II GZ 85/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 683/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 5 marca 2024 r., nr SKO.407.KO.476.47.2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 683/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odrzucił - działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) - skargę R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 5 marca 2024 r. w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z dostrzeżonymi brakami formalnymi i fiskalnymi opisanej wyżej skargi, w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II z 4 czerwca 2024 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL a także do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 200 zł. Wezwania zawierały pouczenie, że powyższych czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka sądowa zawierająca opisane wezwania została - po dwukrotnym awizowaniu w dniach – 6 czerwca 2024 r. oraz 14 czerwca 2024 r., zwrócona do Sądu w dniu 26 czerwca 2024 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi oraz nie uiścił wpisu od złożonej skargi. Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w dniu 28 czerwca 2024 r. W tej sytuacji WSA wyjaśnił, że doręczenie wezwań skarżącemu nastąpiło w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a., tj. w drodze tzw. fikcji prawnej doręczenia, zgodnie z którą doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Przesyłka została dwukrotnie awizowana, tj. 6 czerwca 2024 r. oraz 14 czerwca 2024 r., a zatem skutek doręczenia nastąpił 20 czerwca 2024 r. W tej sytuacji termin na uzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi upływał 27 czerwca 2023 r. Skarżący, co prawda uiścił wymagany wpis od skargi w wysokości 200 zł, jednak uczynił to dopiero w dniu 28 czerwca 2024 r., a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu do dokonania tej czynności. Uzupełnienie braku fiskalnego po upływie terminu – z uwagi na treść art. 85 p.p.s.a. – było bezskuteczne. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił i zwrócił skarżącemu uiszczoną kwotę na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a i art. 73 § 1 p.p.s.a oraz art. 83 p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 6 maja 2020 r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczenia pism sądowych w postępowaniu cywilnym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym odrzuceniem wywiedzionej skargi pomimo, że skarżący nie uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniósł m.in., że skoro niespornie w dniu 14 czerwca 2024 r. dokonano ponownej awizacji, to okoliczność ta umożliwiała odbiór awizowanej przesyłki w kolejnych siedmiu dniach, tj. do 21 czerwca 2024 r. Stąd uiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego w dniu 28 czerwca 2024 r. zostało dokonane w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 73 p.p.s.a. wynikają przesłanki konieczne do wystąpienia kumulatywnie celem możności przyjęcia oceny o skuteczności doręczenia zastępczego. Przesłanki warunkujące prawidłowość wskazanej czynności procesowej, wobec doniosłości prawnej ryzyka zamknięcia stronie dalszej drogi sądowej, zwłaszcza w trybie tzw. doręczenia zastępczego, będącego wyjątkiem od reguły doręczania korespondencji do rąk adresata, winny być interpretowane ściśle. Jakakolwiek nieprawidłowość w poinformowaniu adresata o pozostawieniu pisma do odbioru wpływa na skuteczność doręczenia. Fikcja prawna wskazanej formy doręczenia opiera się na przyjęciu domniemania, jakoby przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie jej nie odebrał, niemniej domniemanie to nie występuje, ilekroć w toku doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego nie spełniono warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy w rozpoznawanej sprawie uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych, w tym przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 819), znajdującego co do zasady zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z adnotacji pocztowych znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w odniesieniu do spornej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi i braku fiskalnego zachodziła awizacja. Niepodjęta korespondencja została pozostawiona do odbioru w Urzędzie Pocztowym, zaś zawiadomienie o powyższym – w oddawczej skrzynce pocztowej 6 czerwca 2024 r. W tej sytuacji, to od tej daty rozpoczął się bieg 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. Ostatni dzień tego terminu przypadał na 20 czerwca 2024 r. W rezultacie prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z końcem 27 czerwca 2024 r. Powyższej oceny nie mogła zmieniać argumentacja skarżącego w zakresie liczenia terminu doręczenia przesyłki od dnia powtórnego zawiadomienia o awizacji. Artykuł 65 § 2 p.p.s.a. odsyła w zakresie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego do trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, m.in. przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r., niemniej z zastrzeżeniem zakresu tego odesłania ilekroć "przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej". Powyższe oznacza, że przepisy ww. rozporządzenia, w tym § 8 traktujący o zawiadomieniach w przedmiocie awizacji, winno się stosować w zakresie nieobjętym w szczególności art. 73 ust. 3 p.p.s.a. W odróżnieniu do analogicznej regulacji na gruncie procedury cywilnej (art. 139 ust. 1 k.p.c.) przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma winno nastąpić "w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy". Istotna przede wszystkim z punktu widzenia omawianej tematyki w postępowaniu sądowoadministracyjnym pozostaje więc data pierwszej awizacji i od tej daty winno się liczyć 14-dniowy termin na odbiór przesyłki. Podsumowując, wobec niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych sprawy związanych z doręczeniem spornej przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych oraz braku fiskalnego skargi, a także jednoznacznego brzmienia przepisów regulujących kwestię doręczenia w tym warunków przyjęcia fikcji doręczenia, Sąd orzekający w sprawie niniejszej podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że do skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków skargi doszło w 20 czerwca 2024 r., termin do uzupełnienia tych braków upłynął 27 czerwca 2024 r., a uzupełnienie braku fiskalnego skargi w dniu 28 czerwca 2024 r. należało uznać za bezskuteczne z uwagi na treść art. 85 p.p.s.a. Wobec nieuzupełnienia braku fiskalnego skargi skargę tę należało odrzucić, co prawidłowo zrobił WSA orzekając na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.