II SAB/Gl 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Burmistrza Miasta L. w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. I. S. (dalej: "skarżąca") wniosła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. prośbę o wypłatę dodatku węglowego (data wpływu do organu - 27 lutego 2023 r.), w związku ze złożonym przez nią i podpisanym w dniu 18 sierpnia 2022 r. wnioskiem. W odpowiedzi na powyższe pismo, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta L. pismem z dnia 6 marca 2023 r. poinformował, że złożony przez skarżącą i podpisany w dniu 18 sierpnia 2022 r. wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, o czym skarżącą powiadomiono przesyłając zawiadomienie z dnia 5 października 2022 r., na adres poczty elektronicznej wskazany we wniosku (k. 7 akt administracyjnych). Skarżąca, kolejnym pismem z dnia 13 marca 2023 r., wniosła ponaglenie z uwagi na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w sprawie rozpatrzenia jej wniosku z dnia 22 sierpnia 2022 r. Podała, że zawiadomienie z dnia 5 października 2022 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania było bezpodstawne, zatem wniosek powinien zostać ponownie rozpatrzony. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przekazał ponaglenie skarżącej wraz z dokumentacją do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uznało ponaglenie za nieuzasadnione, bowiem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. prowadził poprawnie postępowanie z wniosku skarżącej z dnia 18 sierpnia 2022 r., zgodnie z obowiązującymi przepisami prawda. W skardze z dnia 23 października 2023 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła bezczynność Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. i domagała się wypłaty dodatku węglowego od dnia 18 sierpnia 2022 r., czyli daty złożenia wniosku. Podkreśliła, że w dniu 23 lutego 2023 r. złożyła ponaglenie o wypłatę należnego jej dodatku węglowego i uzyskała odpowiedź, że brak wypłaty dodatku podyktowany jest niezłożeniem ponownie wniosku o jego wypłatę, po zmianie przepisów od dnia 3 listopada 2022 r. Zdaniem skarżącej, zawiadomienie z dnia 5 października 2022 r. było decyzją odmowną, od której nie mogła się odwołać. Nadto, żaden przepis prawa nie zobowiązuje do złożenia nowego wniosku, dlatego organ powinien z własnej inicjatywy wypłacić jej dodatek węglowy. Uznała, że wniosek nie został pozytywnie rozpatrzony, nie został wycofany, ani też nie został zmieniony. Stąd też niesłusznie ponosi konsekwencje braku otrzymania dodatku węglowego. W odpowiedzi na skargę Burmistrza Miasta L. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). To ustawowe rozumienie przedstawionych pojęć jest zbieżne z ich postrzeganiem w nauce prawa i postępowania administracyjnego oraz w judykaturze. Nie ulega wątpliwości, że w znaczeniu językowym, desygnatem określenia "bezczynny" jest sformułowanie "niewykonujący celowego zajęcia", czy "nic nierobiący" (por. B. Dunaj red. Słownik współczesnego języka polskiego, t. 1, Warszawa 1998, s. 48). Z kolei, w doktrynie definiuje się bezczynność organu administracji publicznej jako niewykonanie przez ten organ kompetencji w terminie wskazanym ustawą lub w sytuacji objętej hipotezą normy (zob. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 73). Z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu. Zachowanie to wykazuje pewne podobieństwo do przewlekłości działania sprawiające, że niekiedy - w ujęciu teoretycznym - bezczynność organu klasyfikuje się jako przejaw przewlekłości postępowania. Jak bowiem stwierdza P. Dobosz, przewlekłość postępowania może przybierać trojakiego rodzaju postać: statyczną, dynamiczną oraz mieszaną (P. Dobosz, op. cit., s. 73). Do klasyfikacji tej w swoich rozważaniach nawiązuje także J.P. Tarno (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 45). W charakterystyczny sposób bezczynność organu ujął J.P. Tarno stwierdzając, że w przypadku jej wystąpienia i skargi na to zachowanie, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (J.P. Tarno, op. cit., s. 43). W podobny sposób bezczynność zdefiniował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjmując, iż ma ona miejsce w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Łd 9/16). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 71/20). Celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań, polegających w szczególności na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, bądź też do zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z powyższego wynika, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79; postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18). Zapatrywanie to wynika wprost z treści przywołanego wyżej art. 149 § 1 p.p.s.a. Zatem termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca w art. 53 § 2b p.p.s.a., a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie stanu trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 326). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ nie dopuścił się bezczynności. Świadczy o tym zestawienie daty wpływu wniosku skarżącej o wypłatę dodatku węglowego, podpisanego przez nią w dniu 18 sierpnia 2022 r. (data wpływu do organu - 27 lutego 2023 r.), oraz pozostawienia go bez rozpoznania zawiadomieniem organu z dnia 5 października 2022 r., o czym została powiadomiona na adres poczty elektronicznej. W treści tego zawiadomienia organ przywołał fakt złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego przez innego wnioskodawcę z tym samym adresem zamieszkania oraz treść art. 2 ust 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm., dalej: "u.d.w."), zgodnie z którym w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego, mającego ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. W tej sytuacji zasadnym jest stanowisko, że w ciągu miesiąca od złożenia wniosku sprawa skarżącej została rozpatrzona i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa materialnego, co więcej skarżąca została prawidłowo o tym poinformowana. W tym miejscu należy wskazać, że dopiero z dniem 3 listopada 2022 r. znowelizowano ustawę o dodatku węglowym, w związku z czym pojawiła się możliwość przyznania go dla kilku gospodarstw domowych mieszkających pod jednym adresem zamieszkania, jednakże po spełnieniu miedzy innymi przesłanek zawartych w art. 2 ust. 3c. 3d oraz 3e u.d.w. Nowelizacja nastąpiła na podstawie art. 26 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236). W art. 31 ust. 1 tej ustawy zapisano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nadto ustawodawca przyjął, że w przypadku, gdy wójt, burmistrz lub prezydent miasta odmówił przyznania dodatku węglowego, zgodnie z art. 2 ust 16 ustawy - zmienianej w art. 26, w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 3c i 15 g tej ustawy, wnioskodawca może złożyć ponownie wniosek o wypłatę tego dodatku (art. 31 ust. 2). Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, jak również to, że pozostawienie podania bez rozpoznania było w dacie złożenia przez skarżącą wniosku formą zakończenia postępowania administracyjnego, skarżąca powinna ponownie złożyć wniosek o wypłatę dodatku węgłowego. Skarga i żądanie wypłacenia dodatku węglowego są wobec tych okoliczności faktycznych i prawnych nieuprawnione. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).