I SA/Wa 71/24
WyrokWSA w Warszawie2024-06-18
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Uczelnia Medyczna, która była zwolniona z opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego na podstawie art. 424 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, powinna wnosić opłatę przekształceniową po przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mimo że nie była przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców?Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo stwierdzonych naruszeń prawa materialnego przez organy administracji, uchylenie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do pogorszenia sytuacji strony skarżącej z uwagi na zakaz reformationis in peius. Stwierdzono, że zwolnienie z opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie jest tożsame z wymiarem opłaty w kwocie 0 zł i nie jest prawem związanym z prawem użytkowania wieczystego. Opłata przekształceniowa powinna być ustalana na podstawie wartości nieruchomości z dnia przekształcenia, co w przypadku wzrostu wartości nieruchomości od 2010 roku oznaczałoby wyższą opłatę niż ustalona w zaskarżonej decyzji. Okres ponoszenia opłaty (99 lat) i stawka 1% zostały uznane za prawidłowe, ponieważ Uczelnia prowadziła działalność gospodarczą polegającą na wynajmie nieruchomości.Stan faktyczny
Uczelnia Medyczna złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego budynkami mieszkalnymi w prawo własności. Po odmowie i uchyleniu postanowienia, Prezydent wydał zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z dniem 1 stycznia 2019 r., ustalając okres wnoszenia opłaty przekształceniowej na 99 lat. Następnie Uczelnia, która zbyła nieruchomość, wystąpiła o ustalenie braku obowiązku wnoszenia opłaty, argumentując, że nie jest przedsiębiorcą i była zwolniona z opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję ustalającą obowiązek wnoszenia opłaty przekształceniowej, uznając Uczelnię za przedsiębiorcę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 listopada 2023 r. nr 4672/2023 w przedmiocie opłaty przekształceniowej oddala skargę.
Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania Uczelni Medycznej im. [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Uczelnia" lub "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent") z 11 maja 2023 r. nr [...] ustalającą obowiązek wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości [...] zł oraz okres wnoszenia tej opłaty przez 99 lat w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] (dz. ew. [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...]), uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (dalej: "przedmiotowa nieruchomość").
Decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Uczelnia w dniu 17 kwietnia 2019 r. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2024 r., poz. 386) dalej: "u.p.p.u.w." prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [....][....] w [...] zabudowanego budynkami o funkcji mieszkalnej.
Postanowieniem z 1 kwietnia 2022 r. nr [...] Prezydent odmówił wydania żądnego zaświadczenia, oceniając że w odniesieniu do tej nieruchomości nie zachodzą ustawowe przesłanki przekształcenia określone w art. 1 u.p.p.u.w. Postanowienie to uchylone zostało postanowieniem Wojewody z 11 lipca 2022 r. nr [...] a sprawa zainicjowana wnioskiem z 17 kwietnia 2019 r. przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W następstwie powyższego Prezydent uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty wskazane przez organ odwoławczy, dotyczące podstawy i stawki opodatkowania budynku oraz stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego tej nieruchomości, a następnie dokonał ponownej analizy sprawy. Biorąc w szczególności pod uwagę treść decyzji Wojewody [...] z 30 październik 1998 r. nr [...], z uzasadnienia której wynika, że budynek przy ul. [...][...] ma charakter mieszkalny, zatem opłata roczna za użytkowanie wieczyste powinna być naliczana według stawki 1%, Prezydent wydał w dniu 9 stycznia 2023 r. zaświadczenie nr [...] potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 2019 r. określając w nim okres wnoszenia opłaty przekształceniowej na 99 lat.
Na mocy umowy sprzedaży z 29 czerwca 2022 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]), Uczelnia zbyła przedmiotową nieruchomość spółce prawa handlowego.
W tym stanie rzeczy wnioskiem z 18 stycznia 2023 r. wystąpiła do Prezydenta o ustalenie w drodze decyzji braku obowiązku wnoszenia opłaty przekształceniowej. W uasadnieniu wskazała, że nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., 236), oraz że nie wykorzystywała przedmiotowej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Podnosiła nadto, że powinna być zwolniona z obowiązku wnoszenia opłat przekształceniowych, gdyż przed dniem przekształcenia, na mocy art. 424 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U.2023 r., poz. 742), była zwolniona z opłat z tytułu użytkowania wieczystego.
W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Prezydent, działając na podstawie art. 6 ust. 1 oraz art. 7 u.p.p.u.w., decyzją z 11 maja 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 15 listopada 2023 r., ustalił w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości obowiązek wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości [...] zł przez okres 99 lat, zaznaczając, że w odniesieniu do Uczelni obowiązek ten obejmuje lata 2019 -2022. W motywach decyzji wskazał, że na dzień przekształcenia nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, której użytkownikiem wieczystym była Uczelnia. Podał także, że oddała w najem nieruchomość, z czego czerpała dochód, a w deklaracji na podatek od nieruchomości wykazywała jako związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej. To zaś
w ocenie organu przesądza o statusie Uczelni jako przedsiębiorcy. Odnosząc się do samego wymiary opłaty za przekształcenie wskazywał, że na dzień konwersji prawa obowiązującą była opłata roczna za użytkowanie wieczyste w wysokości [...] zł ustalona w ugodzie zawartej 6 kwietnia 2010 r. między [...] S.A. w [...] a Skarbem Państwa reprezentowanym przez Dyrektora Zarządu [...] Skarbu Państwa i to ona była podstawą wymiaru opłaty przekształceniowej.
Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta, że zawarty w art. 8 u.p.p.u.w. katalog wyłączeń z obowiązku wnoszenia opłaty za przekształcenie ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko wymienione w tym unormowaniu podmioty, spełniające określone w nim przesłanki, nieodpłatnie nabywają prawo własności w drodze przekształcenia z mocy prawa, na podstawie przepisów ustawy. Zatem podmioty niewymienione w ww. przepisie (a takim pozostaje Uczelnia) są bezwzględnie zobligowane do ponoszenia rocznych opłat przekształceniowych na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu.
Ustosunkowując się do zarzutu ustalenia opłaty przy zastosowaniu stawki procentowej wysokości 3%, a nie 1%, organ odwoławczy zauważał, że zarzut ten nie jest oparty na prawdzie. Ustalona na potrzeby obliczenia ww. opłaty stawka procentowa wynosiła bowiem 1 % ceny gruntu i wynikała ona z decyzji Wojewody [...] z 30 października 1998 r., który według tej stawki ustalił z dniem 1 stycznia 1999 r. opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości. Stawka ta obowiązuje do dnia dzisiejszego, co potwierdza pismo Zarządu [...] Skarbu Państwa z 8 sierpnia 2022 r., znak: [...] skierowane do Biura [...] Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...]. Podkreślił również, że Uczelnia miała pełną wiedzę w zakresie wysokości stawki procentowej i opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, gdyż zawiadomieniem z 6 marca 2023 r. Prezydent poinformował strony postępowania przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z aktami, możliwością uzupełnienia materiału dowodowego oraz zgłaszania żądań - w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Uczelnia zaś skorzystała z przysługującego jej prawa wynikającego z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) dalej: "k.p.a."
Wojewoda stwierdził zatem, że stosownie do art. 11 u.p.p.u.w., Uczelnia, która zbyła przedmiotową nieruchomość w dniu 29 czerwca 2022 r., jest obowiązana do uiszczenia rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019 - 2022. Wskazując jednoczenie, że obowiązek uiszczania kolejnych rocznych opłat przekształceniowych przechodzi na nabywcę przedmiotowej nieruchomości począwszy od 1 stycznia 2023 r.
Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Uczelnia zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w. poprzez pominięcie, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej powinna uwzględniać stan faktyczny zachodzący wobec użytkownika wieczystego w tym zwolnienia lub obniżki opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustalone w umowie o ustanowienie użytkowania wieczystego lub wynikające z przepisów ustawowych, jak również nie wzięcie pod uwagę faktu, iż w dacie wydania zaświadczenia, jak również w dacie złożenia wniosku przez Skarżącą o ustalenie braku ponoszenia obowiązku wnoszenia opłaty przekształceniowej nieruchomość ta była na podstawie umowy z 29 czerwca 2022 r. zbyta na rzecz podmiotu trzeciego;
2. art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wysokość opłaty przekształceniowej, o której mowa w tym przepisie, odpowiada wysokości nominalnej tej opłaty, nie zaś wysokości opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania, która faktycznie obowiązywała w dniu przekształcenia, z uwzględnieniem ustawowego zwolnienia Skarżącej z opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości na podstawie art. 424 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce; jak również utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta w sytuacji, gdy daty wymagalności opłat wskazane w tej decyzji następują przed datą wydania w sprawie zaświadczenia;
3. art. 424 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niezastosowanie przy ustaleniu wysokości opłaty przekształceniowej;
4. art. 1 ust. 6 u.p.p.u.w., poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu, że związane z przekształconym prawem użytkowania wieczystego gruntu zwolnienie z opłaty jest również prawem związanym z własnością nieruchomości;
5. art. 2 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie zasady ochrony praw nabytych jednostki.
II. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na jego treść, tj. naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i 4, art. 80, art. 124 k.p.a. w związku z art. 217, 218 i 219 k.p.a. - poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a także zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności faktycznych i prawnych i poprzez naruszenie zasad postępowania administracyjnego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym: brak wyczerpującego rozpoznania i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i nieuwzględnienie faktów znanych Prezydentowi z urzędu; przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wybiórcze i dowolne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i jego dowolnej, wybiórczej ocenie, skutkujące naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa, szczególności polegające na nieprzeprowadzeniu rzetelnej oceny materiału dowodowego przedstawionego przez Skarżącą; niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym świadczy w szczególności: nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji znajdujących się w aktach sprawy dowodów powołanych przez Skarżącą i całkowite pominięcie twierdzeń podnoszonych przez nią i brak rozpatrzenia zawnioskowanych dowodów;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta, w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia;
3. art. 8, art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów pomimo, że przedmiotem postępowania było nałożenie na stronę obowiązku, a w sprawie pozostawały wątpliwości co do treści normy prawnej, skutkujące koniecznością rozstrzygnięcia ich na korzyść Skarżącej.
Skarżąca stwierdziła, że powyższe uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, bowiem odstąpienie od przeprowadzenia dodatkowego - a przy tym możliwego i koniecznego w kontekście jej twierdzeń – postępowania dowodowego uczyniło niemożliwym poczynienie rzetelnych ustaleń stanu faktycznego, które (gdyby jednak poczynione zostały) mogłyby skłonić Wojewodę do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Wywodziła także, że z racji zwolnienia z opłaty rocznej, jej wymiar na dzień przekształcenia w odniesieniu do niej wynosił 0 zł.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wniosła o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga mimo częściowo zasadnych zarzutów podlega oddaleniu, z uwagi na wynikający z art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) dalej: "p.p.s.a." zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej. Wprawdzie jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, naruszenie owego zakazu z samej istoty postępowania sądowoadministracyjnego, może nastąpić w stosunkowo niewielkiej ilości przypadków, to jednak zwraca się również uwagę, że będzie ono mogło mieć miejsce np. w sytuacji, gdy wyrażona przez sąd ocena prawna lub wskazania, implikować będą wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia w sposób oczywisty niekorzystnego dla strony, która wniosła skargę (por. wyroki NSA: z 30 maja 2019 r. II OSK 1038/18, z 15 września 2021 r. III OSK 2565/21). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uchylenie zakwestionowanej decyzji, zważywszy na ocenę prawną sformułowaną przez Sąd i wynikające z niej zalecenia doprowadzić by musiały w efekcie ponownego rozstrzygnięcia sprawy do pogorszenia sytuacji Skarżącej, w stosunku do tej jak ukształtowana została zaskarżoną decyzją, a to poprzez zwiększenie wymiaru obciążającej ją kwoty opłaty przekształceniowej. W sprawie nie zachodzi natomiast okoliczność wyłączająca zakaz reformationis in peius w postaci obarczenia kontrolowanej decyzji wadą nieważności.
Materialnoprawną podstawę zakwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, której art. 1 stanowi, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przekształcenie to jest co do zasady odpłatne. Wynika to z art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowiącego, że nowy właściciel gruntu obowiązany jest ponieść na rzecz dotychczasowego właściciela opłatę przekształceniową, której wysokość, w myśl art. 7 ust. 2, jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Użyte w redakcji ostatniego z wymienionych przepisów sformułowanie "opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" odnosi się – na co trafnie zwracała uwagę Skarżąca - do zindywidualizowanej opłaty rocznej ustalonej dla konkretnego użytkownika wieczystego, bo tylko taka obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Za takim jej charakterem przemawia również przyjęta przez ustawodawcę forma aktu administracyjnego potwierdzającego zaistnienie przekształcenia w postaci zaświadczenia, które jest aktem potwierdzającym wyłącznie określone fakty lub stan prawny, a nie go kreującym. Stąd w sytuacji gdy opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nie była w stosunku do użytkowania wieczystego do dnia przekształcenia ustalona (co spowodowane było np. zwolnieniem go z tej opłaty), nie ma możliwości ustalenia wymiaru opłaty przekształceniowej, w sposób określony w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. Nie oznacza to jednak, że ustalenie odpłatności za przekształcenie prawa jest w takim przypadku wykluczone. Inny pozostaje wyłącznie tryb jej ustalania, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Nie można przy tym przyjąć – jak usiłuje to przedstawić Skarżąca - że zwolnienie z obowiązku opłaty rocznej jest tożsame z jej wymiarem w kwocie 0 zł. Zwolnienie z opłaty oznacza wszak brak podlegania opłacie a nie zmniejszony jej wymiar. Przy uwzględnieniu wszelkich różnic można to porównać do sytuacji zwolnienia sprzedaży towaru z podatku VAT oraz objęcia tej sprzedaży stawką podatku VAT 0%. Choć finalnie prowadzą do tego samego efektu, tj. braku kwoty podatku, jednakże w sposób odmienny pod względem podatkowym traktowana jest taka czynność – w pierwszym przypadku jest ona bowiem nieopodatkowana, a w drugi opodatkowana.
Zwolnienie to nie jest przy tym prawem związanym z prawem użytkowaniem wieczystego, ale wyłącznie formą ustawowej ulgi w obciążeniach finansowych związanych z wykonywaniem owego prawa na gruntach Skarbu Państwa przez uczelnie wyższe. Nie znajduje zatem do tego zwolnienia zastosowanie przewidziana w art. 1 ust. 6 u.p.p.w.w, zasada przekształcenie prawa związanego z prawem użytkowania wieczystego na prawo związane z własnością nieruchomości, a także przeniesienia istniejących w dacie przekształcenie obciążeń użytkowania wieczystego na prawo własności. Z tego względu zarzut naruszenia ww. przepisu, poprzez jego niezastosowania w sprawie uznać należy za chybiony.
Dostrzegając natomiast problem istnienia sytuacji, gdzie użytkownik wieczysty do dnia przekształcenia nie był obciążony obowiązkiem uiszczania opłaty rocznej, ustawodawca dokonała nowelizacji ustawy przekształceniowej z mocą od 1 stycznia 2019 r. (ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw -Dz.U. z 2019 r., poz. 1309), dodając w jej art. 21 po ust. 2 ustęp 2a, według którego "jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1."
W okolicznościach faktycznych sprawy poza sporem jest, że skarżąca Uczelnia na mocy art. 424 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce takim zwolnienie w odniesieniu do pozostającego w jej użytkowaniu wieczystym gruntu nieruchomości przy ul. [...][...] w [...] się legitymowała. Wobec czego wymiar opłaty za przekształcenie tego prawa w prawo własności - obciążającej po myśli art. 11 ust. 1 u.p.p.u.w., każdoczesnego właściciela nieruchomości, a więc także Uczelnię dopóki przynależał jej do tej nieruchomości tytuł własności - winien zostać ustalony w trybie cytowanego wyżej art. 21 ust. 2a u.p.p.u.w., a nie art. 7 ust. 2 jak uczynił to Prezydent [...], którego decyzję utrzymał w mocy Wojewoda [...]. Niedopuszczalne zwłaszcza było określanie jej wymiaru poprzez odniesienie się do nominalnej wysokości opłaty rocznej obciążającej podmiot, od którego Uczelnia nabyła w 2015 r. prawo użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy zasadny pozostaje zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 7 ust. 2 powołanej ustawy, poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym nieobjętym hipotezą normy prawnej w nim zawartej. To z kolei było efektem błędnej jego wykładni zakładającej, że zwrot "opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" obejmuje także ostatnią ustaloną opłatę za użytkowanie wieczyste danego gruntu, choćby aktualny na dzień przekształcenia użytkownik wieczysty był od niej zwolniony.
Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy i co do zasady powinny prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jak też obarczonej tożsamymi wadami decyzji Prezydenta [...] z 11 maja 2023 r. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy takie rozstrzygnięcie prowadziłoby jednak – jak już zaznaczono na wstępie - do oczywistego pogorszenia sytuacji Skarżącej. Ustalony zaskarżoną decyzją wymiar opłaty przekształceniowej jest wszak tożsamy z wysokością opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste ustalonej w ugodzie z 2010 r. zawartej miedzy Skarbem Państwa a ówczesnym użytkownikiem wieczystym (spółką [...] w [...] SA). Zważywszy zaś na fakt, że opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej, a tę szacuje się na podstawie wartości nieruchomości (por. art. 72 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) przyjąć należy, że podstawa uzgodnionego wówczas wymiaru opłaty rocznej odnosiła się do wartości jaką nieruchomość przedstawiała w tym czasie. Od 2010 r. do dnia 1 stycznia 2019 r. doszło natomiast - co jest faktem powszechnie znanym - do wzrostu wartości cen transakcyjnych nieruchomości w Polsce. Z ogólnodostępnych danych wynika, że wzrost ten był na poziomie wynoszącym średnio 1/3 wartości nieruchomości (vide wykres indeks cen transakcyjnych gruntów w Polsce opublikowany w portalu Bankier.pl, dostępny na stronie https://bankier.pl/nieruchomości/ceny-mieszkan, a także opracowania dotyczące obrotu nieruchomościami w latach 2010-2019, dostępne na stronie GUS pod adresem https://stat.gov.pl). Skoro zaś w myśl art. 22 ust. 2a u.p.p.u.w. podstawą ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania gruntu, w stosunku do którego w dniu przekształcenia (1 stycznia 2019 r.) nie obowiązywała opłata roczna (jak ma to miejsce w sprawie), stanowić ma wartość nieruchomości na dzień przekształcenia, oczywistym jest, że finalnie opłata ta musiałaby być znacznie wyższa niż ustalona w skarżonej decyzji. Wyliczana byłaby bowiem od wartości jaką nieruchomość przedstawiała w dniu 1 stycznia 2019 r.
Z tych przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że mimo stwierdzonych naruszeń prawa materialnego, ze względu na zakaz pogarszania sytuacji strony skarżącej, nie może uchylić zakwestionowanej decyzji.
Sam natomiast okres ponoszenia opłaty (99 lat), przy zastosowanej stawce 1%, zważywszy na wykorzystywanie przez Uczelnię nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, jest w ocenie Sądu prawidłowy i znajduje oparcie w treści art. 7 ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w. To że taka działalność Uczelnia prowadziła nie budzi również zastrzeżeń Sądu. Godzi się bowiem zauważyć, że działalnością gospodarczą w myśl art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców, jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przez zorganizowanie, o którym w przepisie - jak wskazywano w uzasadnieniu projektu ustawy Prawo przedsiębiorców (vide: druk nr 2051, prace Sejmu VIII kadencji) - należy rozumieć wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. (...). Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest natomiast działalność wykonywana regularnie i powtarzalnie. Jako całość działalność ta nabiera charakteru względnie trwałego i stabilnego, nie ograniczającego się do jednorazowych, okazjonalnych czy też sporadycznych przedsięwzięć gospodarczych. Zgodnie natomiast z art. 425 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jedynie wykonywanie przez uczelnię zadań, o których mowa w art. 11 (obejmujących podstawową sferę zadań uczelni związanych z kształceniem), oraz prowadzenie działalności sportowej, rehabilitacyjnej lub diagnostycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zatem każda inna zorganizowana działalność zarobkowa na nieruchomości, wykonywana w sposób chrakteryzujący się ciągłością, jak ma to miejsce w przypadku oddawania należącego do użytkownika wieczystego budynku w najem, kwalifikować należy jako wykonywanie działalności gospodarczej.
Nieruchomość przy ul. [...][...] w [...], jak wynika z akt sprawy i czego w skardze ani w toku postepowania nie kwestionowano była wynajmowana Ambasadzie [...] i z tego tytułu Uczelnia czerpała dochód. Taki też sposób wykorzystywania nieruchomości wykazywała ona składanych corocznie, począwszy od 2018 r., deklaracjach na podatek od nieruchomości (vide informacja Centrum Obsługi Pracownika Urzędu [...] z 10 sierpnia 2022 r. znak: [...]. Wychodząc zatem z powyższej definicji zasadnie uznano, że była ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, co przesądziło o statusie Uczelni jako przedsiębiorcy, a w konsekwencji także ustalenie wydłużonego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej przez każdoczesnego właściciela, przy jednoczesnym ograniczeniu w odniesieniu do Uczelni obowiązku wnoszenia tej opłaty do okresu, w którym przynależała jej własność nieruchomości.
Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne w kluczowych dla stwierdzenia zasadności obarczenia Uczelni obowiązkiem ponoszenia opłaty przekształceniowej elementach, zostały poczynione w sposób prawidłowy i znajdują oparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach. Stąd podnoszone w tym aspekcie zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej Sąd uznał za niezasadne. Kwestia natomiast zwłoki w wydaniu zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie, które wydane zostało już po zbyciu przez Uczelnie nieruchomości, pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Niezależnie bowiem od tego, kiedy zostało ono wydane nie rzutowało to na sam fakt konwersji prawa (ta nastąpiła z mocy ustawy), a co za tym idzie także na ponoszenie z tego tytułu obciążeń finansowych do momentu zbycia nieruchomości – co w rozpoznawanej sprawie przekładało się na obowiązek uiszczenia opłaty przekształceniowej za lata 2019-2022. Nie jest ona wszak objęta, jak trafnie wywiodły organy, podmiotowym zwolnieniem z tej opłaty przewidzianym w art. 8 u.p.p.u.w.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło