III FSK 1190/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 174/24 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26 lutego 2024 r., nr SKO.PO/41/9636/1159/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz J. B. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 174/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. B. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26 lutego 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2023 r. 1.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 26 lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z 27 listopada 2023 r. ustalającą skarżącemu podatek od nieruchomości na 2023 r. w kwocie 107 zł rocznie. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą wymiaru podatków, są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez starostów. Podatek od nieruchomości, podobnie jak podatek leśny i podatek rolny ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, które to dane są wiążące dla organu podatkowego i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym, co wynika z art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, że z danych ewidencji wynika, że podatek od nieruchomości dotyczy udziału w działkach nieruchomości wspólnej nr 1749 i 1751 o pow. 68 m², położonych przy ul. [...], o pow. odpowiednio 0, 6555 ha i 1, 5627 ha tj. ogółem 2.2182 ha, lokalu mieszkalnego znajdującego w budynku na powyższej nieruchomości przy ul. [...] o pow. 63,36 m² działka 1751, i udziału w częściach wspólnych tego budynku - o pow. 10, 94 m². Na powyższą decyzję skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa, a zarzuty skargi są niezasadne. Dokonując z urzędu oceny legalności dokonanego wymiaru sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ prawidłowo wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zarówno podmiot jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania w całości na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania każdego z dwóch zarzutów podniesionych w skardze, brak ich opisania i odniesienia się do nich choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze. Brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów skarżącego miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem sąd pierwszej instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie i bezspornie miało istotny wpływ na błędne rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji; 2) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a, i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji w zakresie przepisów, które sąd winien wziąć pod uwagę co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia ; sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1, 124 oraz art. 144 § 1c pkt 2) i art. 210 § 1a Ordynacji podatkowej . 2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. 3.2. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. 3.3. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych) zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por.: wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 1151/11, LEX nr 1336157; wyrok NSA z 11 września 2012 r., I OSK 1234/12, LEX nr 1260068; wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10, LEX nr 1138160), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, LEX nr 1367333). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek zajęcia się sprawą co najmniej w zakresie, w jakim domaga się tego strona skarżąca formułując konkretne zarzuty skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w niej decyzji lub podjętych czynności. W uchwale NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Natomiast w uchwale z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997/3 poz. 104, NSA stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność kwestionowane przez uprawniony podmiot. 3.4. W przedmiotowej sprawie sąd nie odniósł się merytorycznie w swoim uzasadnieniu do każdego z zarzutów zawartych w skardze i w sposób niepełny jedynie opisał je w części historycznej uzasadnienia wyroku, jak również nie wskazał, na jakiej podstawie dokonał ustaleń faktycznych. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał jedynie, że podatek został ustalony prawidłowo, a organ podatkowy nie naruszył przepisów postępowania. Co więcej, wskazać należy, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ograniczył się jedynie do powtórzenia argumentów zaskarżonej decyzji. 3.5. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że co prawda skarżący nie zarzucił naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołano się do wspomnianego przepisu, zwracając uwagę na nieprawidłowo sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Zauważyć należy, że treść przytoczonego przepisu reguluje instytucję o porządkowym charakterze. Czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy, ma bowiem sprawozdawczy charakter – streszcza przebieg przeprowadzonego przed sądem administracyjnym postępowania i prezentuje stanowisko sądu, jakie ten zajął w sporze zaistniałym między stronami. Mając na uwadze charakter tej czynności procesowej, stwierdzić tym samym należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skuteczny tylko wtedy, gdy połączony zostanie z innymi uchybieniami sądu zaistniałymi na etapie rozpoznania skargi lub gdy wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia jest tego rodzaju, że nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tą drugą sytuacją. Należy zgodzić się zatem z twierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jakimi przesłankami kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie. 3.6. Ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji zastosuje się do dokonanej w niniejszym uzasadnieniu wykładni prawa i rozpozna sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem nie tylko oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ale również mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim z uwzględnieniem jego wykładni, a gdyby ustalenia faktyczne zostały ustalone w sposób prawidłowy, również z uwzględnieniem prawidłowości dokonanej subsumcji. 3.7. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Bogusław Woźniak Bogusław Dauter Anna Dalkowska