I SA/Wa 859/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2022 r. ze skargi J. F., E. S., R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2022 r. nr KOC/8007/Go/21, działając na podstawie art. 127 § 2 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako SKO/organ) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 listopada 2021 r. nr 311/SD/2021 o odmowie J. F., E. S. i R. Z. (dalej jako skarżący) ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...][...] (aktualnie [...]) ozn. hip. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu organ podał, że ww nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako dekret), a postępowanie toczyło się w związku z wnioskiem złożonym w ramach art. 7 ust. 1 i 2 ww dekretu. Dalej co do działki nr [...] - organ wskazał na aktualną treść art. 214a ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej jako ugn), a także wpisy w księdze wieczystej [...] wskazujące na współwłasność gruntu - Miasta Stołecznego Warszawy oraz osób trzecich. Organ przywołał też treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. W skardze skarżący zarzucili SKO naruszenie: 1. art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 5 i 8 dekretu w zw. art. 1 ust. 1 i 4 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. 2018 poz. 1716, dalej jako ustawa) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawa wydanej po 1 stycznia 2019 r., co do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości objętego księgą wieczystą [...], zabudowanego budynkiem mieszkalnym spełniającym warunki art. 5 dekretu (dalej "budynek"); przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną podczas gdy po dniu 1 stycznia 2019 r., wyłącznie możliwym jest rozstrzygniecie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego w drodze przeniesienia prawa własności zabudowanego gruntu bądź udziału we współwłasności zabudowanego gruntu, a w konsekwencji, rażące naruszanie prawa polegające na (a) orzeczeniu o prawie użytkowania wieczystego gruntu nieistniejącym od dnia 1 stycznia 2019 r., dla nieruchomości zabudowanej budynkiem przeznaczonym na cele mieszkalne, objętej obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym nieruchomość przeznaczona jest na cele mieszkaniowe a nadto (b) braku rozstrzygnięcia o przejęciu na własność m.st. Warszawa na podstawie art. 8 dekretu budynku, a tym samym niedopuszczalne rozczepienie prawa własności niesprzedanej części budynku od ekspekatywy roszczenia wynikającego ze złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu. 1. art. 104 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 23 ustawy w zw. z art. art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali przez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawa rozstrzygającej wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej z dnia 20 czerwca 1949 r., na podstawie kilku decyzji administracyjnych pomimo, że nieruchomość obejmująca działkę nr [...] (KW Nr [...]) oraz działkę nr [...] (KW [...]) z obrębu [...], stanowi całość gospodarczą, przeznaczoną pod zabudowę jednorodzinną, zaś posadowiona na działce nr [...] infrastruktura towarzysząca w postaci tzw. altanki śmietnikowej istniejąca w dniu 1 stycznia 2019 r., umożliwiała prawidłowe i racjonalne korzystanie z obu nieruchomości w tym dostęp do drogi publicznej; a w konsekwencji rażące naruszanie prawa poprzez orzeczenie o prawie użytkowania wieczystego gruntu nieistniejącym od dnia 1 stycznia 2019 r., dla nieruchomości zabudowanej budynkiem przeznaczonym na cele mieszkalne (działka nr [...]) oraz nieruchomości gospodarczo z nią związanej (działka nr [...]), objętej obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym nieruchomość przeznaczona jest na cele mieszkaniowe; 2. art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 15 kpa w zw. z 136 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 81 kpa przez brak zawiadomienia przez SKO w Warszawie o możliwości wypowiedzenia się o zgromadzonym materialne dowodowym, które to uchybienie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem w dacie wydania decyzji SKO w Warszawie nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] była zweryfikowana jako przekształcona z dniem 1 stycznia 2019 r. z ustanowionego prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności nieruchomości gruntu, oraz stosownie do treści KW Nr [...]; ujawnione były wzmianki o złożeniu wniosków odnośnie do przekształcenia z dniem 1 stycznia 2019 r. udziału w prawie wieczystego użytkowania w udział we współwłasności nieruchomości, odpowiadający powierzchni lokali sprzedanych przez Skarb Państwa bądź gminę, a w konsekwencji, uniemożliwienie stronie złożenia wniosków dowodowych dla wykazania, że w dacie wydania decyzji SKO w Warszawie nie istniała możliwość ustanowienia prawa wieczystego użytkowanie do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w wyniku rozpoznania wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu; 3. art. 214a ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 5 dekretu w zw. z art. 46 kc w zw. art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali w zw. z art. 195 kc przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, iż przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie jest możliwe ustanowienie prawa wieczystego użytkowania bądź przeniesienie prawa współwłasności co do udziału w gruncie odpowiadającym powierzchni niewyodrębnionych i niesprzedanych wraz z gruntem lokali w budynku spełniającym warunki art. 5 dekretu warszawskiego oraz stanowiących współwłasność dawnego właściciela oraz właścicieli sprzedażnych lokali, w sytuacji gdy ustanowione jest prawo współużytkowania bądź współwłasności gruntu odpowiadającego powierzchni sprzedanych lokali; podczas gdy przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy ustanowione jest prawo wieczystego użytkowania bądź przeniesione prawo własności odnośnie całej nieruchomości, odnośnie do której został złożony wniosek dekretowy w tym ustanowiono prawo wieczystego użytkowania bądź dokonano przeniesienia prawa własności gruntu odnośnie do wszystkich lokali pochodzących z budynku spełniającego warunki art. 5 dekretu; 4. art. 214a ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 7 ust. 1 i 5 i 8 dekretu przez jego zastosowanie przez wywłaszczenie odrębnego od gruntu prawa współwłasności odrębnej nieruchomości budynkowej spełniającej warunki art. 5 dekretu warszawskiego oraz ekspektatywy prawa wieczystego użytkowania gruntu nieruchomości względnie ekspektatywy przeniesienia prawa współwłasności gruntu nieruchomości; bez jakiegokolwiek odszkodowania, a w konsekwencji, naruszanie art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oraz art. 1 oraz art. 6 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r., Protokołu Nr 1 Ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r., (Dz. U. z 1995 r., Nr 26 poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3 Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61 poz. 284). Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie naruszył wiążących norm prawa materialnego ani norm prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Niezasadne są w szczególności zarzuty co do niezastosowania art. 10 kpa jak i co do niezasadności formalnego "podziału" sprawy zainicjowanej wnioskiem dekretowym na kilka osobnych spraw zakończonych indywidualnymi decyzjami administracyjnymi. Gdy chodzi o art. 10 kpa, to wykazywanie organowi kwestii nieistnienia prawa użytkowania wieczystego na spornej nieruchomości – wobec wejścia w życie przepisów ustawy – nie jest sferą faktów (podlegających dowodzeniu) lecz oceny prawnej. Z kolei rozdzielenie sprawy na kilka osobnych części – również nie miało wpływu na jej wynik. Argumentacja skarżących jest w tym zakresie wewnętrznie sprzeczna. Sprawa dotycząca nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] została rozpoznana przez tut. Sąd pod sygn. akt I SA/Wa 860/22, a przesłanki co do braku podstaw do uwzględnienia wniosku – zostały tam wyartykułowane osobno, i stanowią odrębną przyczynę decyzji odmownej. Przeznaczenie i wykorzystywanie choćby części nieruchomości na cele publiczne w rozumieniu art. 6 ugn (art. 214a ust. 1 pkt. 1 ugn) wyklucza uwzględnienie wniosku dekretowego, stąd zarzuty co do tego, że organ powinien rozpoznać wniosek dekretowy w całości w stosunku do jednej nieruchomości "dekretowej" pozostają chybione. Przepisy zawarte w art. 214a ugn nie pozostawiają w tym zakresie żadnego pola manewru. Iluzoryczne są zatem sugestie skarżących co do tego, że rozpoznanie wniosku dekretowego w całości i rozstrzygnięcie sprawy jedną decyzją administracyjną w sytuacji gdy aktualnie mamy do czynienia z kilkoma nieruchomościami "wieczystoksięgowymi" – doprowadziłoby do innego rozstrzygnięcia. Kwestia ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, przeciwnie łączne rozpoznanie wniosku, jakkolwiek co do zasady uzasadnione, pogłębiłyby tylko i poszerzyło katalog argumentów co do zaistnienia kryteriów negatywnych. Gros rozbudowanych zarzutów skargi dotyczy "formuły" rozstrzygnięcia związanej z prawem użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, podczas gdy przepisy ustawy z dniem 1 stycznia 2019r. wyeliminowały to prawo na rzeczy cudzej w stosunku do nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie. W tym zakresie rację ma strona skarżąca powołując się na art. 1 i 2 ustawy i przywołując jej jednoznacznie brzmiący przepis zawarty w art. 23 ustawy. Przepisy te wskazują, że od 1 stycznia 2019r. pozytywne rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego może polegać jedynie na przyznaniu prawa własności w miejsce obciążenia nieruchomości "mieszkalnej" dotychczas istniejącym prawem użytkowania wieczystego. W tym zakresie wątpliwości nie budzi więc treść art. 23 ustawy. Stanowi on, że w przypadku uwzględnienia po dniu 1 stycznia 2019 r. wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, dotyczącego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2, przenosi się prawo własności gruntu. Mowa tu jednak jedynie o uwzględnieniu wniosku dekretowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wszystkie dywagacje i zarzuty skargi wskazujące na przepisy ustawy i jej art. 23 w realiach niniejszej sprawy są zatem bezprzedmiotowe. Wniosek dekretowy co do zasady dotyczył ustanowienia prawa na rzeczy cudzej, natomiast przepisy ustawy, w zależności od kategorii nieruchomości (gdy chodzi o jej zabudowanie bądź niezabudowanie na cele mieszkaniowe) wprowadziły w tym zakresie pewne odstępstwa. Nie mają one jednak wpływu na wynik kontrolowanej sprawy. Stąd i odniesienie do przywołanych w skardze przepisów ustawy o własności lokali – pozostaje bezprzedmiotowe. Istotne dla sprawy – gdy chodzi o przesłanki uwzględnienia wniosku dekretowego – są przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak zasadnie podało SKO, zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 2 ugn odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na jej sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich. Zasadę tę, w myśl art. 214a ust. 2 ugn, stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia uzasadniające odmowę uwzględnienia wniosku "dekretowego", dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. W świetle jednoznacznego brzmienia ww. przepisu zarzuty skargi sformułowane w pkt. 4 – pozostają zatem chybione. Gdy chodzi o ustalenia faktyczne, to z akt wynika, że część nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją została sprzedana osobom trzecim. Powyższe wynika z danych zawartych w księdze wieczystej nr [...]. Chodzi tu w szczególności o udział [...] dotyczący wyodrębnionego lokalu nr [...] ([....]) oraz udział [...] dotyczący lokalu nr [...] [...]). W tej sytuacji organ nie miał podstaw by uwzględnić wniosek dekretowy, a powołane przez niego przepisy nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Gdy zaś chodzi o zarzuty sformułowane w pkt. 5 - odnośnie do zastosowania w sprawie "wywłaszczenia" bez słusznego odszkodowania, to na tym etapie sprawy są one zdecydowanie przedwczesne. Sprawa dotyczyła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do gruntu "dekretowego" a nie ustalenia odszkodowania za ww. grunt w trybie art. 214 ugn. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).