I SAB/Wa 199/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Marek Maliński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. F., A. H., E. F., H. S. i A. W. na bezczynność Prezydenta m. [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. stwierdza, że Prezydent m. [...] w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Prezydenta m. [...] na rzecz K. F., A. H., E. F., H. S. i A. W. sumę pieniężną w kwotach po 1000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. [...] na rzecz K. F., A. H., E. F., H. S. i A. W. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ") w sprawie rozpoznania wniosku W. R. z dnia 17 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] (sprawa I SAB/Wa 127/23) oraz przyznania odszkodowania za tą nieruchomość (sprawa I SAB/Wa 199/23). Skarżący wnieśli o: • wyznaczenie organowi terminu zakończenia sprawy; • załączenie do akt przedmiotowej sprawy akt postępowania prowadzonego przed Urzędem [...], Biurem Spraw Dekretowych pod sygnaturą akt: [...]; • stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; • zasądzenie od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 5.000 złotych na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."); • zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w wyniku wniesienia zażalenia z dnia 29 stycznia 2019 r. Skarżący podnieśli zarzuty na przewlekłość postępowania. W konsekwencji - postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium") zobowiązało do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w terminie do 30 czerwca 2019 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu Organ nie wydał w sprawie żadnej decyzji. Skarżący w skardze zarzucili Organowi rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a., gdyż nie ma żadnych przyczyn merytorycznych, które uzasadniałyby odwlekanie wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/18). W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r. nr KOC/1393/Go/19 - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zobowiązało Organ do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w terminie do 30 czerwca 2019 r. Organ decyzjami z dnia 20 listopada 2023 r. nr 837/SD/2023 i 838/SD/2023 (k-80 akt sądowych) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] hip. [...]. W ocenie Sądu okoliczności te pozostają bez wpływu na ocenę zachowania organu. Wskazać należy, że wymienione w ww. piśmie rozstrzygnięcia zostały wydane 20 listopada 2023 r. czyli blisko cztery lata po terminie wyznaczonym przez organ odwoławczy . Należy zauważyć, że pełnomocnik Skarżących – pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. – podnosił konieczność pilnego załatwienia sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. [...] Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił przepisom procesowym (art. 35 k.p.a.) określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Podsumowując, wobec niezałatwienia wniosku w ustawowym terminie uznać zatem należy, że organ dopuścił się niewątpliwie bezczynności, a z uwagi na to, że opóźnienie w załatwieniu sprawy było znaczne, oczywiste i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia to Sąd uznał, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku. Uwzględniając powyższe rozważania, podkreślenia wymaga, że instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma natomiast na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym Sąd orzekł w pkt 2 wyroku. Jak wynika z akt sprawy decyzjami z dnia 20 listopada 2023 r. nr 837/SD/2023 i 838/SD/2023 (k-80 akt sądowych) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] hip. [...]. Tym samym na dzień wydania przedmiotowego wyroku Organ nie pozostawał w bezczynności. Uwzględniając okoliczności sprawy Sąd uznał za zasadne w punkcie 3 wyroku przyznać od Prezydenta [...] na rzecz Skarżących sumę pieniężną w kwotach po 1000 (tysiąc) złotych dla każdego ze Skarżących. Sąd określając wysokość sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych dla każdego ze Skarżących uwzględnił czas jaki Skarżący oczekują na załatwienie sprawy i uznał, że kwota ta spełni swoją kompensacyjną funkcję biorąc pod uwagę załatwienie sprawy przez Organ w formie decyzji z dnia 20 listopada 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku), na które złożyły się wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł).