VI SA/Wa 1372/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej "WSA") w Warszawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], mocą której, po rozpatrzeniu odwołania T. [...] S.A. z siedzibą w T. (dalej: "płatnik składek", "Skarżąca") została utrzymana w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. (dalej: "Organ I instancji", "Dyrektor") z dnia [...] maja 2018 r. stwierdzająca objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym F. K. (dalej również: "Zainteresowany") w okresach: od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. oraz od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r., z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez płatnika składek (dalej "Zaskarżona decyzja"). Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm., dalej: "ustawą o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej "K.p.a."). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pismem z dnia [...] września 2017 r., uzupełnionym korespondencją z dnia [...] października 2017 r., wystąpił do Organu I instancji z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego, z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez płatnika składek w okresach: od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. oraz od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r. Na skutek złożonego wniosku Dyrektor wszczął postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. Dyrektor stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego w okresie od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. oraz od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r., z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez płatnika składek. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach oraz w zw. z art. 104 § 1 K.p.a. Podstawą takiego rozstrzygnięcia były dokonane przez Organ I instancji ustalenia, tj. niezgłoszenie przez płatnika składek Zainteresowanego do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. oraz od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r., z tytułu pobierania stypendium sportowego. Jedocześnie Dyrektor ustalił, że Zainteresowany w ww. okresach nie posiadał innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalono ponadto, że F. K. w okresie od 1 czerwca 2010 r. do [...] września 2013 r. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny. Dyrektor ustalił, że w okresie od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. oraz w okresie od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r. Zainteresowanego i płatnika składek wiązały umowy stypendialne, na mocy których przyznano Zainteresowanemu stypendium sportowe, którego wypłata (odpowiednio: 805,71 zł brutto oraz 818,00 zł brutto) dokonywana była do dnia 10 każdego miesiąca przelewem na konto bankowe. Z oświadczenia złożonego przez Zainteresowanego (oświadczenie z dnia [...] września 2011 r. i [...] maja 2012 r.) wynikało, że jest on uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem i nie ukończył 26 lat, jednakże nie podlegał ubezpieczeniu jako student lub uczeń – w oświadczeniu z dnia [...] maja 2012 r. wskazał, że nie jest objęty ubezpieczeniem z żadnego tytułu. Zainteresowany w trakcie prowadzonego postępowania dostarczył kserokopię dokumentów, tj. zaświadczeń wydanych przez Akademię Wychowania Fizycznego w K. z dnia [...] lipca 2011 r. oraz [...]listopada 2013 r. potwierdzających, że był studentem w latach 2008-2011 oraz w okresie od [...] października 2011 r. do [...] listopada 2013 r. W ocenie Organu I instancji, w przypadku osób pobierających stypendium sportowe nie ma zastosowania wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, wynikające z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W katalogu osób wymienionych w art. 66 ust. 2, które są zwolnione z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu posiadania statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej, bądź statusu członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji nie wskazano osoby, która pobiera stypendium sportowe. W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba pobierająca stypendium sportowe, w okresach wskazanych w sentencji decyzji. Na skutek wniesionego przez płatnika składek odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez Organ I instancji, Prezes NFZ wyjaśnił, że status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, zwalniał z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28b, 30 i 33 ustawy o świadczeniach. Tak więc osoby wymienione w art. 66 ust. 1 pkt 17 i pkt 20 ustawy podlegały wyłączeniu z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli były zgłoszone, jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. Jednakże w przypadku osób pobierających stypendium sportowe nie miało zastosowania wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, wynikające z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W katalogu osób wymienionych w art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach, które były zwolnione z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu posiadania statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej, bądź statusu członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji nie wskazano osoby, która pobiera stypendium sportowe. W konsekwencji zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba pobierająca stypendium sportowe przyznane przez płatnika składek w okresach: od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r., od [...] sierpnia 2012 r. do [...] marca 2013 r. Z rozstrzygnięciem Prezesa NFZ nie zgodził się płatnik składek, który wywiódł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2023 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji płatnik składek zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 66 ust. 1 pkt 20 i 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez błędną ich wykładnię, 2. naruszenie art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach poprzez jego niezastosowanie. Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie Zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji Organu I instancji, ewentualnie uchylenia Zaskarżonej decyzji i zmianę decyzję Organu I instancji w ten sposób, że ustala się, iż brak jest obowiązku objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego w okresie wskazanym w decyzji organu odwoławczego z tytułu pobierania stypendium sportowego przyznanego przez płatnika składek, ewentualnie uchylenie Zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu płatnik składek wskazał, że Zainteresowany w czasie pobierania stypendium sportowego był studentem, w konsekwencji czego obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu wyłączał obowiązek ubezpieczenia zawodnika z tytułu pobieranego stypendium. Skarżąca zwróciła uwagę na różny zakres znaczeniowy pojęć "podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu" (art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach) oraz "zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego" (art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach), co nie zostało zauważone przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, akcentując że wyłączenie nie dotyczy osób pobierających stypendium sportowe po ukończeniu 15. roku życia niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu, o których jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23 ww. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując wydane w sprawie decyzje Sąd stwierdził, że nie naruszają prawa. Organy wyczerpująco wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w przywołanych przepisach. Na wstępie wymaga odnotowania, że sprawy o analogicznej problematyce, dotyczące płatnika składek były przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w Warszawie, m.in. w wyroku: z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5185/23; z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5310/23 i VI SA/Wa 5311/23 – wyroki nieprawomocne. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w tamtych orzeczeniach. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozsądzenia, czy Zainteresowany z uwagi na posiadanie statusu studenta, przy czym nie podlegał ubezpieczeniu z tego tytułu oraz zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny, powinien zostać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania stypendium sportowego. W ocenie Prezesa NFZ zostały spełnione przesłanki objęcia Zainteresowanego przedmiotowym ubezpieczeniem. Natomiast zdania przeciwnego jest Skarżąca. Rację w zaistniałym sporze należy przyznać Prezesowi NFZ. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu właściwym dla okresu objętego zaskarżoną decyzją) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15. roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Stosownie zaś do treści art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1. Ponadto zgodnie z art. 66 ust. 2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28b, 30 i 33. Jak stanowi art. 75 ust. 8 tej ustawy osoby o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego podmiot wypłacający stypendium. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że stan faktyczny został ustalony w sposób pozwalający na podjęcie przez organy NFZ rozstrzygnięcia w sprawie. Zostały zasadniczo ustalone wszystkie istotne z punktu widzenia zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne. Tym samym Sąd uznał, że w toku postępowania organy nie naruszyły przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji stan faktyczny ustalony przez organy stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Jak wynika z akt sprawy w toku kontroli, dotyczącej między innymi prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, zakończonej protokołem kontroli z dnia [...] października 2016 r. ustalono, że płatnik składek zawarł z Zaineresowanym dwie umowy stypendialne T. [...] S.A. K.. Pierwsza umowa stypendialna z dnia [...] września 2011 r. przyznawała Zainteresowanemu stypendium sportowe w okresie od [...] września 2011 r. do [...] kwietnia 2012 r. w wysokości 805,71 zł brutto miesięcznie. Druga umowa stypendialna z dnia z dnia [...] maja 2012 r. przyznawała Zainteresowanemu stypendium sportowe w wysokości 818,00 zł brutto miesięcznie, w okresie od [...] sierpnia 2012 r. do dnia [...] marca 2013 r. (zgodnie z o świadczeniem płatnika składek zawartym w piśmie z dnia [...] października 2017 r.). Stosownie do oświadczeń złożonych przez Zainteresowanego z dnia [...] września 2011 r. i [...] maja 2012 r. wynikało, że jest on uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem i nie ukończył 26 lat, jednakże nie podlegał ubezpieczeniu jako student lub uczeń – w oświadczeniu z dnia [...] maja 2012 r. wskazał, że nie jest objęty ubezpieczeniem z żadnego tytułu. Jednocześnie w okresie od [...] czerwca 2010 r. do [...] września 2013 r. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny. Jednocześnie z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych dołączonego do akt sprawy wynika, że Zainteresowany nie został zgłoszony przez Skarżącą do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15. roku życia oraz iż w spornym okresie Zainteresowany nie posiadał innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Organu I instancji, że Zainteresowany nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako uczeń i student. W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego zajęte w Zaskarżonej decyzji zasadniczo nie narusza prawa. Trafnie bowiem organ odwoławczy wskazał, że w spornym okresie Zainteresowany jako stypendysta sportowy podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach. Wprawdzie w spornym okresie Zainteresowany był zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny, jednakże – stosownie do ust. 2 art. 66 ustawy o świadczeniach statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz statusu członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28, 30 i 33. Status ten nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby o której mowa w pkt 23 tj. osoby pobierającej stypendium sportowe po ukończeniu 15. roku życia. Sąd zauważa, że osoba, która jest studentem i równocześnie członkiem rodziny ubezpieczonego podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny. Wynika to z treści przytoczonego wyżej art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach. Jednakże, jeżeli ta osoba jest równocześnie stypendystą sportowym, to nie może być już zgłoszona do ubezpieczeń jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, a podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu jako stypendysta sportowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2022 r. VI SA/Wa 2919/21, nieprawomocny). Również z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r. II GSK 913/14 wynika, że samo posiadanie przez stypendystę sportowego statusu studenta nie jest wystarczające do przyjęcia, że posiada on inny tytuł do ubezpieczenia, w sytuacji gdy nie został on do tego ubezpieczenia (jako student) zgłoszony. Ponadto Sąd wskazuje, że stosownie do art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 20 (studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1), i 22 (słuchacze Krajowej Szkoły Administracji Publicznej), powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów lub skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Jak wynika z ww. przepisów, ustawodawca ograniczył podleganie przez studentów obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu do sytuacji, gdy student nie podlega temu ubezpieczeniu z innego tytułu, ale też uzależnił powstanie tego obowiązku od złożenia stosownego oświadczenia. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważa, że Zainteresowany przekazał kopie zaświadczeń wystawionych przez Akademię Wychowania Fizycznego w K. w dniu [...] lipca 2011 r. i [...] listopada 2013 r., potwierdzające fakt uczęszczania przez Zainteresowanego na studia stacjonarne w okresie: wrzesień 2008 r. - listopad 2010 r. oraz od [...] października 2011 r. do [...] listopada 2013 r. W aktach sprawy próżno jednak szukać stosownego oświadczenia, o którym mowa w art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach. W związku z czym, idąc rozumowaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku w sprawie II GSK 913/14 status Zainteresowanego jako studenta wymagał w tym przypadku dodatkowo złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu. Z omówionych wyżej regulacji ustawy o świadczeniach wynika, że osoby studiujące (od dnia immatrykulacji do dnia ukończenia szkoły wyższej lub skreślenia z listy studentów) podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu na zasadach określonych tą ustawą. W sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, trafnie ustalono, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w spornym okresie jako stypendysta sportowy, gdyż stypendium sportowe stanowiło samoistny tytuł do objęcia Zainteresowanego ubezpieczeniem zdrowotnym. Mając na uwadze powyższe, Sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach, tj. art. 66 ust. 1 pkt 20 i 23 oraz art. 66 ust. 2, a także art. 73 pkt 4. Sąd rozpoznający sprawę nie dostrzegł również uchybień organów, które powinien uwzględnić z urzędu. Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy nie naruszyły przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 K.p.a., oceniły materiał dowodowy z uwzględnieniem treści art. 80 K.p.a., a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku. Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a. Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .