III OSK 2080/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 45/24 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024 oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 45/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA w Łodzi" albo "Sąd pierwszej instancji") oddalił skargę K. W. (dalej "skarżąca" oraz "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Rektora [...] (dalej "organ" albo "Rektor") z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...] września 2023 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024. Rektor decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] rozpoznał ww. wniosek odmownie wskazując, że zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.), dalej "p.s.w.n.", stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student, posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie natomiast z treścią art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu Świadczeń dla studentów [...], świadczenia pomocy materialnej przysługują na studiach pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Rektor podał, że z załączonego do akt zaświadczenia wystawionego przez pracownika [...] z dnia [...] października 2023 r. wynika, iż ubiegająca się o stypendium w roku akademickim 2023/2024 skarżąca jest studentką [...] roku studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...], a w latach wcześniejszych była studentką na innych uczelniach i tym samym łączny okres kształcenia przekroczył 20 semestrów, co w konsekwencji stanowiło o braku możliwości przyznania pomocy materialnej, w tym również w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych z powodu przekroczenia 12 semestrów łącznego okresu studiowania. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie: 1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez bezzasadną odmowę przyznania skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, polegający na nieuwzględnieniu faktu, że art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wszedł w życie w brzmieniu aktualnym w dniu 18 grudnia 2021 r., a więc nie powinien mieć zastosowania do okresów sprzed jego implementacji, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania, że skarżąca nie przekroczyła limitu 20 semestrów i przyznania jej stypendium dla osób niepełnosprawnych; 2) art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw w zw. z § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu Świadczeń dla studentów [...], poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres studiowania bez pobierania świadczeń, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej powinien zostać uwzględniony podczas obliczania terminów określonych w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że powyższa wykładnia nie narusza zasady lex retro non agit. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rektor decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2023 r. Organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane uprzednio przytoczył treść art. 89 p.s.w.n. i wskazał, że skarżąca nie spełniła wszystkich ustawowych warunków do przyznania wnioskowanej pomocy, ponieważ łączny okres kształcenia wykazany w ogólnopolskiej sieci informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on przekroczył 12 semestrów, bowiem łączny okres kształcenia skarżącej na, wymienionych szczegółowo przez organ, uczelniach wyższych wyniósł ponad 20 semestrów. Jednocześnie Rektor zauważył, że w dniu 18 grudnia 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232), która zmodyfikowała i doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (tj. stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora i zapomogi) w powiązaniu z okresem studiowania. Zgodnie ze znowelizowanym art. 93 p.s.w.n. świadczenia dla studentów przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich przez łączny okres wynoszący 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Przy czym organ nie może odstąpić od literalnego brzmienia przepisu, który został wprowadzony w celu zapobieżenia jego różnorodnej interpretacji. Skarżąca natomiast pobierała świadczenie w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych w latach [...] oraz w semestrze zimowym roku akademickiego [...]. W konsekwencji w opinii Rektora skarżąca przekroczyła okres 6 lat (12 semestrów) nie tylko studiowania, ale również pobierania stypendium. Skargę na powyższą decyzję Rektora do WSA w Łodzi wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie: 1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez bezzasadną odmowę przyznania skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, polegający na nieuwzględnieniu faktu, że art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wszedł w życie w brzmieniu aktualnym w dniu 18 grudnia 2021 r., a więc nie powinien mieć on zastosowania do okresów sprzed jego implementacji, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania, że skarżąca nie przekroczyła limitu 20 semestrów oraz do przyznania jej stypendium dla osób niepełnosprawnych; 2) art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw w zw. z § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu Świadczeń dla studentów [...], poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres studiowania bez pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej powinien zostać uwzględniony podczas obliczania terminów określonych w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że powyższa wykładnia nie narusza zasady lex retro non agit. W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2023 r. W odpowiedzi na skargę Rektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo zauważył, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. W związku z powyższym organ zgodnie z zasadą legalizmu prawidłowo zinterpretował i zastosował cyt. powyżej przepisy prawa, a co za tym idzie pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego uznał za całkowicie chybione. W dniu 4 kwietnia 2024 r. WSA w Łodzi wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przez skarżącą wniosku, tj. [...] września 2023 r. W tym miejscu Sąd pierwszej instancji zacytował treść przepisów p.s.w.n., w tym: art. 86 ust. 1-3, art. 89, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1-7. WSA w Łodzi podniósł, że w przedmiotowej sprawie ma kluczowe znaczenie to, że na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232), która weszła w życie w dniu 18 grudnia 2021 r., zmieniono brzmienie art. 93 i art. 94 dotyczące ograniczenia możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich. Uprzednio obowiązujący art. 93, który stanowił w ust. 2, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat, zmienił brzmienie na: "Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tytko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Natomiast w wyniku tej nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, ustawodawca dokonał radykalnej zmiany okresu, w którym student posiada uprawnienia do pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. Jednocześnie Sąd meriti podzielił prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednakże dokonana nowelizacja jednoznacznie ograniczyła okres, przez który to prawo przysługuje - do 12 semestrów (na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów) wiążąc ten czas z okresem samego studiowania - jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać. Zdaniem WSA w Łodzi obecne brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wskazuje, że okres, w którym student posiada możliwość ubiegania się o świadczenia jest liczony bez względu na ich faktyczne pobieranie. Jednocześnie dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymywać świadczenia stypendialne nie ma i nie miało znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy faktycznie w tym okresie świadczenia te pobiera. Ustawodawca dookreślił bowiem w sposób wyraźny, że okres przysługiwania świadczeń wynosi "12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta". Przy tym art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie może być interpretowany odmiennie, w zależności od tego, o jakie stypendium ze świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. aktualnie występuje wnioskodawca. Jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność przez jaką ilość semestrów wnioskodawca mógł ubiegać się o świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n., z tego względu, że posiadał status studenta. Przytoczona nowelizacja ustawy p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła zatem czasokres, przez który prawo studenta do świadczeń przysługuje do 12 semestrów, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o każde ze świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n., z których student może korzystać. Tymczasem w niniejszej sprawie, na podstawie danych zawartych w ogólnopolskiej sieci informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on, Rektor ustalił, że skarżąca nie spełniła ustawowych warunków do przyznania wnioskowanego stypendium, ponieważ łączny okres kształcenia przekroczył 12 semestrów. Skarżąca studiowała bowiem w następujących okresach: - od [...] października 2013 r. do [...] września 2017 r. Uniwersytet [...], studia pierwszego stopnia, kierunek: [...] (łącznie 8 semestrów); - od [...] października 2017 r. do [...] marca 2018 r. Uniwersytet [...], studia pierwszego stopnia, kierunek: [...] (łącznie 2 semestry); - od [...] października 2018 r. do [...] października 2021 r. Akademia [...], studia pierwszego stopnia, kierunek: [...] (łącznie 6 semestrów); - od [...] października 2021 r. - nadal Akademia [...], jednolite studia magisterskie, kierunek: [...] (łącznie 4 semestry). Wobec tego Sąd pierwszej instancji podał, że łączny okres kształcenia, jak prawidłowo ustalił Rektor, wyniósł 20 semestrów, co uprawniało organ do odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia. Jednocześnie Sąd meriti ponownie podkreślił, że ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte uzależnionym od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. W konsekwencji według WSA w Łodzi skoro w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024, tj. [...] września 2023 r. łączny okres jej kształcenia na uczelniach wyższych wyniósł 20 semestrów (a łączny okres, przez który skarżąca pobierała różne świadczenia wyniósł 13 semestrów), to zasadnie, jak już uprzednio zostało wskazane, Rektor odmówił przyznania stypendium. Według WSA w Łodzi przedstawione powyżej stanowisko dodatkowo potwierdza również uzasadnienie do rządowego projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 1569). Z kolei odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. ustawa ta weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkami, w których nie ujęto art. 1 - czyli począwszy od 18 grudnia 2021 r. Jedynie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 w art. 16 ustawy zmieniającej przewidziano możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa - bowiem do przyznawania świadczeń, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany dopuścił stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast wszystkie świadczenia wnioskowane już po tym semestrze (tzn. po pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022) podlegają reżimowi nowej regulacji. Zdaniem WSA w Łodzi oznacza to, że odnośnie roku akademickiego 2023/2024, którego dotyczy wniosek skarżącej z dnia [...] września 2023 r., należy stosować przepisy p.s.w.n., w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą. Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że stosowanie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie narusza zakaz retroakcji prawa. Według Sądu pierwszej instancji wskazanej regulacji prawnej należy przypisać bowiem wymiar retrospektywny, tj. w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy wyłącznie do przyznawania świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany. Natomiast wszystkie świadczenia wnioskowane już po tym semestrze podlegają reżimowi nowej regulacji i jakakolwiek inna interpretacja znowelizowanych norm prawnych od przedstawionej powyżej, byłaby wykładnią contra legem. Sąd pierwszej instancji podzielił również prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd wyrażony na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r., ale zachowujący nadal swoją aktualność do obecnie obowiązujących przepisów, że okresy pobierania świadczeń i kształcenia sprzed daty wejścia w życie art. 86-95 p.s.w.n., tj. przed 1 października 2019 r. powinny być wliczane do 6-letniego okresu, o którym mowa w tym przepisie. Nie można bowiem uznać, że w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i z chwilą wejścia w życie nowej ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (p.s.w.n.) nadal miałaby status studenta, to należałoby ją traktować jak osobę studiującą, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymała, a więc okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy. Zdaniem WSA w Łodzi wykładnia taka pozwalałby wskazanym studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie więc dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania p.s.w.n. wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym uzyskali świadczenia finansowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji niezasadny jest zatem podniesiony w skardze zarzut, że do ustalenia prawa do stypendium nie powinno się uwzględniać okresów studiowania przed zmianą art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Przyjęcie bowiem takiego poglądu skarżącej oznaczałoby, że student mógłby pobierać świadczenia przez okres znacznie dłuższy niż 12 semestrów (tzn. przez okres 6 lat przed zmianą art. 93 ust. 4, a następnie ponownie przez 12 semestrów począwszy od zmiany art. 93 ust. 4 p.s.w.n.), a to stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości, ponieważ dyskryminowałoby studentów, którzy rozpoczęli studia po zmianie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Przy czym Sąd pierwszej instancji zauważył, że poza tym, iż skarżąca studiowała przez okres 20 semestrów to w okresie od listopada 2013 r. do marca 2022 r. pobierała nadto różne stypendia [...]) przez 13 semestrów. Okres pobierania stypendium przez skarżącą był zatem dłuższy niż okres wskazany w art. 93 ust.4 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym po zmianie przepisu. Reasumując WSA w Łodzi podkreślił, że treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie budzi obecnie wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybione są zarzuty postawione w skardze. Ustawodawca jednoznacznie bowiem zmienił normę art. 93 ust. 4 p.s.w.n., która dotychczas okres przysługiwania stypendium wiązała z okresem otrzymywania świadczeń stypendialnych, a w obecnym stanie prawnym zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. W konsekwencji podniesione w skardze zarzuty, w tym zarzut dotyczący naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne. Dodatkowo według Sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany przez organ w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), nadto podjęto wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowo również zostało zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji, co ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Skargę kasacyjną od opisanego wyroku WSA w Łodzi wywiodła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. przepisu prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, co powinno skutkować uchyleniem skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.; 2. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (dalej: "ustawa zmieniająca") w zw. z § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu Świadczeń dla studentów [...], poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres studiowania bez pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej powinien zostać uwzględniony podczas obliczania terminów określonych w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż powyższa wykładnia nie narusza zasady lex retro non agit. W oparciu o postawione zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję Rektora z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Rektora z dnia [...] października 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca kasacyjnie wystąpiła również o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się rozprawy w myśl art. 176 § 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Wymaga odnotowania, że skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Jeżeli w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, to co do zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty zrelatywizowane do przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod hipotezę stosowanej normy prawa materialnego. Ta zasada nie ma jednak bezwzględnego charakteru (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2024 r.; sygn. akt III OSK 6009/21). W niniejszej sprawie zarzut mający za przedmiot naruszenie przepisów postępowania jest ściśle związany z zarzutem naruszenia prawa materialnego. Analiza warstwy opisowej tych zarzutów jak i ich uzasadnienia determinuje zapatrywanie, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania stanowi następstwo wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Wskazać należy, ze podstawy i tryb przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym stypendiów, regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ust. 2 cyt. ustawy przed nowelizacją z dnia 17 listopada 2021 r. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232) nastąpiła zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje przepis, zgodnie z którym "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, zgodnie z którym "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.". Skarżąca kasacyjnie jest studentem kierunku studiów jednolitych, stąd też znajduje do niej zastosowanie art. 93 ust. 5 p.s.w.n. po nowelizacji, który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej - tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Istotne jest także, że skarżąca kasacyjnie, domagająca się stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024, przekroczyła okres 12 semestrów studiowania określony w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., jak również okres 14 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 5 cyt. ustawy. Podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, iż ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 i art. 359 p.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Warstwa językowa tego przepisu prowadzi do wyniku jednoznacznego. Z kolei treść skargi kasacyjnej nie opiera się na podjęciu próby analizy semantycznej spornego przepisu, co na wskazaniu, że organ nie miał podstaw do zaliczenia do tzw. "łącznego okresu" okresów studiowania przypadających przed wejściem w życie nowelizacji, nadto z częściowym przywołaniem nieaktualnej już argumentacji, która skorelowana jest z nieobowiązującym już brzmieniem spornego przepisu. Zarzut naruszenia prawa materialnego uznać zatem należało za niezasadny. Odnosząc się z kolei do zapatrywania autora skargi kasacyjnej, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego podkreślić należy, że zapatrywania to jest nieprawidłowe. Stosowanie przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. po nowelizacji do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie nie narusza bowiem zakazu retroakcji prawa, gdyż wskazanej regulacji prawnej należy przypisać wymiar retrospektywny to jest w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 1/06; publ. ONSAiWSA 2006; nr 3, poz. 71) przyjęto zasadnie, że w sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. [...] To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. [...] W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. [...] Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. sygn. akt U 5/86, OTK 1986, poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. sygn. akt U 1/86, OTK 1986, poz. 2; E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego [w:] Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, s. 355).Taka sytuacja ma miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy zatem nie ma podstaw do uznania, że zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja organu jak i wyrok Sądu pierwszej instancji mający za przedmiot tę decyzję są niezgodne z przepisami prawa. Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej jest nieuzasadniony. Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu. Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.