I OZ 282/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II SPP/Lu 62/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy N. w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II SPP/Lu 62/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku T. W., odmówił przywrócenia terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy N. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. Sąd omówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Przedmiotowe orzeczenie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I OZ 646/23. Po zwrocie akt, zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2024 r., Przewodniczący Wydziału nakazał przekazać skarżącej urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone w dniu 8 lutego 2024 r., natomiast w wyznaczonym siedmiodniowym terminie skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2024 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 19 marca 2024 r. wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na niepełnosprawność w stopniu znacznym, liczne problemu zdrowotne i schorzenia, a także podeszły wiek. Do wniosku dołączono kartę informacyjną z [...], z której wynika, że skarżąca przebywała w tej placówce od 20 listopada do 23 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF. Przewlekłe problemy zdrowotne, czy nawet niepełnosprawność w stopniu znacznym nie uzasadniają każdorazowego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Pobyt w szpitalu w listopadzie 2023 r. w żaden sposób nie wpływał na możliwość prawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w lutym 2024 r. W ocenie Sądu istotne jest również to, że wnosząca o przywrócenie terminu powinna powołać się na konkretne, realne przeszkody, które w określonej sytuacji i czasie uniemożliwiły działanie. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie sposób uznać, że przyczyny uchybienia terminu powołane przez skarżącą stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Sąd nie kwestionował przy tym prawdziwości wyjaśnień skarżącej, co do niepełnosprawności oraz przewlekłych problemów zdrowotnych, jednakże okoliczności te nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu procesowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I GZ 173/11, z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1172/14, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 826/17 oraz z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt I OZ 599/22, a także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził przy tym, że przyczyny uchybienia terminu powołane przez skarżącą nie stanowią wystraczającej podstawy do uwzględnienia wniosku. Przede wszystkim twierdzenia strony odnoszące się do jej stanu zdrowia, przy jednoczesnym braku przedłożenia do akt sprawy dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności, nie mogły być brane pod uwagę jako przesłanki wyłączające winę strony w uchybieniu terminu. Skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na pogorszenie jej stanu zdrowia w okresie poprzedzającym wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć przy tym trzeba, że z dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu karty informacyjnej z [...] nie wynika aby w terminie przewidzianym do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. od 8 do 15 lutego 2024 r., zaszły okoliczności uprawdopodabniające brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Przedłożony dokument z dnia 23 listopada 2023 r. odnosi się do stanu zdrowia strony sprzed kilku miesięcy przed wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z dokumentu tego nie wynika natomiast, aby stan ten pogorszył się w takim stopniu, aby uniemożliwił stronie podejmowanie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do uzupełnienia tych braków. Tym samym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia trudnych do przezwyciężenia okoliczności nagłych, datowanych na okres 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, liczonego od dnia doręczenia stronie wezwania z dnia 8 lutego 2024 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.