III SA/Po 114/24

Dnia 5 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 27 grudnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. (dalej jako Dyrektor Oddziału Regionalnego) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 19 lipca 2023 r. w sprawie przyznania R. G. (skarżącemu) płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na 2022 rok. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy: W dniu 25 maja 2022 r. skarżący złożył za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na rok 2022. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej (w ramach wariantu 4.8: "ochrona siedlisk lęgowych ptaków (...)" wynosiła 5,26 ha. Jednocześnie zgłosił grunty do płatności w ramach wariantu 9 "retencjonowanie wody". Organ ustalił jednak, że powierzchnia gruntów, na której realizowane było zobowiązanie w ramach wariantu 4.8 wynosiła 5,01 ha, zaś retencjonowanie wody faktycznie odbywało się na całym deklarowanym obszarze 0,83 ha. Takie powierzchnie organ przyjął jako podstawę obliczenia płatności. Organ wyjaśnił, że pomiary powierzchni gruntów w terenie wykazały, że jedna z działek (oznaczona we wniosku jako D o pow. 0,25 ha) nie jest użytkowana rolniczo. Nadto wskazano, że płatność musi być pomniejszona o 40%, ponieważ skarżący nie posiadał planu działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego przez upływem 25 dni od ostatecznego terminu składania wniosków o płatność, który to wymóg wynikał z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.; dalej: rozporządzenie PRSK). Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i złożył odwołanie. Dyrektor Oddziału Regionalnego w zaskarżonej decyzji podzielił ustalenia organu I instancji. Za trafne uznał ustalenie o sporządzeniu planu działalności rolnośrodowiskowej dnia 14 lipca 2022 r., podczas, gdy ostateczny (przedłużony) termin składnia wniosków o płatności upływał 31 maja 2022 r., a więc termin sporządzenia planu przypadający 25 dni po tej dacie (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PRSK) upłynął 27 czerwca 2022 r. Zdaniem organu było to równoznaczne z brakiem planu, co z kolei stanowiło przesłankę obniżenia płatności o 40% (§ 33 ust. 9 rozporządzenia PRSK). Podzielił również ustalenia organu I instancji o zawyżeniu we wniosku powierzchni kwalifikującej się do płatności. Wyjaśnił, że pomiary dokonane w trakcie kontroli na miejscu potwierdzały użytkowaną rolniczo powierzchnię działki oznaczonej we wniosku jako działka D. Wyjaśniając konsekwencje prawne takich ustaleń wskazał, że zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia PRSK do płatności uwzględnia się powierzchnię działek nie większą niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014. Wyjaśniono również, że ustalony stan działki wskazywał, że nie prowadzono na niej działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013), co uniemożliwiało przyznanie do niej płatności. R. G. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, w której – wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć zapadłych w obu instancjach – zarzucił naruszenie m. in. przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie i niewłaściwe zastosowanie punktów 17, 23, 24 preambuły i art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z dnia 11 marca 2014 roku (Dz.Urz.UE.L Nr 181, str. 48) wzw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014 - 2020 (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm.; dalej: ustawa PROW) i § 5 ust. 1 - 5 oraz § 15 ust. 1 - 3 rozporządzenia PRSK Dyrektor Oddziału Regionalnego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak opisanych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. W pierwszej z kwestii ocenionych przez organy niekorzystnie dla skarżącego, czyli zmniejszenia płatności z powodu braku planu działalności środowiskowej, wskazać należy, że rację ma skarżący, iż rolnik podejmujący zobowiązanie ma obowiązek przedłożyć wymagane strony planu działalności rolnośrodowiskowej do dnia 15 lipca roku, w którym podjął zobowiązanie (§ 21 ust. 4c rozporządzenia PRSK). Ne budzi również wątpliwości, że skarżący przed tą datą złożył kopie wymaganych stron planu. Tym niemniej, jak prawidłowo stwierdziły organy ARiMR, materialnym warunkiem uzyskania płatności rolno – środowisko - klimatycznej jest posiadanie przez rolnika planu sporządzonego przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PRSK). Oznacza to, że plan złożony w terminie określonym w § 21 ust. 4c rozporządzenia PRSK, czy też § 21 ust. 7 rozporządzenia, niezależnie od daty jego złożenia musi zostać sporządzony w terminie, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich (Dz. U. z 2022 r. nr 985) podstawowy termin do składania wniosków przedłużono do 31 maja 2022 r., w związku z czym 25 od tej daty upływał termin do sporządzenia planu, który musiał być w posiadaniu rolnika ubiegającego się o płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną (25 maja 2022 r. przypadał w sobotę, co prolongowało czas na sporządzenie planu do 27 czerwca 2022 r.). W rozpoznawanej sprawie skarżący przedłożył plan sporządzony 14 lipca 2022 r. (k. 5/1 akt ARiMR), a więc po upływie terminu. Zasadnie więc uznano, że było to równoznaczne z brakiem planu, co uzasadniało zastosowanie § 33 ust. 9 rozporządzenia PRSK, zgodnie z którym: "[j]żeli rolnik lub zarządca nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowej, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna za realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w odniesieniu do którego rolnik lub zarządca nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowej, przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 40%.". W drugiej ze spornych kwestii, czyli ustalenia maksymalnego kwalifikowalnego poprzez wyłącznienie zeń całości obszaru działki oznaczonej we wniosku jako D, Sąd uznał, że organy prawidłowo przyjęły, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego była wyższa od kwalifikującej się do płatności. Skarżący we wniosku przyznanie płatności zadeklarował na spornej działce trwałe użytki zielone, czyli obszary co do zasady kwalifikujące się do płatności (§ 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia PRSK). W zaskarżonej decyzji, wyjaśniając podstawy wyłączenia działki z płatności zasadnie jednak odwołano się do brzmienia przepisów wspólnotowych dotyczących wymagań jakim powinny odpowiadać grunty zgłoszone do płatności rolno – środowiskowo – klimatycznych. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3 rozporządzenia rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, płatności rolno – środowiskowo – klimatyczne obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Oznacza to, że by móc ubiegać się o płatności, rolnik na gruntach musi prowadzić działania szersze niż odpowiadające tym przepisom, co przesądza, że grunty muszą spełniać również wynikające z nich wymogi. Z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wynika natomiast, że działalność rolnicza oznacza utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję (ppkt ii) lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (ppkt iii). Z ustaleń poczynionych w trakcie kontroli na miejscu wynikało, że działka D w 2022 roku w ogóle nie była użytkowana rolniczo, gdyż nie wykonywano na niej żadnych zabiegów agrotechnicznych mających na celu usuniecie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. Potwierdza to raport z czynności kontrolnych oraz dokumentacja fotograficzna, do której organ odwołał się w decyzji (płyta CD przy aktach o sygn. III SA/Po 115/24 sprawy skarżącego dotyczącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek podstaw do podważania pełnowartościowości tego dowodu. Skarga też w istocie nie zawiera argumentów kwestionujących pomiary oraz ustalenia poczynione w toku oględzin. Skarżący, zwalczając decyzję, wskazywał fakt, że w momencie składania wniosku na platformie internetowej, z uwagi na brak zaktualizowanej ortofotomapy dostępnej w systemie, nie miał szans precyzyjnie i miarodajnie wyznaczyć obszaru zgłaszanego do płatności. Stwierdzał również, że decyzja, poprzez brak wskazania na mapie obszaru wyłączonego z płatności, uniemożliwiała mu precyzyjne poznanie które części działek zostały wyłączone z płatności. Takie argumenty nie mogą jednak podważyć pozytywnej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia obszaru kwalifikującego się do płatności, ponieważ z ustaleń organu wynika, że cały obszar działki D został wyłączony z płatności, gdyż na podstawie udostępnionych skarżącemu dowodów, w szczególności zdjęć wykonanych podczas kontroli na miejscu, przyjęto że całą działkę porastała roślinność tego rodzaju, który przesądzał, że grunt nie spełniał wymogów, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Stąd skarżącemu wiadome było która część gruntów objętych wnioskiem została uznana za niespełniającą przesłanek do uzyskania płatności. Organy należycie przyjęły również, że konsekwencją takiego ustalenia było pomniejszenie płatności w ramach pakietu 4.8 zgodnie z zasadami określonymi w art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa w niekwestionowanym przez skarżącego ustaleniu o powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności w ramach pakietu 9 – "retencjonowanie wody", ponieważ organ I instancji zasadnie, powołując się na § 12 ust. 11 rozporządzenia PRSK, odwołał się do danych sporządzonych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Z opisanych tu przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Jednocześnie poczynione tu uwagi bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi. Ostatecznie Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.