I GZ 197/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Po 114/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2023 r., nr 1231/22/2023 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Po 114/24 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił R. G. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 5 czerwca 2024 r. oddalającego skargę R. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2023 r., w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Pismem z dnia 11 września 2024 r. skarżący, reprezentowany przez swoją małżonkę – sędziego B. G., wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku. Następnie w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 września 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 9 października 2024 r. (k. 110 akt sądowych – zwrotne potwierdzenie odbioru). W dniu 17 października 2024 r. dokonano uiszczenia rzeczonego wpisu sądowego (k. 111 akt sądowych – potwierdzenie przelewu). W związku z tym, że skarżący w ustawowym terminie nie uiścił wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd odrzucił ją postanowieniem z dnia 23 października 2024 r. Powyższe orzeczenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 25 listopada 2024 r. (k. 124 akt sądowych – zwrotne potwierdzenie odbioru). Następnie skarżący wniósł pismo z dnia 2 grudnia 2024 r. złożone z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W wykonaniu zarządzenia z dnia 17 grudnia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do doprecyzowania charakteru pisma z dnia 2 grudnia 2024 r., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że jest to zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 23 października 2024 r. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wskazał, że pismo to jest zarówno wnioskiem o przywrócenie terminu do wykonania danej czynności procesowej, tj. uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jak i zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że pełnomocnik skarżącego, uprawdopodabniając brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi wskazał, że dokonał błędnej odręcznej adnotacji dotyczącej daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sąd uznał, że przywołane okoliczności nie potwierdzają, że pełnomocnik strony skarżącej bez własnej winy uchybił terminu, lecz przeciwnie – świadczą o zaniedbaniu i niedochowaniu staranności, skutkującymi winą skarżącego i jego pełnomocnika w niedochowaniu terminu. Postanowienie zaskarżono w całości i wniesiono o jego zmianę i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 października 2024 r (k. 110 akt sąd.). Termin na dokonanie tej czynności upłynął zatem 16 października 2024 r., skarga kasacyjna została zaś opłacona w dniu 17 października 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący nie kwestionuje faktu uchybienia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona ma uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazany w treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu fragment, że "odbierając korespondencję urzędową, od daty odebrania której liczy się istotne dla adresata terminy, to właściwym postępowaniem jest odręczne zapisanie na kopercie/piśmie daty odbioru. Data odbioru nie jest nanoszona na kopertę czy pismo automatycznie przez jakiś system czy, drukarkę, ale czyni to adresat samodzielnie i odręcznie. W przedmiotowej sprawie adresat zapisał tą datę odręcznie na wezwaniu, a więc działał w sprawie starannie, bowiem zapisał datę, po to, aby uiścić opłatę w terminie. Tak postępują osoby dbające o swoje interesy. Data ta okazała się datą nieprawidłową. W realiach przedmiotowej sprawy należy uwzględnić, że pełnomocnik skarżącego nie prowadzi żadnej kancelarii nie posiada księgi korespondencji, pieczęci czy programów obsługujących otrzymywaną pocztę, nie reprezentuje zawodowo innych osób, zatem odręczne dokonanie adnotacji o dacie otrzymania pisma na tymże piśmie było działaniem starannym, standardowym dla osób prywatnych otrzymujących pisma urzędowe. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał jakie okoliczności spowodowały tą omyłkę. Były to okoliczności niecodzienne, związane z jubileuszem pełnomocnika skarżącego, organizowanym w większym rozmiarze, zaplanowanym z prawie rocznym wyprzedzeniem, zważywszy, że rodzina skarżącego zasadniczo nie celebruje żadnych wydarzeń w sposób wyjątkowy, ograniczając się zwykle do rodzinnego obiadu w gronie jedynie najbliższej rodziny." nie stanowi w ocenie Sądu takiego uprawdopodobnienia. Słusznie wskazał Sąd I instancji, że przywołane okoliczności nie potwierdzają, że pełnomocnik strony skarżącej bez własnej winy uchybił terminu, lecz przeciwnie - świadczą o zaniedbaniu i niedochowaniu staranności, skutkującymi winą skarżącego i jego pełnomocnika w niedochowaniu terminu. Za prawidłowe uznać zatem należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji