I FSK 476/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Łd 255/19 w sprawie ze skargi Likwidatora T. S.A. z siedzibą w Ł. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Wyrokiem z 17 listopada 2020 r. (sygn. akt I SA/Łd 255/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w Ł. (dalej: spółka, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 stycznia 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z 10 października 2018 r. oraz w punkcie drugim rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca poinformowała o braku organów statutowych spółki, dołączając informację o braku reprezentacji, rezygnację z członkostwa w zarządzie przez M. W. wniosek kierowany do Sądu Rejonowego [...] o ustanowienie kuratora dla spółki. Przedłożono również postanowienie Sądu Rejonowego [...] w Ł. [...] Wydział Gospodarczy - Krajowego Rejestru Sądowego z 28 maja 2020 r. sygn. akt [...] o rozwiązaniu spółki T. S.A. z siedzibą w Ł. oraz ustanowieniu kuratora spółki w osobie W. W. Pismem z 14 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej poinformował tut. Sąd, że Sąd Rejonowy [...] w Ł., [...] Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z 9 marca 2022 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość skarżącej obejmującą likwidację jej majątku. Syndykiem Masy Upadłości została ustanowiona D. Z. Z kolei pismem z 16 listopada 2022 r. wyznaczona w postępowaniu upadłościowym Syndyk Masy Upadłości D. Z. poinformowała, że w toczącym się postępowaniu upadłościowym został sprzedany główny składnik majątku, została sporządzona i przekazana sędziemu komisarzowi lista wierzytelności, która na dzień składania wyżej wskazanego pisma nie została zatwierdzona. Następnie pismem z 10 kwietnia 2024 r. Syndyk Masy Upadłości poinformowała, że wierzytelność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi została umieszczona na liście wierzytelności w kwocie 54.933.691,30 zł. Wierzytelność zgłoszona przez wierzyciela została uznana w całości przez syndyka. Lista wierzytelności jest prawomocna. Naczelny Sąd Administracyjny zarządzeniem z 25 kwietnia 2024 r. zwrócił się Syndyka Masy Upadłości D. Z. oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi o udzielenie informacji oraz precyzyjne wskazanie, czy wierzytelność dotycząca niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego została umieszona na liście wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ponieważ z pisma Syndyka z 10 kwietnia 2024 r. nie wynikało, które zobowiązania podatkowe zostały umieszone na liście wierzytelności. Pismami z 15 maja 2024 r. oraz 28 maja 2024 r. Syndyk oraz organ podatkowy poinformowali, że wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz za miesiące IX-XII 2013 r., I-III 2014 r. zostały zgłoszone w postępowaniu upadłościowym toczącym się wobec spółki i umieszone na liście wierzytelności oraz nastąpiło uznanie zgłoszonych wierzytelności w dniu 3 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 z późn. zm.), postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W doktrynie i judykaturze na tle regulacji zawartej w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego formułowany jest pogląd, że po ogłoszeniu upadłości właściwym trybem dochodzenia wierzytelności podlegającej zaspokojeniu w podziale funduszów masy upadłości jest zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. "Z tego względu przyjmuje się, że co do zasady nie jest dopuszczalne wytoczenie po ogłoszeniu upadłości (obejmującej likwidację masy) procesów o wierzytelności o podlegające zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Co się zaś tyczy procesów wszczętych przed ogłoszeniem upadłości o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z tradycją, wprowadza się unormowanie, że prowadzenie takiego procesu po ogłoszeniu upadłości jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie została umieszczona na liście wierzytelności. W takiej sytuacji w art. 145 przewiduje się, że postępowanie sądowe i administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność może być "podjęte" przeciw syndykowi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I GSK 682/12). Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku wciągnięcia objętej nim należności na listę wierzytelności następuje na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ("postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe") – (tamże; por. też: postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., II CK 391/05 – LEX nr 192024; postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 12/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro wierzytelność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi objęta niniejszym postępowaniem tj. podatek od towarów i usług za grudzień 2014 r. została umieszczona na liście wierzytelności w postępowaniu upadłościowym oraz że sporządzona lista wierzytelności zyskała walor prawomocności – to z uwagi na powyższe, postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą kasacyjną podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Cytowany wyżej przepis art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego wyraźnie sprzeciwia się podjęciu postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko Syndykowi Masy Upadłości w sytuacji, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność została umieszczona na liście wierzytelności. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. i art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego postanowił jak w sentencji.