I OZ 826/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1553/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/16 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1553/16 (dalej postanowienie z 24 stycznia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/16 (dalej postanowienie z 18 listopada 2016 r.) o odrzuceniu skargi, w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2016 r.) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Odpis postanowienia z dnia 18 listopada 2016 r., odrzucającego skargę H. K. (dalej skarżąca) na decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. został skutecznie doręczony skarżącej 1 grudnia 2016 r. Skarżąca w dniu 13 stycznia 2017 r. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 18 listopada 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżąca wskazała, że w marcu kończy 90 lat, a jej doradca i opiekun musiał nagle poddać się leczeniu (operacji) w szpitalu wojewódzkim, na oddziale laryngologii, onkologii laryngologicznej oraz okulistyki. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie było przez nią zawinione. Za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi nie można uznać argumentu o podeszłym wieku i nagłym poddaniu się przez jej "opiekuna i doradcę" leczeniu szpitalnemu. Skarżąca nie wskazała kiedy ów opiekun i doradca w szpitalu przebywał, oraz nie wyjaśnia z jakich powodów, bez jego obecności, przedmiotowego zażalenia nie sporządziła i nie wniosła samodzielnie lub przy wsparciu innych osób. Sąd I instancji wskazał, że nawet w sytuacji konieczności udania się do szpitala przez osobę sprawującą faktyczną opiekę, istniała możliwości zwrócenia się przez nią o pomoc w dokonaniu tej czynności do innej osoby, np. sąsiadów czy znajomych. Postanowienie z 24 stycznia 2017 r. zaskarżyła zażaleniem skarżąca wnosząc o jego pozytywne rozpatrzenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na zły stan zdrowia oraz chorobę jej doradcy prawnego i domownika. Do zażalenia dołączyła ksero karty informacyjnej leczenia szpitalnego z której wynika, że J. J. R. był hospitalizowany w dniach 14 stycznia 2017 do 19 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 462-464, nb 4; postanowienie NSA z 12.2.2015 r., I OZ 91/15, Lex 1643289). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w przekroczeniu terminu, który zaczął biec dnia 1 grudnia 2016 r., a upłynął dnia 8 grudnia 2016 r. Skarżąca dnia 1 grudnia 2016 r. otrzymała postanowienie z 18 listopada 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia zażalenia. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które nie dało się przewidzieć (postanowienie NSA z: 12.8.2014 r., II FZ 1172/14, Lex 1495027; 9.11.2011 r., I GZ 173/11; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Powołane poglądy, dotyczące strony, należy odpowiednio odnieść do stanu zdrowia skarżącej. Podeszły wiek nie może być usprawiedliwieniem dla niedochowania wymogów procesowych w postępowaniu sądowym. Skarżąca w zażaleniu dołączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego swojego opiekuna J. J. R., z której wynika, że przebywał na oddziale laryngologii i onkologii laryngologicznej w dniach od dnia 14 stycznia 2017 r. do dnia 19 stycznia 2017 r. a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia, który upłynął 8 grudnia 2017 r., a nadto po wniesieniu przez skarżącą zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, co miało miejsce w dniu 13 stycznia 2017r.. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym trafnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.