I SA/Wa 924/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C. i B. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 lutego 2022 r. nr KOC/7644/Op/21 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lutego 2022 r. nr KOC/7644/Op/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w pkt 1, działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, powoływanej dalej jako k.p.a.), odmówiło K.W. i B. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr RZ/1724/2021, zaś w pkt 2, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło, że odwołanie od tej decyzji zostało złożone z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzją z dnia 3 sierpnia 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z dnia 22 września 2020 r. w sprawie przyznania rodzinie zastępczej niezawodowej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. K.W. oraz B.W. złożyli odwołanie od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiadomieniem z dnia 14 grudnia 2021 r., poinformowało strony, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Jednocześnie, działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), Kolegium poinformowało, że w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania zawiadomienia, strony mogą złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dniu 20 stycznia 2022 r. do SKO w Warszawie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że odwołanie zostało wniesione w terminie, jednakże w razie przyjęcia odmiennego stanowiska, strony wniosły o przywrócenie terminu gdyż jego przekroczenie nastąpiło bez ich winy. W uzasadnieniu podniesiono, że K.W. poinformowała pracownika organu, że w sierpniu 2021 r. nie będzie przebywać pod adresem ul. [...] w [...] i nie będzie w stanie odbierać korespondencji kierowanej na ten adres. Z tej przyczyny przesyłka zawierająca decyzję z adnotacją o dwukrotnej awizacji nie powinna stanowić podstawy do uznania, iż doszło do doręczenia zastępczego zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. Strony podniosły, że organ nie poinformował ich o wszczęciu postępowania z urzędu, a zatem nie zostały one skutecznie poinformowane o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał przepisy oraz orzecznictwo dotyczące instytucji przywrócenia terminu oraz doręczania przesyłek w postępowaniu administracyjnym i stwierdził, że korespondencja skierowana do K.W. oraz B.W., zawierająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 sierpnia 2021 r., została zwrócona do organu z adnotacją urzędu pocztowego "zwrot nie podjęto w terminie". Pierwsze awizo przesyłki miało miejsce w dniu 12 sierpnia 2021 r., a drugie - w dniu 20 sierpnia 2021 r. Zgodnie z treścią art. 44 § 4 k.p.a. skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło zatem w dniu 26 sierpnia 2021 r. Termin na złożenie odwołania upłynął zatem w dniu 9 września 2021 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 9 listopada 2021 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się pismo Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 1 czerwca 2021 r. informujące, że "zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wygaśnięcia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 132/2020 z 22.09.2020 r., którą przyznano (...) świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej G. W. w rodzinie zastępczej". W piśmie tym Prezydent m.st. Warszawy pouczył m.in. o wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. obowiązku informowania organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu. Pismo to zostało odebrane przez K. W. w dniu 18 czerwca 2021 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się e-mail z dnia 6 lipca 2021 r. od K.W. skierowany do K. Z. - pracownika [...], w którym strona poinformowała o nowym adresie do korespondencji: ul. [...], [...] [...], a na wydruku e-mail znajduje się adnotacja pracownika organu o telefonicznym potwierdzeniu podanego adresu. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu potwierdzającego, że K.W. przekazała informację, że w sierpniu 2021 r. nie będzie przebywać pod adresem ul. [...] w [...] i nie będzie w stanie odbierać korespondencji kierowanej na ten adres. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że obowiązkiem strony jest wskazanie adresu do doręczeń, nawet w sytuacji, gdy czasowo przebywa poza stałym miejscem zamieszkania. Poinformowanie organu wyłącznie o braku możliwości odbierania korespondencji pod wskazanym adresem w określonym miesiącu nie stanowi wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 41 § 1 k.p.a. Organ zwrócił również uwagę, że z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby informacja o braku możliwości odbierania korespondencji pod adresem ul. [...] w Warszawie w sierpniu 2021 r. odnosiła się również do B.W. Organ I instancji adresował korespondencję wspólnie do obu stron postępowania, co jednak nie daje podstaw do uznania, że doręczenie było nieskuteczne. Z tych przyczyn organ uznał, że podnoszone przez strony argumenty nie świadczą o tym, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy. K.W. i B.W. wnieśli na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze postawili zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie i brak merytorycznego rozpoznania wniosku, pomimo że skarżący przedstawili okoliczności które uprawdopodabniają, iż do niedochowania terminu doszło bez ich winy ponieważ poinformowali oni organ o swojej nieobecności w sierpniu 2021 r. pod stałym adresem i zwrócili się o nieprzesyłanie im korespondencji w tym okresie; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności pominięcie sprawdzenia wskazanej przez skarżących o przekazaniu pracownikowi WSPR informacji o braku możliwości odebrania przez skarżących korespondencji pod stałym adresem; - art. 41 § 1 k.p.a. poprzez przez jego błędną interpretację polegająca na tym, że obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu wymaga formy pisemnej, mimo iż przepis ten mówi jedynie o zawiadomieniu organu o zmianie adresu i może to nastąpić również poprzez kontakt z pracownikiem prowadzącym postępowanie administracyjne w imieniu organu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skarżący podali, że nie powinno ich obciążać niedokonanie przez pracownika organu adnotacji w aktach sprawy dotyczącej zawiadomienia o nieobecności pod stałym adresem. Przekazując te informacje, skarżący byli przekonani, że jest to wystarczające wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 41 § 1 k.p.a. w szczególności gdy prowadząca postępowanie administracyjne nie wezwała ich ani nie poinformowała o konieczności złożenia pisma lub uzupełnienia informacji w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności zbadania wymagało zatem, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 sierpnia 2021 r. z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wspomniana decyzja została przesłana skarżącym na adres podany przez nich w korespondencji elektronicznej z dnia 6 lipca 2021 r., a potwierdzony przez pracownika organu telefonicznie. Wypada zauważyć, że sami skarżący nie kwestionują, że rzeczywiście doszło do zmiany ich adresu, o czym poinformowali organ. Przesyłka zawierająca decyzję była, w związku z niezastaniem adresata, dwukrotnie awizowana w dniach 12 i 20 sierpnia 2021 r. Organ przyjął zatem prawidłowo, w związku z treścią art. 44 § 4 k.p.a., że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2021 r. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że odwołanie zostało złożone w dniu 9 listopada 2021 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym). Z tej przyczyny należało uznać, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, zatem rozstrzygnięcie organu zawarte w pkt 2 zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe. Przechodząc do kontroli pkt 1 zaskarżonego postanowienia, tj. rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, należy zauważyć, że instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Jak wynika z przytoczonego przepisu, warunkiem przywrócenia przez organ terminu do dokonania czynności jest uprawdopodobnienie przez stronę, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LEX nr 741901). Od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony, a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, jak również zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., s. 547). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organ zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili tak rozumianego braku winy w uchybieniu terminu. Jako zasadniczą przyczynę mającą świadczyć o braku ich winy w uchybieniu terminu skarżący powołują okoliczność, że poinformowali pracownika organu o swojej nieobecności w sierpniu 2021 r. pod stałym adresem oraz zwrócili się z prośbą o niekierowanie do nich korespondencji w tym okresie. Jak wyjaśniają skarżący, czynność ta nie została przez nich dokonana w formie pisemnej. Analiza akt administracyjnych sprawy, co podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie potwierdza, aby skarżący poinformowali pracownika organu I instancji o nieobecności pod wskazanym adresem. Brak jest jakiejkolwiek notatki służbowej lub innej wzmianki o tego rodzaju zgłoszeniu. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że wbrew temu co twierdzą skarżący, zostali oni poinformowani w piśmie z dnia 1 czerwca 2021 r. o wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu. Należy wprawdzie zgodzić się ze skarżącymi, że art. 41 § 1 k.p.a. nie wymaga, aby zawiadomienie o zmianie adresu musiało nastąpić w formie pisemnej, jednak w myśl art. 14 k.p.a. postępowanie administracyjne prowadzone jest co do zasady na piśmie, zaś jak stanowi art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Przepis ten dotyczy również wyjaśnień w zakresie zmiany adresu. Kodeks postępowania administracyjnego reguluje formę sporządzenia protokołu, wskazując w art. 63 § 3, że podanie wniesione ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów, należy oczekiwać od osoby zachowującej należytą staranność przy prowadzeniu swoich spraw, że informację o zmianie adresu do korespondencji lub o tymczasowej nieobecności pod stałym adresem przekaże organowi w sposób zapewniający utrwalenie takiej informacji, tj. albo na piśmie albo ustnie do protokołu, który również mieć będzie formę pisemną i zostanie przez stronę podpisany. W przeciwnym razie brak jest jakiejkolwiek możliwości zweryfikowania twierdzeń strony odnośnie zawiadomienia organu o zmianie adresu. Wymaga ponadto podkreślenia, że skarżący w dniu 6 lipca 2021 r. zawiadomili organ pisemnie (pocztą elektroniczną) o zmianie adresu do korespondencji, jednak nie poinformowali już pisemnie organu o nieobecności pod nowym adresem w sierpniu 2021 r. Taki sposób postępowania skarżących nie pozwala zatem przyjąć, że zachowali oni należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw, co w konsekwencji oznacza, że powoływane przez nich okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności, świadczących o braku winy w uchybieniu terminu, to organ zasadnie w pkt 1 zaskarżonego postanowienia odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.