I SA/Wa 2349/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 października 2023 r. nr KOA/5250/Pn/23 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej A. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") postanowieniem z 9 października 2023 r. nr KOA/5250/Pn/23 umorzyło postępowanie z zażalenia A. J. na postanowienie Wójta Gminy [...] (dalej jako "Wójt") z 21 sierpnia 2023 r. nr 56/2023 o odmowie wznowienia postępowania na wniosek T. i M. J., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta z 23 grudnia 2003 r. nr 108/2003. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wójt decyzją z 23 grudnia 2003 r., na wniosek właścicieli, zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] (stanowiącej własność S. B.) i nr [...] (stanowiącej własność E. G. i J. G.) z obrębu [...], gmina [...] (dalej również jako "decyzja podziałowa"). Właściciele nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina [...], w tym m.in. A. J., T. J., M. J., M. J. i A. O. w dniu 7 stycznia 2019 r. wystąpili do Urzędu Gminy [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją podziałową. Wskazali na "wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dacie wydania decyzji nieznanych organowi, który ją wydał". Wójt postanowieniem z 10 czerwca 2019 r. nr 49/2019 odmówił wznowienia ww. postępowania. Kolegium postanowieniem z 20 września 2022 r. nr KOA/2530/Pd/19 uchyliło ww. postanowienie i przekazało sprawę Wójtowi do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2476/19 stwierdził nieważność postanowienia z 20 września 2022 r. z uwagi na niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich środków odwoławczych od postanowienia Wójta. Kolegium postanowieniem z 27 września 2022 r. nr KOA/5199/Pd/21 ponownie uchyliło postanowienie Wójta z 10 czerwca 2019 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że nie można wydać jednego orzeczenia w stosunku do wszystkich wnioskodawców, z uwagi na to, że w stosunku do różnych wnioskodawców zachodzi różny stan faktyczny. Organ zwrócił uwagę, że z wnioskiem o wznowienie wystąpili, m.in. właściciele działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości, którym przysługuje przymiot strony w sprawie i w związku z ich wnioskiem Wójt winien zbadać, czy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania. Wójt, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniami z 21 sierpnia 2023 r.: - nr 55/2023 odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją podziałową na wniosek A. J.; - nr 56/2023 odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją podziałową na wniosek T. i M. J.; - nr 57/2023 odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją podziałową na wniosek M. J.; - nr 59/2023 odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją podziałową na wniosek A. O., Wskazał że ww. osoby nie legitymują się przymiotem strony postępowania. Zażalenie na postanowienie nr 56/2023 wnieśli w dniu 31 sierpnia 2023 r. A. J., T. J., M. J., M. J. i A. O.. A. J., M. J. i A. O. pismem z 26 września 2023 r. sprecyzowali powyższe zażalenie wskazując, że przedmiotem zaskarżenia są postanowienia Wójta opatrzone nr 55, nr 57, nr 59 (pismo w aktach administracyjnych spraw o sygn. I SA/Wa 293-294/24). Kolegium pismem z 9 października 2023 r. nr KOA/5048/Pn/23 wezwało A. J., M. J. i A. O. o wyjaśnienie, czy zażalenie z 31 sierpnia 2023 r. stanowi zażalenie każdego z nich na każde z postanowień Wójta nr 55/2023, nr 57/2023 i nr 59/2023, czy też składają oni zażalenie na postanowienie dotyczące statusu strony postępowania każdego z nich (pismo w aktach administracyjnych spraw o sygn. I SA/Wa 292-294/24). Następnie postanowieniem z 9 października 2023 r. nr KOA/5250/Pn/23 Kolegium umorzyło postępowanie z zażalenia A. J. na postanowienie z 21 sierpnia 2023 r. nr 56/2023 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją podziałową na wniosek T. i M. J.. Jak wyjaśniło, stosownie do art. 127 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", postępowanie zażaleniowe może być wszczęte wyłącznie na skutek zażalenia złożonego przez podmiot będący stroną postępowania. Obowiązkiem organu, do którego wniesione zostaje zażalenie jest zatem w pierwszym rzędzie ustalenie, czy pochodzi ono od podmiotu dysponującego przymiotem strony. Z kolei w sytuacji, w której dochodzi do stwierdzenia, że wnoszący odwołanie nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., zastosowanie znajduje art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym organ umarza postępowanie odwoławcze. Przy tym, stosownie do art. 105 K.p.a., bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie miała miejsce m.in. wtedy, gdy organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 K.p.a.). O istnieniu zaś interesu prawnego w sprawie można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Zdaniem Kolegium, podmiotami uprawnionymi do wniesienia zażalenia na postanowienie nr 56/2023, są wyłącznie T. i M. J., jako jedyni adresaci tego postanowienia, które stanowi jednocześnie rozstrzygnięcie w sprawie ich przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją podziałową. Postanowienie to nie dotyczy zaś interesu prawnego A. J.. Kwestia przymiotu strony tej osoby została bowiem rozstrzygnięta odrębnym postanowieniem nr 55/2023. Skoro więc zażalenie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obligowało to organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 K.p.a. Kolegium odrębnymi postanowieniami z 9 października 2023 r. nr KOA/5249/Pn/23 i nr KOA/5251/Pn/23 z tych samych przyczyn umorzyło postępowanie zainicjowane zażaleniem A. O. i M. J. na postanowienie nr 56/2023. A. J., A. O. i M. J. pismem z 8 listopada 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienia Kolegium z 9 października 2023 r., przy czym każde z nich wskazało na numer sprawy, w której wydano rozstrzygnięcie dotyczące każdego z nich, tj. kolejno nr KOA/5250/Pn/23 (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2349/23), nr KOA/5249/Pn/23 (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2350/23), KOA/5251/Pn/23 (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2351/23). Wnieśli o uchylenie ww. postanowień i wyjaśnili, że Wójt wydał w sprawie postanowienia z 21 sierpnia 2023 r. o różnych numerach, odmawiające wnioskującym: A. J., T. J., M. J., M. J., A. O. wznowienia postępowania. Na powyższe postanowienia złożone zostało przez ww. osoby w dniu 31 sierpnia 2023 r. jedno zażalenie, w którym pominięto słowa "i innych numerów". Organ zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nie wezwał A. J., M. J. i A. O. do uzupełnienia braków tego zażalenia. Dopiero po otrzymaniu pisma Wójta z 15 września 2023 r. przekazującego do Kolegium akta sprawy, ww. osoby pismem z 26 września 2023 r. doprecyzowały zażalenie. W związku z tym pismem, Kolegium w dniu 9 października 2023 r. zwróciło się do ww. osób o udzielenie, w terminie 14 dni, wyjaśnienia, czy ich ostatnie pismo stanowi zależnie każdego z nich na każde z postanowień Wójta. Na pismo to w dniu 16 października 2023 r. A. O., A. J. i M. J. udzielili odpowiedzi. Tymczasem Kolegium, nie czekając na tę odpowiedź, postanowieniami z 9 października 2023 r. orzekło o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Co więcej, choć zażalenie wnosili wszyscy ww. skarżący, to w dniu 9 października 2023 r. umorzono postępowanie z zażalenia A. J. w trzech odrębnych sprawach nr KOA/5250/Pn/23 (dotyczącej A. J.), nr KOA/5249/Pn/23 (dotyczącej A. O.) i nr KOA/5251/Pn/23 (dotyczącej M. J.). Organ błędnie również zapisał nazwisko żalącego "J.", zamiast prawidłowo "J.". Skarżący zauważyli również, że niezrozumiałe jest dla nich wzywanie ich w dniu 9 października 2023 r. do sprecyzowania zażalenia i w tym samym dniu wydawanie kwestionowanych postanowień, bez oczekiwania na odpowiedź. Skarżący nie zgodzili się również ze stanowiskiem organu odnośnie do nieposiadania przez nich interesu prawnego w skarżeniu decyzji podziałowej, która to wywołała skutki prawne dla nieruchomości sąsiednich. Skoro podział doprowadził do naruszenia prawa własności nieruchomości sąsiednich, to sąsiedzi mogą być stroną postępowania podziałowego. Powyższą skargę rozdzielono na trzy skargi. Skargę A. J. na postanowienie Kolegium z 9 października 2023 r. nr KOA/5250/Pn/23 zarejestrowano pod sygn. akt I SA/Wa 2349/23. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie z 9 października 2023 r. nr KOA/5250/Pn/23, którym Kolegium umorzyło postępowanie z zażalenia A. J. na postanowienie Wójta z 21 sierpnia 2023 r. nr 56/2023 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją podziałową na wniosek T. i M. J.. Oceniając prawidłowość powyższego postanowienia, zauważyć przede wszystkim należy, że jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu podziału dz. nr [...], zainicjowane zostało wnioskiem właścicieli nieruchomości sąsiednich z 7 stycznia 2019 r., w tym m.in. A. J., T. J., M. J., M. J. i A. O.. Z uwagi na konieczność zbadania w sprawie dotyczącej zatwierdzenia podziału nieruchomości interesu prawnego każdego z wnioskodawców, Wójt odrębnymi postanowieniami z 21 sierpnia 2023 r.: - nr 55/2023 odmówił wznowienia postępowania na wniosek A. J.. - nr 56/2023 odmówił wznowienia postępowania na wniosek T. i M. J.; - nr 57/2023 odmówił wznowienia postępowania na wniosek M. J.; - nr 59/2023 odmówił wznowienia postępowania na wniosek A. O.. Powyższe postanowienia przesłane zostały wymienionym w ich komparycji osobom - adresatom rozstrzygnięcia i doręczone każdemu z nich z osobna w dniu 25 sierpnia 2023 r. A. J., T. J. i M. J., M. J. i A. O. w dniu 31 sierpnia 2023 r. wnieśli zażalenie na postanowienie Wójta odmawiające wznowienia przedmiotowego postępowania, wskazując na numer postanowienia 56/2023 (rozstrzygającego o wniosku T. i M. J.). Następnie pismem z 26 września 2023 r. A. J., M. J. i A. O. doprecyzowali ww. zażalenie wskazując, że przedmiotem zaskarżenia są postanowienia Wójta opatrzone nr 55, nr 57, nr 59 (pismo w aktach administracyjnych spraw o sygn. I SA/Wa 293-294/24). Mimo powyższej informacji Kolegium uznało, że zażaleniem z 31 sierpnia 2023 r. wszystkie ww. osoby zaskarżyły postanowienie nr 56/2023. W konsekwencji w dniu 9 października 2023 r. wydało zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania z zażalenia A.J. na ww. postanowienie, jako że nie dotyczyło ono jej interesu prawnego, ale interesu prawnego T. i M. J.. W ocenie Sądu, treść omawianego zażalenia, w zestawieniu z pismem z 26 września 2023 r., stanowiącym jego doprecyzowanie, nie uprawniała Kolegium do zajęcia takiego stanowiska. Choć bowiem w zażaleniu tym wskazano jako zaskarżone postanowienie nr 56/2023, to jednak następnie wyjaśniono, że przedmiotem zaskarżenia były również postanowienia o nr 55/2023, nr 57/2023, nr 59/2023. Co więcej, każde z tych postanowień doręczano, jak już wskazano powyżej, jedynie jego adresatowi. W tej sytuacji obowiązkiem Kolegium, jeśli posiadało nadal wątpliwości odnośnie do intencji stron i przedmiotu zaskarżenia, było wezwanie żalących się do sprecyzowania treści ich żądania. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest bowiem stanowisko, że do odwołań (a więc - w myśl art. 144 K.p.a. - również do zażaleń) - jako rodzaju podania - znajduje zastosowanie art. 63 K.p.a. W świetle zatem § 2 tego przepisu zażalenie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Stwierdzenie zaś przez organ, że podanie nie czyni zadość wymaganiom formalnym, w tym nie wskazuje precyzyjnie żądania, nakłada na organ, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a., obowiązek wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1/09, LEX nr 552714). Kolegium winno było zatem wezwać żalących się, mając na uwadze nie tylko zażalenie, ale i treść pisma z 26 września 2023 r. doprecyzowującego zażalenie, do wyjaśnienia, czy każde z nich składa zażalenie na postanowienie nr 56/2023 (dotyczące jedynie T. i M. J.), czy też każdy z nich składa zażalenie tylko na postanowienie dotyczące jego osoby, a więc A. J. na postanowienie nr 55/2023, T. i M. J. na postanowienie nr 56/2023, M. J. na postanowienie nr 57/2023, a A. O. na postanowienie nr 59/2023. W żadnym razie Kolegium nie było natomiast uprawnione do samodzielnego ustalenia treści żądania stron wynikającego z przedmiotowego zażalenia. Uchylając się od tego obowiązku organ naruszył powołane przepisy art. 63 § 2 i art. 64 § 2 K.p.a. W konsekwencji powyższego uchybienia Kolegium arbitralnie uznało, że zażaleniem, wszystkie podpisane pod nim osoby, zaskarżyły postanowienie nr 56/2023. Jednocześnie po otrzymaniu pisma z 26 września 2023 r. doprecyzowującego to zażalenie, organ wezwał w dniu 9 października 2023 r. A. J., M. J. i A. O. o udzielenie informacji, czy zażalenie z 31 sierpnia 2023 r. stanowi zażalenie każdego z ww. na każde z postanowień Wójta nr 55/2023, nr 57/2023 i nr 59/2023, czy też składają oni zażalenie na postanowienie dotyczące statusu strony postępowania każdego z nich (pismo nr KOA/5048/Pn/23 w aktach administracyjnych spraw o sygn. I SA/Wa 292-294/24). W wezwaniu tym na próżno natomiast doszukać się wezwania odnoszącego się do tego, który z podmiotów skarżył w drodze zażalenia postanowienie nr 56/2023. Co więcej, nie czekając na odpowiedź żalących się na ww. zapytanie, Kolegium zaskarżonym postanowieniem z 9 października 2023 r. (wydanym w tym samym dniu, co wezwanie), umorzyło postępowanie z zażalenia A. J. na postanowienie nr 56/2023 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją podziałową na wniosek T. i M. J. (postanowienia o podobnej treści zapadły w tej samej dacie również w odniesieniu do M. J. i A. O.). Uchybienie to mogło mieć natomiast wpływ na wynik sprawy, bowiem jak wynika z treści skargi wniesionej do Sądu przez ww. osoby, w złożonym zażaleniu jedynie przez pomyłkę nie wskazali oni pozostałych numerów wydanych postanowień, a odnoszących się do każdej z tych osób odrębnie (jak podano w skardze "na powyższe postanowienia o odmowie wznowienia postępowania przez żalących złożone zostało 31 sierpnia 2023 r. jedno zażalenie, w którym pominięto słowo i innych numerów"). W skardze zwrócono również uwagę, że mimo braku stosownego wezwania, żalący się uzupełnili w tym zakresie braki zażalenia w piśmie z 26 września 2023 r. Wydanie zaś w takich okolicznościach postanowień o umorzeniu postępowań zażaleniowych, w ocenie skarżącej, świadczy o dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych przez organ. W sprawie konieczne jest zatem bezsporne ustalenie, czy wniesione przez skarżącą zażalenie, doprecyzowane pismem z 26 września 2023 r. i 16 października 2023 r. (ostatnie z tych pism stanowi odpowiedź na wezwanie organu z 9 października 2023 r.), stanowi również zażalenie na postanowienie nr 56/2023 (dotyczące T. i M.J ), czy też każdy z żalących się zaskarżył jedynie postanowienie do niego skierowane (A. J. postanowienie nr 55/2023, M. J. postanowienie nr 57/2023, A. O. postanowienie nr 59/2023). Dopiero jeśli okazałoby się, czego nie można wykluczyć, że A. J., M. J. i A. O. złożyli zażalenie również na postanowienie nr 56/2023, to z uwagi na fakt, że osoby te nie mają interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia dotyczącego T. i M. J., obowiązkiem organu odwoławczego będzie wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania wywołanego zażaleniem tych osób na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 K.p.a. W przeciwnym przypadku, brak będzie podstaw prawnych do wydawania postanowienia w tym przedmiocie. W tym miejscu wskazać jednocześnie należy, że Sądowi z urzędu wiadome jest, że na skutek doprecyzowania zażalenia pismami z 26 września 2023 r. i 16 października 2023 r., Kolegium rozpoznało już postanowieniami z 23 listopada 2023 r. zażalenia A. J., M. J. i A. O. na postanowienia nr 55/2023, nr 57/2023 i nr 59/2023. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, na które to koszty składa się wpis od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie tego trybu, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.