III OSK 2260/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-27
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Jerzy Stelmasiak, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję o zakazie wykonywania działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych, jeśli przedsiębiorca złożył oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do prowadzenia tej działalności, które okazało się niezgodne ze stanem faktycznym, a badanie stanu faktycznego nastąpiło po dacie złożenia oświadczenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ administracji ma prawo wydać decyzję o zakazie wykonywania działalności regulowanej, jeśli oświadczenie przedsiębiorcy o spełnieniu warunków wymaganych do jej prowadzenia okaże się niezgodne ze stanem faktycznym. Przepisy prawa nie wprowadzają ograniczenia czasowego dla badania prawdziwości takiego oświadczenia, co oznacza, że może ono nastąpić również po dacie jego złożenia, a nawet w trakcie wykonywania działalności. Złożenie fałszywego oświadczenia stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności.Stan faktyczny
Spółka złożyła oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do prowadzenia działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych. Kontrole wykazały jednak liczne nieprawidłowości w zakresie wyposażenia bazy magazynowo-transportowej i pojazdów, co wskazywało na niezgodność oświadczenia ze stanem faktycznym. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o zakazie wykonywania działalności, którą utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 320/24 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie Miasta [...]. oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2024 r., II SA/Ol 320/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie Miasta [...] oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. Burmistrza Miasta [...] ("organ pierwszej instancji") rozstrzygnął o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działającego pod firmą: [...] Sp. z o.o. (dalej "spółka", "skarżąca", "przedsiębiorca") działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie miasta [...], objętej wpisem przedsiębiorcy w rejestrze działalności regulowanej pod nr [...].
W uzasadnieniu wskazał, że sprawa dotyczyła stwierdzenia przez organ złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym (art. 9j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469, dalej"u.c.p.g."), powiązanego z charakterem działalności regulowanej i koniecznością spełnienia warunków jej wykonywania. Odpowiedzialny za ich spełnienie jest wyłącznie przedsiębiorca, który podczas wnioskowania o wpis do rejestru działalności regulowanej złożył oświadczenie o spełnieniu wymaganych warunków niezgodnie ze stanem faktycznym, a tym samym naraził się na zarzut naruszenia dyspozycji określonej wprost w art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Prawdziwość złożonego oświadczenia z dnia [...] maja 2020 r. została zweryfikowana podczas dwóch kontroli przedsiębiorcy, tj. [...] sierpnia 2022 r. (związana z wypełnieniem delegacji ustawowej określonej w art. 9u ust. 1 i 1a u.c.p.g.) oraz [...] kwietnia 2023 r. Na podstawie w/w kontroli ustalono, że spółka nie dysponuje bazą magazynowo - transportową, która spełniałaby wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Nieprawidłowości w zakresie wyposażenia bazy magazynowo - transportowej potwierdzono podczas przeprowadzonych czynności kontroli, które odbyły się na podstawie art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556, dalejp.o.ś.) w zw. z art. 9u ust. 2 u.c.p.g. Przedmiotem kontroli objęto ponadto kwestię przestrzegania przepisów u.c.p.g. w zakresie wyposażenia bazy transportowo - magazynowej. Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych stwierdzono liczne nieprawidłowości (potwierdzone dokumentacją fotograficzną) w zakresie wyposażenia bazy, które uniemożliwiają rzetelne i prawidłowe prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu miasta [...]. Mianowicie, ustalono, że spółka przedstawiła wzajemnie wykluczające się dokumenty, które uniemożliwiały stwierdzenie jakimi pojazdami dysponuje kontrolowany podmiot i do czego pojazdy są przeznaczone, jaki jest ich stan techniczny, sanitarny, jak są wyposażone oraz oznakowane. Organ kontrolujący poddaje pod wątpliwość, że przedsiębiorca nie magazynuje odpadów. Ponadto istnieje wysokie prawdopodobieństwo mieszania odpadów poszczególnych frakcji, czego potwierdzeniem jest raport ilościowo - wartościowy z dwóch różnych czasookresów. Raporty te stanowią kluczową rolę, gdyż stanowią potwierdzenie jakie frakcje odpadów dostarczane są do [...] oraz jakie pojazdy faktycznie biorą udział w odbieraniu odpadów komunalnych z nieruchomości zlokalizowanych na terenie miasta [...]. Pomieszczenie socjalne nie ma zapewnionego dostępu do bieżącej wody. Miejsca parkingowe nie są wystarczające dla wszystkich pojazdów. Dokumenty potwierdzające wyposażenie pojazdów w system monitoringu bazującego, wykonywanie mycia i dezynfekcji oraz kontrolowanie stanu technicznego, nie pozwalają na jednoznaczną identyfikację, jakiego pojazdu dotyczą. Baza magazynowo - transportowa nie spełnia zatem wymogów określonych w przepisach prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej podniósł, że spółka otrzymała protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2023 r., w dniu [...] maja 2023 r. a więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca w dniu [...] maja 2023 r. złożył zastrzeżenia do ww. protokołu kontroli. Wniesienie zastrzeżeń skutkuje odsunięciem w czasie faktycznego zakończenia samej kontroli. Tym samym organ pierwszej instancji dokonywał w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych na podstawie kontroli, która formalnie nie została zakończona. Sam protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2023 r. nie zawiera daty jego sporządzenia ani daty podpisania przez kontrolujących i w istocie nie wiadomo kiedy został sporządzony. Odnośnie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2022 r. wskazano, że zostały u przedsiębiorcy przeprowadzone dwie kontrole: jedna z Urzędu Miasta [...] i druga z Urzędu Gminy [...]. Natomiast art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców wprowadza zasadę, zgodnie z którą nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli przedsiębiorcy. Naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców powoduje, że wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2022 r. nie mogą stanowić dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Podniesiono, że organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania zakazu prowadzenia przez skarżącą działalności regulowanej, z powodu złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, niezgodnego faktycznym, a podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji jest art. 9j u.c.p.g. Organ pierwszej instancji wyraźnie określił zakres prowadzonego postępowania administracyjnego i podstawę prawną wydanej decyzji. Organ nie stwierdził zatem naruszenia warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności przez przedsiębiorcę (art. 9j ust. 1 pkt 2 i 3 u.c.p.g.), bo nie taki był zakres postępowania administracyjnego jak również podstawa prawna zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "Kolegium" lub "SKO"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2023 r. rozstrzygającej o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działającego pod firmą: [...] Sp. z o.o. działalności regulowanej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie miasta [...], objętej wpisem przedsiębiorcy w rejestrze działalności regulowanej pod nr [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że podczas kontroli w dniu [...] sierpnia 2022 r. pełnomocnik spółki otrzymał upoważnienia zawierające pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, w tym m.in. o prawie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności z naruszeniem art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców (...). Pełnomocnik przedsiębiorcy nie wniósł sprzeciwu wobec przeprowadzenia w tym samym dniu kontroli przez dwa różne podmioty, nie podniósł tej okoliczności poprzez złożenie zastrzeżeń do protokołu kontroli (takowe nie były w niniejszej sprawie złożone) czy też w odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne organu z dnia [...] sierpnia 2022 r. Natomiast kontrola przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2023 r., jak wskazano w pkt V protokołu tej kontroli, miała na celu sprawdzenie wykonania zaleceń pokontrolnych organu, w związku z przeprowadzoną w dniu [...] sierpnia 2022 r. kontrolą - zgodnie z art. 58 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo przedsiębiorców.
W ocenie Kolegium nie jest też uzasadniony zarzut braku związku regulacji zawartej w art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. z ustaleniami organu co do opróżniania zbiornika bezodpływowego, naprawy i konserwacji pojazdów, utrzymania stanu sanitarnego pojazdów i urządzeń, magazynowania odpadów. Według Kolegium jest wprost przeciwnie bowiem kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, które jest aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 9d ust. 2 u.c.p.g. Natomiast przedsiębiorca oświadczył, iż znane mu są i spełnia warunki wykonywania działalności określone w u.c.p.g. oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 9d ust. 2 tej ustawy.
Kolegium stwierdziło, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności informacji zawartych w protokołach kontroli wynika, że przedsiębiorca nie spełnia wymagań, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz. U. z 2013 r. poz. 122, dalej: rozporządzenie) i nie są to przy tym drobne, pojedyncze uchybienia. Regulacje tego aktu były punktem odniesienia do sformułowania twierdzenia co do prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. I tak o ile usytuowanie bazy i tytuł prawny do niej nie budzą wątpliwości (§ 2 ust. 1 rozporządzenia), to w zakresie wyposażenia bazy stwierdzono nieprawidłowości. Teren bazy nie jest zabezpieczony w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieuprawnionym (§ 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Ogrodzenie bazy poprzez ustawienie paneli ogrodzeniowych - nie jest trwałe i stałe - ofoliowane panele ogrodzeniowe ustawione na betonowych bloczkach (możliwych do przestawienia) nie zabezpieczają terenu w sposób prawidłowy, baza nie jest monitorowana. Na terenie bazy miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów nie zostały zabezpieczone przed emisją zanieczyszczeń do gruntu. Jak wynika z materiału dowodowego (protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2022 r.) miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów są wyłożone nawierzchnią asfaltową, jednakże powierzchnia przeznaczona pod parking, jest niewystarczająca do zaparkowania 5 pojazdów, których posiadanie deklaruje przedsiębiorca. Wyznaczony teren umożliwia parkowanie maksymalnie trzech pojazdów ciężarowych. Kratka ściekowa została natomiast zamontowana poza wyznaczonym, utwardzonym miejscem parkingowym o nowej nawierzchni asfaltowej. Wyznaczone, utwardzone miejsce parkingowe posiada wymiary około 11m x 11m. Jak obrazują zdjęcia wykonane w toku postępowania, na terenie bazy znajduje się utwardzone miejsce służące do parkowania pojazdów, jednak wyznaczony teren jest zbyt mały, aby pomieścić minimalną wymaganą rozporządzeniem liczbę pojazdów. Ponadto, teren bazy nie jest wyposażony w urządzenia lub systemy zapewniające zagospodarowanie wód opadowych i ścieków przemysłowych zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne. W powyższym zakresie spółka nie okazała żadnych dokumentów potwierdzających właściwe zagospodarowanie wód opadowych i ścieków. Powoływanie się przez spółkę na okoliczność posiadania separatora koalescencyjnego nie świadczy o prawidłowym gospodarowaniu wodami i ściekami bowiem przedsiębiorca nie posiada umów dotyczących usług opróżniania zbiornika ani faktur za świadczenie tego typu usług. Samo posiadanie urządzenia nie świadczy o prawidłowości zagospodarowania wód opadowych i ścieków przemysłowych.
Wobec powyższych ustaleń Kolegium nie miało wątpliwości, iż przedsiębiorca naruszył regulację § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Dodatkowo Kolegium odwołało się do treści zarządzenia pokontrolnego [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2023 r., z którego wynika między innymi, że organ ten stwierdził, iż teren bazy nie był wyposażony w urządzenia lub systemy zapewniające zagospodarowanie wód opadowych i ścieków przemysłowych pochodzących z terenu bazy. Na terenie bazy magazynowo - transportowej brak jest pomieszczenia socjalnego dla pracowników odpowiadającego liczbie zatrudnionych pracowników (§ 2 ust. 2 pkt 5 lit. b rozporządzenia). Ustawiony na terenie bazy kontener nie spełnia wymogów pomieszczenia socjalnego, abstrahując od liczby osób zatrudnionych. Słuszność ma spółka wskazując na brak uregulowań normatywnych odnośnie pomieszczenia socjalnego, co nie oznacza jednak, iż omawiany kontener za takowe może być uznany. Sposób ogrzewania pomieszczenia jest niebezpieczny dla zdrowia osób tam przebywających, dodatkowo brak jest bieżącej wody w pomieszczeniu. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia na terenie bazy magazynowo - transportowej powinny znajdować się także punkt bieżącej konserwacji i napraw pojazdów, miejsce do mycia i dezynfekcji pojazdów - o ile czynności te nie są wykonywane przez uprawnione podmioty zewnętrzne poza terenem bazy. Przedsiębiorca oświadczył, że na terenie bazy nie dokonuje się bieżącej konserwacji i napraw pojazdów ani ich mycia niemniej przedsiębiorca nie był w stanie okazać dokumentów, które świadczyłyby, iż czynności te są dokonywane przez podmioty zewnętrzne. Doszło również do naruszenia § 3 pkt 1 rozporządzenia bowiem spółka nie wykazała aby posiadała co najmniej dwa pojazdy przystosowane do odbierania zmieszanych odpadów komunalnych i co najmniej dwa pojazdy przystosowane do odbierania selektywnie zebranych odpadów komunalnych - przedsiębiorca w trakcie postępowania przedkładał różne dowody rejestracyjne pojazdów, jednak nie wykazał aby pojazdy były odpowiednio przystosowane do odbioru odpadów komunalnych. Nadto, pojazdy nie były w sposób trwały i czytelny oznakowane nazwą firmy oraz danymi adresowymi i numerami telefonu podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Odnośnie spełniania warunków zawartych w § 4 i częściowo § 5 rozporządzenia, tj. w zakresie utrzymania odpowiedniego stanu sanitarnego pojazdów i urządzeń, jak i wymagań technicznych dotyczących wyposażenia pojazdów - również w tym zakresie stwierdzono nieprawidłowości. W toku postępowania organ nie miał możliwości oględzin wszystkich pojazdów znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy, nie sposób więc potwierdzić aby były one zabezpieczone przed niekontrolowanym wydostawaniem się na zewnątrz odpadów podczas ich magazynowania, przeładunku i transportu. Przedsiębiorca nie wykazał aby pojazdy poddawane były myciu i dezynfekcji w sposób określony w § 4 pkt 3 rozporządzenia. W tym zakresie przedstawiono szczątkowe dowody (kopie rejestru mycia i dezynfekcji pojazdu). Przedłożone faktury z lat 2022 i 2023 (z pojedynczych miesięcy) dotyczą jednego lub dwóch pojazdów, brak jest dokumentów by usługa obejmowała wszystkie posiadane przez przedsiębiorcę pojazdy. Kolegium stwierdziło, że w efekcie powyższych ustaleń, prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanki złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia, o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych, niezgodnego ze stanem faktycznym, co stanowiło podstawę do wydania zakazu prowadzenia działalności objętej wpisem do Rejestru Działalności Regulowanej
Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium, której zarzuciła naruszenie: art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.; art. 46 ust. 3 w związku z art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców; art. 81 k.p.a.; art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9d u.c.p.g. w zw. z § 2 ust. 2, § 3, § 4, § 5 rozporządzenia. W uzasadnieniu skargi w całości przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalając skargę, nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego, z poszanowaniem zasad unormowanych w k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił, że działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029). W artykule art. 9d ust. 1 pkt 1-4 u.c.p.g. określono natomiast wymagania, które podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany spełnić, w szczególności powinien posiadać wyposażenie umożliwiające odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz zapewnić jego odpowiedni stan techniczny, utrzymywać odpowiedni stan sanitarny pojazdów i urządzeń do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, spełniać wymagania techniczne dotyczące wyposażenia pojazdów do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz zapewnić odpowiednie usytuowanie i wyposażenie bazy magazynowo - transportowej. Szczegółowe wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r., zgodnie z którym (§ 2 ust. 2)w zakresie wyposażenia bazy magazynowo-transportowej należy zapewnić, aby:
teren bazy magazynowo-transportowej był zabezpieczony w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym;
miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów były zabezpieczone przed emisją zanieczyszczeń do gruntu;
miejsca magazynowania selektywnie zebranych odpadów komunalnych były zabezpieczone przed emisją zanieczyszczeń do gruntu oraz zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych;
teren bazy magazynowo-transportowej był wyposażony w urządzenia lub systemy zapewniające zagospodarowanie wód opadowych i ścieków przemysłowych, pochodzących z terenu bazy zgodnie z wymaganiami określonymi przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145, 951 i 1513 oraz z 2013 r. poz. 21);
baza magazynowo-transportowa była wyposażona w:
miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów,
pomieszczenie socjalne dla pracowników odpowiadające liczbie zatrudnionych osób,
miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych,
legalizowaną samochodową wagę najazdową - w przypadku gdy na terenie bazy następuje magazynowanie odpadów.
Sąd I instancji podzielił stanowisko Kolegium i podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikają liczne, opisane wyżej, nieprawidłowości. Sąd wojewódzki podkreślił także że ustalenia organów obu instancji nie budzą wątpliwości.
Decydując się na prowadzenie określonego rodzaju działalności gospodarczej skarżąca winna mieć świadomość co do wynikających z tego obowiązków, zwłaszcza, że wnioskując o wpis do rejestru działalności regulowanej złożyła oświadczenie, że spełnia warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych określone w u.c.p.g. Odwołując się do orzecznictwa sądó administracyjnych, Sąd I instancji podkreślił, że złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia, które jest niezgodne ze stanem faktycznym ze względu na brak spełnienia przez przedsiębiorcę wszystkich warunków wykonywania działalności regulowanej oznacza, że od samego początku brak było materialnoprawnej podstawy wykonywania tej działalności. Sąd podzielił argumentację organu, że badanie prawdziwości oświadczenia może nastąpić także w trakcie wykonywania działalności gospodarczej regulowanej. Przyjęcie odmiennego poglądu stałoby w sprzeczności z treścią przepisu art. 9u ust. 1au.c.p.g. zgodnie z którym w stosunku do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 1, co najmniej raz na dwa lata. Jeśli przedsiębiorca złożył oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej niezgodnie ze stanem faktycznym (a stan ten trwa) i okoliczność ta została ustalona przez organ prowadzący rejestr działalności regulowanej w toku stosownego postępowania administracyjnego, organ ten - tak jak w realiach niniejszej sprawy - uprawniony jest wydać decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem.
W ocenie Sądu I instancji, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Z materiału aktowego sprawy wynika, że podczas kontroli w dniu [...] sierpnia 2022 r. pełnomocnik spółki otrzymał upoważnienia zawierające pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, w tym m.in. o prawie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności z naruszeniem art. 54 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Pełnomocnik przedsiębiorcy nie wniósł sprzeciwu wobec przeprowadzenia w tym samym dniu kontroli przez dwa różne podmioty (v: treść notatek służbowych z dnia [...] lipca 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r.), z których wynika, iż przedsiębiorca wyraził ustnie zgodę na równoległe prowadzenie kontroli przez pracowników Urzędu Gminy [...] iUrzędu Miasta [...]. Sąd podziela przy tym argumentację organu, że art. 54 ust. 1 nie precyzuje w jakiej formie ma nastąpić zgoda przedsiębiorcy na równoczesne podjęcie i prowadzenie więcej niż jednej kontroli. Tym samym, w świetle powyższego nie można uznać, tak jak chce tego skarżąca, że dowody zgromadzone w toku prowadzonej wobec niej kontroli spełniały przesłanki z art. 46 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców. Skoro było dopuszczalne prowadzenie więcej niż jednej kontroli, to tym samym dowody uzyskane w ich toku mogły stanowić dowody także w toku niniejszego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego Sąd I instancji stwierdził, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Wydając kwestionowane przez skarżącą decyzje organy oparły się na prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym. Organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisu art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. oraz oceniły w sposób pełny wagę poszczególnych argumentów podnoszonych przez spółkę w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu I instancji przesłanka złożenia oświadczenia niezgodne ze stanem faktycznym została jasno i klarownie wykazana w sprawie. Organ dokładnie określił i wskazał, które zachowania skarżącej i dlaczego stanowią naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę. Wobec powyższego Kolegium prawidłowo stwierdziło, że doszło do złożenia oświadczenia niezgodne ze stanem faktycznym przez skarżącą, co stanowiło obligatoryjną przesłankę wydania decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, polegającej na odbiorze odpadów komunalnych (art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).
Spółka działając przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 w związku z art. 176§ 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.):
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, polegającą na niewłaściwym uznaniu, że zgodnie art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. badanie zgodności ze stanem faktycznym oświadczenia, o którym mowa w art. 9c ust. 4 u.c.p.g., może nastąpić według stanu faktycznego istniejącego po dacie złożenia tego oświadczenia.
2) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym ustalonym na dzień przeprowadzenia kontroli w dniu [...] sierpnia 2022 r. i [...] kwietnia 2023 r., tzn. bez ustalenia stanu faktycznego istniejącego na dzień złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia, o którym mowa w art. 9c ust. 4 u.c.p.g., tj. na dzień [...] maja 2020 r.,
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 141 §4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia art. 81 k.p.a.
Skarżący kasacyjnie wniósł o:uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, podniesiono w niej bowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania. Co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, niemniej jednak nieraz trzeba uczynić od tej zasady wyjątek – jest to celowe w szczególności wtedy, gdy od spornej wykładni prawa materialnego w zakresie hipotezy konkretyzowanej normy zależy to, czy określone okoliczności cechują się prawną doniosłością i wymagają wyjaśnienia, czy też nie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Ponieważ skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, zauważyć należy, że błędna wykładnia może się przejawiać w "nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej" (M. Niezgódka-Medek, w: B. Dauter, A Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2024, s. 596). Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię z istoty rzeczy dokonywana jest w płaszczyźnie normatywnej, toteż zasadniczo liczą się tylko argumenty nawiązujące do brzmienia odnośnych przepisów. Ma ona w pewnym sensie charakter abstrakcyjny i jest w dużej mierze autonomiczna wobec okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Procedura wpisu przedsiębiorcy do rejestru opiera się wyłącznie na formalnej weryfikacji enumeratywnie wskazanych w ustawie wymogów przedłożenia stosownych dokumentów oraz oświadczeniu przedsiębiorcy o następującej treści: "Oświadczam, że:
1) dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości są kompletne i zgodne z prawdą;
2) znane mi są i spełniam warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, określone w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733) oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 9d ust. 2 tej ustawy.".
Artykuł 9c ust. 4 u.c.p.g. określa treść oświadczenia dołączanego do wniosku o wpis do rejestru. Dzięki temu z przepisu wynika jednoznacznie, że przedsiębiorca ubiegający się o taki wpis spełnia także szczegółowe wymagania określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 9d ust. 2.O ile ustawodawca nie przewidział w tym przepisie rygoru odpowiedzialności karnej za złożenie nieprawdziwego oświadczenia, to gdyby jednak okazało się, że oświadczenie, o którym mowa w art. 9c ust. 4 u.c.p.g, jest fałszywe, to istnieje możliwość wydania decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem (zob. art. 9j ust. 1 pkt 1). Wydanie takiej decyzji jest równoznaczne z wykreśleniem przedsiębiorcy z rejestru działalności regulowanej (zob. art. 9j ust. 1c). Zgodnie z treścią art. 9j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, w przypadku, gdy przedsiębiorca złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 9c ust. 4, niezgodne ze stanem faktycznym. W przepisie tym brak jest jakiejkolwiek cezury czasowej, która pozwalałby zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że należałoby badać stan faktyczny z dnia złożenia tego oświadczenia. Wykładnia językowa ww. przepisów wskazuje jednoznacznie, że ustalenie przez organ faktu złożenia nieprawdziwego oświadczenia implikuje decyzję o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem. Organ nie ma obowiązku czynić dodatkowych ustaleń, w szczególności, że wniosek o wpis nie jest poprzedzony żadną kontrolą ani obowiązkiem ustalenia przez organ spełniania przez przedsiębiorcę wszystkich wskazanych w u.c.p.g. wymogów, a opiera się w tym zakresie wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy. Powyższe w pełni koreluje z określoną w art. 9ja u.c.p.g. możliwością ponownego uzyskania przez przedsiębiorcę wykreślonego z rejestru, w tym samym zakresie działalności gospodarczej, nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wykreślenia z rejestru z powodów, o których mowa w art. 9j ust. 1 lub ust. 2 pkt 4.
Wobec powyższego zarzut naruszenia prawa materialnego jest niezasadny.
Skarga kasacyjna została oparta także na zarzucie naruszenia przepisów postępowania. Uchybienia przepisom postępowania mogą być skutecznie podnoszone, jeśli jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wykaże, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r., III OSK 1167/22). Skarżący kasacyjnie podniósł zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu administracyjnego zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 141 § 4 p.p.s.a. traktuje o elementach uzasadnienia wyroku – stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą odnośnego zarzutu nie można skutecznie zwalczać ustaleń sądu co do stanu faktycznego ani kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi ze statuowanej tym przepisem normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2024 r., III OSK 2850/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnia motywy podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia i tym samym sprawia, że poddaje się ono kontroli instancyjnej. W szczególności Sąd I instancji przywołał treść i dokonał wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, ustosunkował się do argumentacji prezentowanej przez skarżącą Spółkę, odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze oraz szczegółowo wskazał ustalenia faktyczne potwierdzające ich prawidłowość. Kolegium w sposób szczegółowy odniosło się do zastrzeżeń zgłoszonych względem protokołu kontroli. Sąd I instancji natomiast szczegółowo odniósł się do kwestii przebiegu kontroli oraz udziału pełnomocnika skarżącego w postępowaniu kontrolnym. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło