi, że to Zespół wskazuje kandydatów na recenzentów, a także zgodnie z § 22 w zw. z § 4 ust. 3 statutu, z którego wynika, że kandydaci na recenzentów są wyznaczani w drodze tajnego głosowania, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków Zespołu RDN. W ten sposób została wyznaczona lista kandydatów stanowiąca co najmniej trzykrotność liczby recenzentów, którzy winni być powołani w danym postępowaniu.
Ponadto, zdaniem organu, wyznaczenie w skład kandydatów na recenzentów osób reprezentujących inne dyscypliny, niż dyscyplina, w której dana osoba ubiega się o nadanie tytułu profesora, nie narusza przepisów ustawy. Zgodnie z art. 229 pkt 1 ustawy recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca tytuł profesora w zakresie danej dziedziny. Poprzez sformułowanie "w zakresie danej dziedziny" należy rozumieć dziedzinę, która odpowiada osiągnięciom naukowo-badawczym wskazanym do oceny w ramach postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. W konsekwencji nie można wykluczyć przypadku, że działalność naukowo-badawcza osoby ubiegającej się o nadanie tytułu profesora, w tym rodzaj prowadzonych badań oraz metody wykorzystywane do ich prowadzenia, będzie skutkowała koniecznością doboru recenzentów reprezentujących różne dyscypliny i specjalności naukowe. Za merytoryczny dobór recenzentów w danej i indywidualnej sprawie odpowiadają odpowiednia gremia Rady Doskonałości Naukowej. W przypadku, gdy w realiach danej sprawy dobór recenzentów reprezentujących inną dyscyplinę, niż dyscyplina w której dana osoba ubiega się o nadanie tytułu profesora, był konieczny, nie sposób mówić o naruszeniu obowiązujących przepisów prawa. Organ wskazał, że lista recenzentów została ustalona w drodze losowania na posiedzeniu Prezydium RDN w dniu 25 stycznia 2022 r., co także pozostaje w zgodzie z przepisami ustawy oraz statutu RDN.
Jako nietrafne Rada Doskonałości Naukowej oceniła także zarzuty dotyczące powołania kolejnych recenzentów w miejsce tych, którzy zrezygnowali. Powołanie kolejnych recenzentów następowało każdorazowo w drodze losowania spośród co najmniej trzykrotności wymaganej liczby kandydatów, którzy to kandydaci zostali wyznaczeni przez Zespół Rady Doskonałości Naukowej. Zdaniem organu nie dopuszczono się naruszenia przepisów związanych z trybem powoływania recenzentów w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora.
Ponownie rozpatrując sprawę Rada Doskonałości Naukowej uznała, że dorobek naukowy dr hab. J.Z. nie spełnia ustawowych wymagań stawianych kandydatom do tytułu naukowego profesora w zakresie nauk społecznych, dyscypliny ekonomia i finanse. W ocenie organu dr hab. J.Z. nie posiada znaczącego dorobku naukowego w postaci liczących się i cytowanych publikacji naukowych oraz książek w określonym obszarze badawczym. Biorąc to pod uwagę oraz słabo udokumentowaną współpracę badawczą o charakterze międzynarodowym, brak grantów i projektów badawczych o charakterze konkursowym, brak aktywności popularyzatorskiej oraz bardzo ograniczoną działalność organizacyjną organ stwierdził, że dr hab. J.Z. słabo łączy swoje zaangażowanie w działalność stricte naukową i dydaktyczną z działalnością w ramach organizacji nauki i polityki naukowej.
Organ wskazał ponadto, że w orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych na tle istnienia Centralnej Komisji, mających zdaniem organu odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przyjmuje się, że cyt.: "decyzja Centralnej Komisji jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium i to w głosowaniu tajnym. Głosowanie to jest przy tym tajne zarówno dla kandydata, jak i dla członków Komisji. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż zapadłe w omawianym trybie rozstrzygnięcie stanowi pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (...) powodów rozstrzygnięcia podjętego w trybie tajnego głosowania nie da się przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a.".
J.Z. wniósł skargę na decyzję Rady Doskonałości Narodowej z 26 września 2022 r. wskazując, że zgodnie z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz wybitny dorobek naukowy zagraniczny (21 artykułów oryginalnych, autorskich na międzynarodowym poziomie naukowym). Powyższy wybitny dorobek naukowy został doceniony, zauważony i zaakceptowany na rynku międzynarodowym i amerykańskim. Skarżący podniósł także, że spełnia wymogi wynikające z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy, bowiem prowadził badania naukowe zagraniczne oraz badania naukowe zagraniczne rozwojowe. Pracował naukowo jako profesor katedry w Katedrze Bezpieczeństwa Finansowego i Praw Autorskich w T. Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym na Ukrainie, współpracował w naukowych zespołach badawczych międzynarodowych (kierownik badań) Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki w Łucku i Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w L.. Ponadto skarżący prowadził badania naukowe w ramach prac rozwojowych w uczelni zagranicznej (promotor) w T. Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym jako profesor katedry zatrudniony w uczelni zagranicznej, prowadził badania naukowe zagraniczne rozwojowe z osobami (doktorantami) ubiegającymi się o nadanie stopnia doktora w T. Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym. J.Z. podniósł także, że prowadzi aktywną działalność badawczo-naukową popularyzatorską, jest członkiem w czterech kolegiach redakcyjnych dzienników, co pozwala mu na popularyzację uczelni i nauki, w których pracuje. Jest również certyfikowanym recenzentem międzynarodowym publikacji z listy IF i Scopus. Zdaniem skarżącego spełnia on zatem wymagania prawne i merytoryczne stawiane osobom ubiegającym się o tytuł profesora.
J.Z. zarzucił, że argument zaskarżonej decyzji wskazujący na słabe udokumentowanie współpracy badawczej o charakterze międzynarodowym i twierdzenie, że kandydat nie spełnia wymogów prawnych stanowi rażące naruszenie przepisów zawartych w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wskazał, że Rada Doskonałości Naukowej w swej decyzji podkreśliła, że wszystkie recenzje kończą się negatywnymi konkluzjami, jednak, jak podniósł, recenzenci jedynie zdawkowo stwierdzili, że nie spełnia on wymagań stawianych kandydatom do tytułu naukowego profesora, bez wskazania jakichkolwiek przyczyn takiej oceny. Rada Doskonałości Naukowej oparła się na tych zdawkowych konkluzjach, co zdaniem skarżącego stanowi rażące ww. przepisów.
Skarżący zwrócił ponadto uwagę na nieprawidłowości w doborze i losowaniu kandydatów na recenzentów i zarzucił, że przy powoływaniu recenzentów rażąco naruszono art. 229 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 240 ust. 1 i 2 oraz art. 235 ust. 5 i art. 228 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także § 22 pkt 1, § 22 pkt 4, § 8 ust. 1 pkt 19, § 23 oraz § 8 ust. 1 pkt 10 w związku z pkt 20 b Statutu Rady Doskonałości Naukowej.
J.Z. wskazał na nieprawidłowe powoływanie kolejnych recenzentów w miejsce odwoływanych. Zarzucił, że niewiarygodne jest zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzenie, że cyt.: "powołanie kolejnych recenzentów następowało każdorazowo w drodze losowania spośród co najmniej trzykrotności wymaganej liczby kandydatów, którzy to kandydaci byli wyznaczani przez Zespół Rady Doskonałości Naukowej". W ocenie skarżącego powoływanie kolejnych pojedynczych recenzentów następowało poza procedurą przewidzianą przepisami prawa, z naruszeniem art. 228 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, bowiem ustawa nie zawiera normy prawnej dla losowania jednego, brakującego recenzenta i jego powołania.
J.Z. zarzucił także, iż Zespół Nauk Społecznych nieprawidłowo wskazał część kandydatów na recenzentów, którzy nie posiadają zainteresowań naukowych zbieżnych z problematyką badawczą przedstawioną do oceny. Wskazał, że zgodnie z art. 229 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca tytuł profesora w zakresie danej dziedziny zbieżnej z dziedziną kandydata. Zgodnie ze Statutem Rady Doskonałości Naukowej, recenzent powinien posiadać aktualny dorobek naukowy, międzynarodową jego renomę oraz znaczenie jego dorobku w zakresie zagadnień związanych z osiągnięciami osoby ubiegającej się o tytuł profesora. Zdaniem skarżącego powołani recenzenci tych wymogów nie spełniają.
Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2014 r. sygn. I OSK 1223/14, wskazując, że wyrok ten zanegował tezę, iż organ administracyjny ma zasadniczo dowolność w zakresie powoływania recenzentów w postępowaniu awansowym, byleby reprezentowali oni tożsamą lub pokrewną względem kandydata dziedzinę / dyscyplinę nauki. Podniósł, że w wyroku tym wskazano na konieczność zbieżności osiągnięć naukowych kandydata z publikacjami recenzenta, natomiast powołani w sprawie recenzenci nie posiadają żadnych publikacji (artykułów) z zakresu artykułów przedłożonych do opinii, wobec czego opinie nie mogły być sporządzone w sposób prawidłowy, obiektywny i rzetelny.
W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z nadesłanych elektronicznie akt sprawy wynika, że 15 grudnia 2020 r dr hab. J.Z. złożył do Rady Doskonałości Naukowej wniosek o nadania tytułu profesora w dziedzinie nauki społeczne w dyscyplinach ekonomia i finanse. W załączeniu wniosku przekazał kopie stosownych dokumentów, wykaz opublikowanych prac naukowych, wykaz aktywności naukowej, osiągnięć dydaktycznych oraz organizacji nauki, kopie prac, w tym uznanych za najważniejsze osiągnięcia.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2021 r. Prezydium Rady Doskonałości Naukowej powołało na recenzentów: prof. dr hab. R.W.C., prof. dr hab. K. J., prof. dr hab. K.J.M., prof. dr hab. M. W. S., prof. dr hab. A. K.. Pismami datowanymi 25 stycznia 2021 r. poinformowano wybrane osoby o ich wyborze na stanowisko recenzenta oraz zwrócono się z prośbą o opracowanie dla Rady Doskonałości Naukowej opinii spełniającej wymogi określone w art. 228.ust.3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W dniu 9 lutego 2021 r. prof. dr hab. K. J. wniósł o zwolnienie go z funkcji recenzenta, a w dniu 22 lutego 2021 roku Prezydium Rady Doskonałości Naukowej podjęło uchwałę w sprawie zmiany powołanego recenzenta, odwołując prof. dr hab. K. J. z pełnienia funkcji recenzenta w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora dr hab. J.Z. w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse i powołano na jego miejsce prof.dr hab. J.G.. Wobec odmowy sporządzenia recenzji przez prof. dr hab. J.G. w dniu 17 marca 2021 r. z uwagi na stan zdrowia, Rada Doskonałości Naukowej podjęła w dniu 29 marca uchwałę o odwołaniu prof. dr hab. J.G. z pełnienia funkcji recenzenta i powołaniu na tę funkcję prof. dr hab. P.M..
Opinie w sprawie złożyło 5 recenzentów prof. W.C., prof. dr hab. K.M. , prof. dr hab. M.S., prof. dr hab. A.K., prof.dr.hab. P.M.. We wszystkich opiniach wskazuje się, że pan J.Z. nie spełnia wymagań stawianych w art. 227 ust.1 pkt 1 lit. a i b ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce osobom ubiegającym się o tytuł profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse oraz, że recenzenci nie popierają wniosku o przedstawienie pana J.Z. do tego tytułu.
W skardze skierowanej do WSA skarżący kwestionuje, zawartość merytoryczną opinii, polemizuje z dokonaną oceną jego dorobku naukowego i twierdzi, że dorobek ten winien być oceniony jako wybitny, kwestionuje także sam sposób dokonania wyboru recenzentów jako niezgodny z wymogami ustawy i prowadzący do wyników, które budzą wątpliwości co do bezstronności recenzentów.
W ocenie Sądu rację ma Skarżący, że postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora w sprawie zostało przeprowadzone w sposób naruszający przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji w rozdziale IV zawiera szczegółowo opisane warunki, które muszą być spełnione, by ubiegać się o tytuł profesora (art. 227 ustawy) oraz określa sposób postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. Przepis art. 228 ustawy stanowi w ust. 1, że postępowanie
wszczyna się na wniosek, zawierający uzasadnienie wskazujące na spełnienie wymagań, o których mowa w art. 227, składany do Rady Doskonałości Naukowej. Zgodnie z ust.3 art. 228 Rada powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2. Rada Doskonałości Naukowej, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii, w drodze decyzji administracyjnej: 1) występuje do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora albo 2) odmawia wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora. (ust. 5)
Zgodnie z art. 229 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym recenzentem w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora może być osoba posiadająca:
1)tytuł profesora w zakresie danej dziedziny lub
2)co najmniej stopień doktora zatrudniona przez co najmniej 5 lat w zagranicznej uczelni lub instytucji naukowej na stanowisku profesora, która:
a)przez okres co najmniej 5 lat kierowała samodzielnie zespołem badawczym oraz
b)posiada znaczący dorobek w zakresie danej dziedziny.
2.Recenzentem nie może zostać osoba, która w okresie ostatnich 5 lat dwukrotnie nie dochowała terminu, o którym mowa w art. 228 ust. 4.
Sposób wyznaczania recenzentów reguluje art. 240 ustawy. Z przepisu tego wynika, że kandydatów na recenzentów wskazuje zespół, o którym mowa w art. 235 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w liczbie stanowiącej co najmniej trzykrotność liczby recenzentów wyznaczanych przez Radę Doskonałości Naukowej w danej sprawie (ust. 1) oraz, że recenzenci są wyznaczani przez Radę Doskonałości Naukowej po przeprowadzeniu losowania spośród kandydatów, o których mowa w ust. 1. (ust. 2)
Zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 4 ustawy Statut Rady Doskonałości Naukowej określa szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów. W obowiązującym na dzień wyznaczania recenzentów Statucie ( Załącznik do uchwały nr 1/20 Rady Doskonałości Naukowej z dnia 9 października 2020 r., dalej "Statut" ) tryb wyboru recenzentów uregulowany został w rozdziale 3 (§ 20–24). Zgodnie z § 22 zespół ustala listę kandydatów na recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora zawierającą imiona i nazwiska kandydatów w liczbie, co najmniej trzykrotnie większej niż liczba recenzentów wymagana w tym postępowaniu, stosując kryteria o których mowa w art. 229 ustawy oraz uwzględniając inne dane opisane w pkt 1-4 tego przepisu. Przepis § 23 statutu stanowi, że imienna lista recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń.
Skarżący postawił prowadzonemu postępowaniu zarzut niewłaściwego doboru recenzentów i braku transparentności ich wyboru. Analogiczne zarzuty stawiane były we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rada Doskonałości Naukowej w zaskarżonej decyzji wskazała, że w sprawie zachowane zostały stosowne procedury odnośnie do wyboru recenzentów. W uzasadnieniu decyzji z dnia 22 września 2022 r. znajduje się zapis, że Rada Doskonałości naukowej dochowała przepisów procesowych regulujących tryb powoływania recenzentów. " Zespół Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2021 r. w drodze głosowania wyznaczył listę kandydatów na recenzentów. Nastąpiło to zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy , który to stanowi, że to Zespół wskazuje kandydatów na recenzentów, a także zgodnie z [pic] 22 w zw z § 4 ust. 3 statutu, z którego wynika, że kandydaci na recenzentów wyznaczani są w drodze tajnego głosowania, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków Zespołu RDN. W ten sposób została wyznaczona lista kandydatów stanowiąca co najmniej trzykrotność liczby recenzentów, którzy winni być powołani w danym postępowaniu." I dalej z uzasadnienia wynika, że "lista recenzentów została ustalona w drodze losowania na posiedzeniu Prezydium RDN w dniu 25 stycznia 2022 r., co także pozostaje w zgodzie z przepisami statutu".
W toku postępowania, jak wynika z materiału dowodowego lista recenzentów została zmieniona z uwagi na rezygnację dwóch recenzentów. Z uzasadnienia decyzji wynika, że "powołanie następnych recenzentów następowało każdorazowo w drodze losowania spośród co najmniej trzykrotności wymaganej liczby kandydatów , którzy to kandydaci zostali wyznaczenie przez Zespół Rady Doskonałości Naukowej".
Mając na uwadze treść przepisu art. 240 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Sąd uznał za konieczne zwrócenie się do Rady o nadesłanie odpowiednich dokumentów (protokołów losowania, protokołów posiedzeń) z których wynikać będzie sposób wskazania kandydatów na recenzentów oraz sposób losowania recenzentów, także tych recenzentów, którzy zostali wyznaczeni w zamian za tych, którzy odmówili sporządzenia opinii, albowiem takich dokumentów nie było w aktach sprawy.
Do Sądu wpłynął drogą elektroniczną dokument zatytułowany "Wniosek [WK] Wyznaczenie komisji habilitacyjnej albo recenzentów." Status wniosku "Wylosowane". Z pisma przewodniego wynika, że jest to załącznik nr 8 do protokołu Prezydium z dnia 25 stycznia 2021 r., na którym wylosowano recenzentów w postępowaniu o nadanie tytułu profesora dr hab. J.Z.. Dokument zawiera listę nazwisk 15 osób ( prof. dr hab.) w tym 5 nazwisk jest zaciemnionych. W następnej kolejności do Sądu wpłynęły:
1. Uchwała powołująca recenzentów,
2. Wyciąg z protokołu posiedzenia Zespołu Nauk Społecznych z dnia 9 listopada 2021.
3. Wyciąg z protokołu posiedzenia Zespołu Nauk Społecznych z dnia 13 września 2022. r.,
4. Wyciąg z protokołu posiedzenia Prezydium Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r.
5. Wyciąg z protokołu posiedzenia Prezydium Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 września 2022 r.
Zgodnie z art. 240 ust.1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Zespół działający w ramach Rady ustala w sposób regulowany § 22 Statutu listę kandydatów na recenzentów. W ocenie Sądu nadesłany dokument z dnia 25 stycznia 2021 r. potwierdza, że taka lista istniała oraz, że jak można się domyślać, z uwagi na zaciemnienie 5 nazwisk, że wskazano spośród kandydatów 5 osób. W sprawie jednak do dnia wydania wyroku nie przedstawiono dokumentów z posiedzenia Zespołu, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 stycznia 2021 r., kiedy to w drodze głosowania lista kandydatów miała być ustalona. Nie przekazano także żadnych dokumentów z których wynikałby sposób dokonania losowania poszczególnych recenzentów z listy kandydatów.
Zgodnie z art. 240 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce recenzenci są wyznaczeni przez RDN w drodze losowania. Czynność losowania została uregulowana w Statucie. Zgodnie z § 23 imienna list recenzentów jest ustalana poprzez losowanie za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 4 Statutu Prezydium Rady i Zespoły działają na posiedzeniach. Z posiedzenia prezydium Rady albo Zespołu sporządza się protokół. (§4 ust. 12). Nadesłane do Sądu protokoły nie dotyczą czynności wyboru kandydatów na recenzentów ani czynności losowania recenzentów. Tym samym nie można, w ocenie Sądu uznać, że zachowane zostały w procedurze powoływania recenzentów wymogi ustawy Prawo szkolnictwie wyższym i nauce oraz Statutu.
W Komentarzu do ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce (red. Aleksandra Jakubowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2023), wprawdzie dotyczącym zmienionego stanu prawnego, autor odnosząc się do modelu wyboru kandydatów na recenzentów opartego na losowaniu wskazuje, że "taki sposób ma zapewnić obiektywizm i bezstronność w wyborze recenzentów. Mając na względzie tę funkcję , sposób przeprowadzania losowania kandydatów musi być transparentny i eliminujący możliwość wpływu innych osób, a przy tym zapewniający możliwość kontroli społecznej. W tym celu z przebiegu losowania powinien być sporządzony protokół, jak też wskazane jest by cały proces był nagrywany. Do losowania może być wykorzystany system komputerowy, który będzie samodzielnie archiwizowała przeprowadzone losowanie". Sąd ten pogląd podziela. W przypadku czynności losowania, którą nakazują przepisy ustawy ( art. 240 ) koniecznym jest udokumentowanie tych czynności. W przeciwnym wypadku zniweczony jest cel tego przepisu tj. zapewnienia transparentności i weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej czynności.
Statut Rady Doskonałości Naukowej nakłada na Radę i jej Zespoły obowiązek sporządzania protokołów. W rozpatrywanej sprawie ani Rada, ani Zespół nie wywiązały się z nałożonych obowiązków, stąd nie było możliwe ustalenie, w jaki sposób powołanie zostali do sprawy poszczególni recenzenci. W sprawie Rada Doskonałości Naukowej nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby że losowanie miało miejsce i jaki był jego przebieg. Stąd nie może Sąd uznać za przekonywujące wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że "w sprawie wylosowano recenzentów".
W ocenie Sądu, skoro w sprawie nie zostało wykazane, że recenzenci zostali wybrani w drodze losowania za pomocą narzędzia informatycznego i czynność ta wobec braku dokumentacji nie może podlegać żadnej kontroli, to należy uznać że taki sposób procedowania uchybia procedurze o której mowa w art. 240 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji, by procedurę wyznaczenia recenzentów przeprowadzić zgodnie wymogami art. 240 ww. ustawy.
Sąd uznał, że w tym stanie sprawy sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, w tym wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna i bezprzedmiotowa.
Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit c) i art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z 29 listopada 2021 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło